Egor Venned býr í New York, men er føddur í Russlandi og kom sum tvey ára gamal til Føroya, har hann vaks upp. Longu sum tannáringur gjørdist hann modell, knýttur at altjóða fyritøkum í Milano, París, New York og Keypmannahavn. Hann hevur verið á forsíðununum á mótabløðum sum Vogue, og gingið catwalk fyri Versace, Armani og Tom Ford.

Umframt at verða millum fremstu modell úti í heimi, hevur Egor fingið undirvísing í leiklist, at menna førleikan at standa á palli, tá rætta høvið kom á hansara leið.

Høvuðsleikluturin sum Baldur, har hann í "No Rest for the Wicked" spælir saman við altjóða Game of Thrones stjørnuni Pilou Asbæk, er fyrsta høvið hjá Egor at royna seg á filmi.

Ummælarar siga, at undirspældi stílurin og sakleyst melankolski framburðurin hjá Egor sampakkar væl við Baldur, ein leiklutur, ið samstundis førir hann aftur til heimlandið, har alt byrjaði.

Ein bimbur í New York

- Fyrstu ferð eg las ”Manor”, sá eg fyri mær, at søgan fór fram á Slættanesi í Vágum, har streymharða Vestmannasund er uttanfyri. Veit ikki um eg havi rætt, ella um søguskrivarin tekur sær eitt ávíst frælsi. Leggur tú, sum vágamaður og føroyingur, nakað serliga heimligt í søguna ”No Rest for the Wicked”? Ella er søgan reinvaskað for lokalar smálutir og nógv meira international enn bara føroysk?

- Eg eri nemliga vágamaður og ein stoltur miðvingur, ella ein "bimbur", kann mann eisini siga. Eg hugsaði, at rithøvundurin man ongantíð hava verið í Føroyum, tá eg las "Manor", men at tað kanska er meira ein fantasiur, hann hevur havt um Føroyar, tá hann hevur sæð okkum á einum landakorti. Eg dugi ikki at fyristilla mær akkurát, hvar í Føroyum søgan gongur fyri seg, tá eg lesi hana. Stuttligt at tú sigur Slættanes, tí tað kann væl vera. Hann nevnir eisini skógir og trøð, men tað síggja vit ikki í fjøllunum her heima, tað er næstan bara í Plantasjuni, vit síggja trøð. Søgan er bæði heimlig og altjóða, vildi eg sagt. Og søgan er jú íspunnin fiktión, so alt ber til.'

Eg vil hava henda leiklutin

- Hvat var tað fyrsta tú hugsaði, tá tú fekst boðið henda føroyska leiklutin?

 Tað fyrsta eg hugsaði, tá eg bleiv spurdur, um eg vildi prøva meg til audition til hendan filmin var "eg vil hava henda leiklutin". Eg kendi meg sjálvan aftur beinavegin, tá eg læs um Baldur. Eg eri so æviga takksamur og glaður fyri, at eg slapp at spæla Baldur-leiklutin, tað hevur verið tað besta upplivilsi í mínum lívið. Hettar er mín fyrsti leiklutur nakrantíð í filmi. Vónandi havi eg meir at fortelja um aðrar leiklutir um nøkur ár.

- Hvussu var at spæla saman við Pilou Asbæk?

At spæla saman við Pilou var fantastiskt. Eg lærdi so nógv frá honum; at síggja hvussu hann var til arbeiðis, hvussu nógv hann leggur í sítt arbeiði, og hvussu blíður hann er til arbeiðis, tað lærdi eg nógv av. Vit blivu góðir vinir rættliga skjótt, og hann tók meg undir veingirnar.

- Hvat heldur tú um Føroyar sum filmsland?

Eg haldi at Føroyar hava risamøguleikar, eitt kempi potential, at blíva eitt filmsland. Vit hava so nógv dugnalig fólk, sum ordiliga gjarna vilja arbeiða í hesari bransjuni, og tað sá mann hvønn dag vit vóru til arbeiðis, øll góvu seg hundrað prosent. Eisini nattúran er so vøkur, og tað er lætt at fáa hvørja senu at síggja gott út, tá mann hevur Føroyar í bakgrundini. Eg vóni at tað verður nógv afturat, at síggja úr Føroyum á filmi.

- Hvat gert tú til dagligt, og hvar býrt tú?

Eg havi arbeitt sum model síðan eg var átjan, so tað er mítt dagliga arbeiði, um man kann kallað tað, tað. So havi eg eisini roynt meg við sjónleiki eina løtu nú, og fái tilboð um auditions sendandi, so eg brúki nógva tíð uppá at lesa manuskript og at ganga til auditions. Eg búgvi í New York í løtuni, her havi eg búð yvir eitt ár nú.

- Hvør er næsta professionella uppgáva hjá tær?

Eg veit aldrin hvat er næst, og júst tað er altíð spennandi. Sum model fái eg ofta at vita um arbeiði tveir til tríggjar dagar áðrenn. Tá tað kemur til at spæla sjónleik ella film, kann eg ikki siga meir beint nú, men eg arbeiði uppá tað.

Og tað er ikki sum at siga tað, at gera lurtaravendar sendingar, sum tær hjá Gunnari, ið her verða umrøddar, har vit sum nakað heilt nýtt kenna okkum sum borin á lógvum og fáa nýggjar tankar um tað, at seta búgv, ið altíð hevur verið og ivaleyst enn er lívsendamálið hjá øllum borgarligum pørum og teimum, sum byggja.

So brúka vit restina av lívinum at betala fyri tað. Tað ger búreising, sum orðabókin kallar tað at byggja sær hús, til nakað heilt serligt, fyri ikki at siga lívsbroytandi.

At rinda fyri bústað man vera millum fremstu føroysku privatbúskaparligu raðfestingar. Og tað síðsta, ið kemur í afturhond. Tað veit kapitalurin, sum í smáum og ofta lítið mentum samfeløgum sleppur at hava mong andlit, sum ein kvinnuligur starvsfelagi, eg møtti hjá bakaranum, kallaði insestuøs, tí tey eru so nær og ágangandi, og tilskila sær rættin at fara um mark, tí tey altíð søkja sítt egna.

Í so máta hevur tað, at seta føtur undir egið borð, altíð verið rættuliga egið, kann henda persónliga anarkistiskt í liti og sniði, og tó einstáttað, tí tað skal verða bíligt. Men tað kostar undir øllum umstøðum, og tú skalt spara nógv upp, fyrstu ferð at fáa fígging til egnan bústað.

Bústaðir til leigu er ein møguleiki, men frá søguliga eyka fíggjarmøguleikanum hjá gamla Húsalánsgrunninum at byggja títt egna, og til núverandi Bústaðir, er eitt so langt lop, at nú er eingin munur, ja kanska dýrari, at leiga frá almenna bústaðarfelagnum, heldur enn at eiga og aldri at tosa við Bústaðir.

Straffandi niðurstøðuorsøkin er, at tú skal byggja sjálv og eiga títt egna, og ikki dúva uppá tað almenna, har tú tó, um tað er einasti útvegur, kanst stilla teg í røðina við teim, sum vilja leiga, tí tað hava tey gjørt í dannandi milliónabýnum Keypmannahavn.

Tað er ein einføld, dannandi og sosialiserandi rundferð, var tað ikki fyri tiltakandi skeivleikanum og allari polarisering í samfelagnum, har miðstættin svinnur skjótt, nøkur fá gerast ríkari og allarflestu gerast fátækari, hóast tað síðan skúlaatlasið kom í 2014 hevur verið reypað politiskt um, at Gini-talið er tað besta í Føroyum. Áh tú helliga einfold. Men politikarin, ið segði hetta, er farin og kann ikki forsvara seg.

Ein orsøk í Havnini hugsi eg er, at longst sitandi býráðslimur, Heðin fyri Javnaðarflokkin, plagdi at siga, at bústaður var ein persónlig sak. Tí bleiv so lítið gjørt við tað frá hansara og kommunurnar síðu. Borgarin skuldi sjálvur skritta av og ganga runt um ætlaðu húsini, sum skulu málast á øllum fýra síðum. Soleiðis var narrativið í mong ár. Úrslitið hava vit sæð og livað við í mong ár og fara at gera tað, til húsabyggjarar eru mettir og leggjast undir bretti.

Og mest løgna landspolitiska mál varð, at Bústaðir skuldu bara byggja á útoyggj, har eingin vildi búgva og kapitalistiska kappingin var samsvarandi. So tættur er kapitalurin blivin upp at summum ørindaflokkum, les Fólkaflokkinum, sum nú er stjórnarberandi við løgmanni á odda.

Man skal ikki hava stóra koyrikortið í profittmaksimering at síggja, at fastogn er besta og skjótast umsetiliga handilsvøran hjá pengagrammum monnum og konum, sum eru komin so illa fyri, at tey – nýrík sum fananum lík – brenna inni við pengum, og noyðast at leggja seg í kjalarvørrin á politikarum, soleiðis at tey bæði treyta tilveruna hvør hjá øðrum.

Og nærri sambondini tykjast við myndugleikarnar, jú tættari, hægri og vánaligari verður bygt í høvuðsstaðnum, har flestu vilja búgva.

Fer man sum brúkari runt í nýbygdum økjum, so verður tú skjótt deprimeraður.

Tí er framúr, at Gunnar sum einasti reportari og miðlamaður í fyrsta lagi hevur smittandi útvarpsáhuga í hesum lívsdýra og torgreidda evni, búseting fyri brúkaran, og síðan dugir at knýta sterkar fakpersónar, arkitektar við meiningum, afturat sær í eini stuttrøð, sum tryggjar aktualitet, og ikki verður drúgvari enn at vit sum lurtarar hanga í og ikki missa tráðin og áhugan. Og tá alt kemur til alt, hvør annar enn útvarpið og sjónvarpið hjá Kringvarpinum, skulu átaka sær hesa upplýsandi miðling, sum búreising er, í navninum á public service? Kringvarpið er í so máta einasti miðilin. Eingin annar ger tað.

Í aðru sending varð nærverandi sagt frá um bústaðin hjá arkitektinum og týdninginum at hava gott útsýni, ikki bara í túninum, men heilt út í havsbrúnna. Og so varð ljós varpað á bilin og vaksandi fermetarnar, sum hann, bilurin í fleirtali, tekur og støðugt sleppur at taka, ár eftir ár, allastaðni har bygt verður.

Fekk úr góða útvarpsprátinum tann tanka, at meðan vit tosa um at avmarka skermar hjá børnum, sum beint nú eru byrjað aftur í skúla, er eingin, ið hugsar tankan at avmarka talið á bilum hjá tí vaksna, har hann kemur, fer og byggir.

Hugsi, at bilurin er ikki minni tjóvur í øllum okkara umhvørvum, heima, til arbeiðis, í skúla, til handils, fitness, svimjing, fótbólt, festivalar, møti, jarðarferð, matstovu, umborð á ferjum, í biografi, Norðurlandahúsinum og á flogvøllinum. Tað gerst einki uttan bil. Allastaðni og uppá eingang. Øll bilapláss skulu friðhalgast og altíð standa tøk. Og har sum sami borgarstjóri segði, at tjóðpallur skuldi byggjast, har ber einki til, tí bilar skulu standa á Skálatrøð. Eingin hoyrist seta avmarkingar til innvasiva bilin. Tað var ein áhugaverdur tanki, sum nomin varð við í aðru sending.

Enn eru tvær sendingar í væntu og eg gleði meg stórliga til báðar.

Og nú eg rósi Gunnari, má eg eisini rósa Johan í Kollafirði, serliga fyri seinasta partin í "Radio Stjernekilde", sum varð merktur og borin uppi av dyggum kanningararbeiði, research, og einum persónligum frásagnarstíli, sum eyðkennir vertin, til dømis tá hann í tíðarløgum nevnir Grím Kambans gøtu frá P. A. Restorff og oman til Kvøldlot - har einasta dømi er um, at bilar verða avmarkaðir í mun til fótgangarar - og so Lyrec bandupptakarar og Yamaha knallertir, sum innramma persónligu søguna, so eftir stendur ein spilllivandi og persónliga observant tónleikasøga um tíðina, hann hevur fingið heimildarfólk at siga frá um, tá Útvarpið bleiv til, og dúvaði uppá Tónleikafelagið, Birna Dam, Tey av Kamarinum, Faroe Boys, Hansemann og Tonglatummas. At tílíkar sendingar sleppa á skránna í Kringvarpinum er at varðveita miðling og fólkaræðisligu samrøðuna, hvørki meir ella minni.

Framúr.

Gott útvarpsarbeiði skal rósast. Tí tað er ikki nøkur sjálvfylgja og hoyrist ikki á hvørjum degi í doyggjandi útvarpsmiðilinum, sum tær kanningar, vit síðan aldarskiftið hava fingið avmarkað innlit í, prógva, at færri og færri lurta eftir, so sum vit hava kent hann í skjótt sjeyti ár, hesum fremsta og genuint føroyska miðili, sum í dag sjálvdan hjúklar um kjarnalurtaran við nýgjørdum sendingum, sum vilja út um senukantin, tí tey hava nakað upp á hjartað og ikki eru steindeytt vinstrahondsarbeiði, sum umboðar fólkakirkju, bókaforløg, festivalar ella líknandi íognarar og áhugapartar. Takk fyri gott og upprunaligt útvarpsarbeiði, brúkaranum at gagni, og sum ikki var endursending.

Samrøða við Lars Bredo Rahbek, framleiðara í SF Studios, Keypmannahavn, um filmin "No Rest for the Wicked" undan frumsýningini í Havnar Bio. Medframleiðarar eru Outlier Projects í Føroyum og Truenorth í Íslandi.

Hvør í sínum lagi hava danski filmsframleiðarin, Lars Bredo Rahbek, og eg sjálvur havt áhuga í týsku stuttsøguni "Manor", sum fer fram í Føroyum og kom út í Leipzig í 1885. Týski løgfrøðingurin og politikarin, Karl Heinreich Ulrichs (1825-1895), skrivaði søguna, eins og hann sama ár skrivaði "Der Mönch von Sumbö".

Eiler Fagraklett, talsmaður í LGBT+ Føroyum, skipaði fyri, at týska søgan kom út í føroyskari týðing hjá Hanusi Kamban í 2014, myndprýdd av Jón Sonna Jensen. Tað er úr hesi týsku søguni, "Manor", at Rasmus Birch hevur skrivað filmshandritið saman við leikstjóranum.

- Eg eri so stoltur av hesum filmi, sigur Lars, og avdúkar, at hann var í Føroyum, tá Nils Malmros gjørdi filmin "Barbara" (1997).

- Upprunaliga var eg shipping maður hjá Maersk, har eg brúkti øll míni ár í tjúgunum fyrst á Esplanaden og síðani í Manila og Tokyo. Heimkomin, sá eg ljósið og vildi royna okkurt nýtt. Søkti á Danska Filmskúlan og slapp inn í 1993 og varð útbúgvin framleiðari í 1997. Men innan skuldu vit í starvsvenjing við einum filmi úr veruligu verðini, og eg fekk framleiðaran og line produsaran hjá Nils Malmros, Marianne Christensen, at velja meg. Saman við henni lendi eg í Føroyum beint fyri ólavsøku í 1996, og sum tey siga the rest is history. Eg var tríggjar mánaðir í Føroyum og gekk til handa í framleiðsludeildini. Eg varð púra bergtikin og forelskaði meg fullkomuliga í Føroyum, og fekk vinir sum Johan Hansen á Setrinum og Thurid Samró, sum eg vitjaði á nýopnaðu barrini Café Natúr. Saman við henni eri eg fegin um, at vit nú kunnu knýta hesa vakru sloyfu, sum eg haldi, at filmurin er, sigur Lars.

- Men so gekk so mikið væl í hond við starvinum sum filmsframleiðari, at eg fekk høvið at arbeiða saman við fremstu leikstjórum, Charlotte Sieling, Søren Kragh-Jacobsen, Bille August, Ole Christian Madsen, Henrik Ruben Genz, Thomas Vinterberg, Pernille Fischer Christensen og nú Kasper Kalle.

- Øll hesi tretivu ár, ið eru gingin síðan føroysku filmsdagarnar kring "Barbaru", havi eg droymt um at finna ein virðiligan film, at gera saman við tykkum í Føroyum, ein film við alski til bæði tykkara mentan og tykkara mál. Fyrsti partur, mentanin, var at finna í "Barbaru", men ikki hin seinni, málið, heldur Lars, ið er fegin um lidna filmin "No Rest for the Wicked", sum Filmsfelagið sýnir á undansýning í Havnar Bio, mikudagin 2. septembur, tá Eiler Fagraklett fer at innleiða. Føroyski framleiðarin, Jón Hammer, fekk undir Geytatiltakinum í fjør Ársins Andøvsfisk frá Filmsfelagnum.

- Saman er hetta nú eydnast okkum, og verðin tosar heilt ótamd um okkara felags film, sigur Lars, og upplýsir, at hann verður vístur í Danmark, Føroyum og Íslandi 3. septembur, í Finnlandi 4. desembur, síðan í Svøríki, og í Noregi stutt eftir ársskiftið. Harumframt er filmurin seldur til biografar og breitt release í Týsklandi, Spania, Italia og Grikkaland, meðan tey alla tíðina tingast við fleiri onnur lond. 

- Hann verður eisini vístur á horror, queer og heilt vanligum filmstevnum, beint nú tilsamans á 25 stevnum, í fimm heimspørtum úti í heimi, frá Ný Sælandi til Japans, frá Hongkong til USA, Spania, Eysturríki, Týsklands og aðrastaðni við. Og 50 positiv ummæli bara í Montreal. Vit kunnu av røttum verða errin, heldur Lars.

Eg skilji, at tað var tú, sum longu tá fann fram til søguna "Manor", sum nú er gjørd til film í Føroyum. Hvussu fanst tú hesa søguna, og hvat var tað við henni, sum hugtók teg somikið, at tú ikki vildi sleppa henni?

- Fyri tíggju árum síðan fór eg saman við lektaranum, Dag Heede, at leita eftir brúkiligum tilfari í donskum bókmentum, ið kundi verða til ein film við queer sum evni. "Manor" var heilt vist besta boðið, sum eisini rópti til himmals í filmiskari styrki - og hey, hesa søguna hevði Karl Heinrich Ulrichs hugsað og staðsett langt burturi frá meginlandsmentanini, á sama hátt sum Bram Stoker pallsetti Dracula í Transsylvania. Føroyar, henda frumkenda søgnin, trúarheimurin og ferðin hjá eini móðir, at skilja sonin. Tað var sterkt og hjartanemandi. Og hóast Egor og Pilou manna høvuðsleiklutirnar, so er tað Sofía, ið er hin veruligi høvuðsleikluturin, tí av øllum er hon tann, ið mennist og broytir seg mest. Ævintýrið hjá H.C. Andersen "Søgan um eina móðir" er livandi og nemandi søgugongdin, subplottið, ið gevur filminum eitt ævigt gildi og breitt galdandi virði, metir Lars.  

- Tað hevur alt verið hildið í strammum teymum. Í stuttum vil eg siga, at samkynd og queers hava næstan ongantíð verið boðin við og inn í danskan film. Nú vit hava gjørt danskan film í 120 ár, eru bert tíggju filmar, har queer er eitt afturvendandi evni. Men sambært hagtølum og flestu kanningum eru vit 6-10% av fólkinum. Vit eru gjørd ósjónlig og síggjast ikki. Hesum veruleika vil eg bjóða av. Og sendararnir av hesum boðum, sum filmurin er, eru eg sjálvur, Kasper og høvundurin Rasmus Birch, sum í ymsum ættarliðum eru samkyndir, og hava dugað væl, tá eg sjálvur skal siga tað, at ítaluseta henda neyðturvuligleika, so hann sæst á filmi. Men filmurin stendur á fleiri beinum enn bara queer. Tí tit eru eisini ein minniluti, sum danir hava havt ilt við at sæð og hugt í eyguni, og tað í eygnahædd. Og tað livir Ríkisfelagsskapurin enn við, nú danir, trýstir av Trump, ríkiliga seinkaðir, eru farnir undir eina tiltrongda sjálvsrannsakan. Vit skulu hava áhuga fyri hvørjum øðrum, tosa og skilja, og ikki bara gerast himmalsfegin um gudagivna vakurleikan hjá tykkum, sigur Lars.

Hevur tú eitt stikkorð til føroyska áskoðaran, sum nú fer at síggja "No Rest for the Wicked" í Havnar Bio?

- Tykkara land er um at blíva eitt filmsland, men tað stóra og kostnaðarmikla kunnu tit enn ikki lyfta einsamøll. Men hava tit dirvið, at geva okkum tað álitið? Ein ávísur illgruni kann heftast á okkum dønum, men vit eru mong, ið gera alt fyri at broyta atburð. Vit eru mong, ið síggja tykkum og elska tykkum. Og við hesum filmi hava vit gjørt okkum ómak og lagt okkum eina við, at fáa alt tað besta fram í felags ljósið. Stórar hendingar spretta bara úr passión og hesin filmur er á vakrasta hátt gjøgnumseyraður av eini felags passión fyrst og fremst úr hesi sterku søguni, men eisini tykkara tjóðarsøgu, tykkara lívskorum og tí stóra evninum, ið er innibyrgt einsemi. Síggja vit ikki hvørt annað, so eru vit ikki ordiliga til fyri hvørjum øðrum. Tað evnið og tema er mín lívstreyt. Tað er tað eisini hjá einum føroyingi. Eg haldi, at hesin filmur fer at fáa allan heimin at síggja og hyggja at tykkum. Afturfyrið vóni eg, at tit vilja hyggja at og síggja okkum samkyndu. Vit eru ikki vandamikil. Boðskapurin í filminum er vakur, haldi eg. Tí at love is a many-splendoured thing, som tey syngja, sigur framleiðarin í størsta norðurlendska felag, SF Studios.

Hóast Føroyar hava verið eitt íðið biografland við trettan biografum og søguliga høgum vitjunartølum, hægri enn skandinavisku londini, men lægri enn Ísland, so er Havnar Bio í dag hin einasti og seinasti biografurin í Føroyum. Hevur tú sum filmsframleiðari eina heilsan í hesum sambandi til kommunalar og landsfevnandi mentamyndugleikar og politikarar, tá tað ræður um at visa, síggja og uppliva film í røttum kørmum í Føroyum?

- Filmur og fiktión eru bestu eginleikar - lokomotiv, um tú vilt - at draga hugsjónir og tryggja uppmerksemi. Síðstu áratíggju er Danmark broytt, so landið nú er eitt av mest hypaðu, fagnaðu og virðismettu londum í heiminum. Tað er áhugi í okkara trupla máli, og hugtøkum sum hygge, javnrættindi og fólkaræði. Og ferðavinnan er støðugt vaksandi. Hesin áhugi byggir á herðarnar á dogmufilmum, Bille August, Thomas Vinterberg og einum ættarliði av fólkum, ið hava skapt film og røðir, sum eru komnar víða um úti í stóru verð. Tá mín framleiðsla "Margrete den Første" um somu tíð verður frumsýnd í tólv býum í Avstralia, verður ein awareness kring danska søgu og mentan har í landinum. Tá røðin "Borgen", sum er konseptualiserað av Søren Kragh-Jacobsen, fær øll í Bretlandi at leggja seg skerfløt, tá elvir tað til ein ovurhonds áhuga fyri danskari sniðgeving og teirri støðu, kvinnan hevur í samfelagnum. Tað er tað, ið filmur og røðir duga og megna. Eg elski sjónleik, ballet og tónleik - men filmur, hann kann flyta fjøll. Tí eiga øll at fái høvi til, ja verða vand til, at ganga í biograf, nærum einasti staður, har tú kanst leggja telefonina frá tær, kobla úr og hvørva inn í eina søgu, sigur Lars og nevnir eina søgu, hann hoyrdi í Føroyum.

- Vit gjørdu upptøkur úti í Koltri og hoyrdu um unga mannin, sum svam um sundið úr Hesti til hansara elskaðu harúti. Hygg, hatta er ein filmur. Ein filmur kann peika á tað varðveitingarverda, ein filmur kann fáa ferðafólk at vitja, men ein filmur kann eisini fáa fólk at broyta áskoðan og velja føroyskan laks heldur enn norskan. Hav álit á listafólkunum og trúgv á ta kraft, sum er í filmi. Hjálpi tykkara filmsfólkum at mála eina vakra og ógloymandi mynd, sum ikki kámast og hvørvir, men er av tykkara landi, sum á ein hátt enn er a best kept secret. Eg seti mítt álit á, at "No Rest for the Wicked" úti í heimi verður eitt óvanliga gott sendiboð fyri tykkara land. Og hey, lær meg at elska farseraðan lunda, sigur Lars Bredo Rahbek, filmsframleiðari í SF Studios, at enda undan frumsýningini, sum verður í Havnar Bio 3. septembur.

Undir Sjómannadøgum var eg í morgun á Klaksvíkar Sjúkrahúsi, har eg á fyrsta sinni sá dagsins ljós, til vónandi seinnu skanningina, sum í fyrra umfari var á sama stað í fjør vár. Tað var ein so mikið góð uppliving, at eg skrivaði eina søgu, sum nú er komin í Vencil nummar 26 undir heitinum "Tvær vikur". Tær tríggjar fryntligu, stuttligu og tænastusinnaðu fakkvinnurnar, ið vóru um meg í skannaranum í morgun, vildu lesa søguna, sum byggir á mína uppliving í fjør. Niðanfyri kanst tú eisini lesa hana.

Tvær vikur

Hann eitur Siemens og ikki Tesla, sigur Bára og vísir mær innum. Leggur hvít klæði fram og peikar á hvítu kummuna. Fólk eru fryntlig her norðuri. Tú fært hug at práta við tey, deila minnir úr gomlum døgum, kennir teg tryggan, hóast stopp stendur á reyðu gáttini. Kanska er tað ein roynd at skapa og knýta brýr, pontifex, eg hoyrdi ein prest um páskirnar siga. At leggja at við eina brúgv, tú sjálvur hevði skapt. Kom inn og legg teg, sigur hon og vísir mær á eitt runt høvdalag, sum kýsi úr niðurlendskum renessansumálningi, innast á smølu leguni, beint fyri rúmdarkenda opinum, sum um eina løtu skal svølgja meg, so eg liggi í einum sylindarahylki og verið sendur út í rúmdina. Haldi eg. Men eg liggi púra stillur við høvuðtelefonum og tónleiki, sum byrjar við If you leave me now hjá Chicago og so Rod Stewart og so Billy Joel og so Bee Gees og so Phil Collins. Bara ikki Frændur sigi eg, tá eg skal velja mær tónleik at hoyra í hálva tíman inni í Klaksvíkshylkinum. Sá skýggj og bláan himmal undir loftinum, tá eg hugdi upp, og enn ikki varð slúktur. Og so Viðareiði úr erva og yvir á Múla um allan veggin til høgru. Á hinum er rútur, har tríggjar sita innanfyri, fryntligar, tvær úr Klaksvík, eina býr í Havn, og triðja er norsk. So prátingarsamar, at vit nevna Norsku og pylsunar á bønum yvir av posthúsinum í eini aðrari tíð, nú tosið nam við tarmar og at gera burturav sær, innan skanningina. Høvuðtelefonirnar taka larmin, sum fyrst eru fjar stráluljóð, tíðka og styrkjast og verða lameterandi maskinbátur, har einki er gjørt við doyvingina frá tí stimandi Tuxham. Í vinstru havi eg fingið eina pútubóltsballón at halda og kroysta, um eg vil teimum nakað, sum Bára sigur. Haldi tað er hon, tí eg bara hoyri hana spyrja, hvussu støðan er, og so hvørt greiða frá, hvar vit eru og hvat er eftir. Hugsi, at ballónin er appilsingul, hóast eg ongantíð sá hana. Kanska var tað útróðrarbátsljóðið, og tankin um eina boyu á Norðhavinum, ið gjørdi tað, saman við róliga kontrasttónleikinum, ið nú er farin at skurra og hevur mist konturin og ýtið. Elektroljóðið hamrar nú so hart, at tað er Prodigy til raveparty. Skyscraper og Calling Elvis. Fulldrøn. Liggi púra stillur, akkurát sum eg havi fingið boð um. Her skalt tú ikki hava klaus. Lúri upp í sylindararørið yvir nøsini og hugsi javnt og samt um teir í Rumdarferðini hjá Kubrick, sum fóru gjøgnum tíð og rúm, hóast søgan varð skrivað í 48, filmurin gjørdur í 68 og framtíðarkarmurin settur til 2001. Nú er framtíðin fortíð og møtist á leguni í hospitalsbrekkuni, innan hann spýtir teg út, skannarin. So er liðugt og sproyturnar við kontrasti verða loystar av høgra armi og vinstra læri. Eina løtu vart tú astronautur í ringrás men nú sleptur á nýlendi. Um tvær vikur fært tú svarið. Ring og spyr eftir urologisku deildini. Í Havn. Lati meg í og spyrji, um tað stendur í journalini, hvar eg eri føddur. Tað snurrar. Gott, eg havi sjaffør við. Tendri Prodigy. Einki er sum Prodigy.

Vencil 26/2026

91 ára gamli pápabeiggin Vagn Erik Michelsen hevur búð á Tjarnargarði í ellivu ár. Á bróstinum í kamarinum hongur mynd av trolara, sum pápabeiggin ikki kann greiða frá, tí hann er dementur. Eg veit, at hann sum ungur var telegrafistur … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Fólk í Havn grótu, tá trolarin Jóannes Patursson endaði í Klaksvík appeared first on Hvannrók.

Filmsfelagið byrjar við eini føroyskari undanfrumsýning, "No Rest For The Wicked", ið byggir á týsku søguna "Manor", sum fer fram í Føroyum og er givin út í føroyskari týðing eftir Hanus Kamban. Eiler Fagraklett fer at innleiða sýningina.

Umframt at viðgera kynspolitisk viðurskifti, sum í fyrsta filmi og í "Teenage Sex and Death at Camp Miasma" í novembur, fevnir skráin eisini um dialogskapandi filmar av geopolitiskum slag, sum í søguliga bretska spælifilminum, "Palestine '36", og ísraelska heimildarfilminum, "Innocence", ið viðgera viðurskifti undir ævigt aktuellu støðuni í Ísrael og økinum harumkring. Í seinna førinum verður leikstjórin sjálvur til staðar og fer at innleiða sýningina.

Franski bókmentanarligi klassikarin hjá Albert Camus, "Hin Fremmandi", verður at síggja í filmisku útgávuni hjá ídnasta franska leikstjóranum, Francois Ozon, og bókin hjá sovjettiska Gulag-yvirlivaranum Georg Demidov er støðið, tá leikstjórin Sergei Loznitsa, sum er av ukrainskari og hvítarussiskari ætt, men útbúgvin í gamla Sovjet, sýnir okkum spennandi søguna um "Tveir ákærar".

Millum nýggju arthouse filmarnar, sum røkka heilt inn í nýggja árið, og bjóða okkum rumenska Cannes vinnaran við norska heitinum "Fjord", tí tað er har - á bygd í fjálga Noregi - at hann fer fram, finna vit eisini ein fimmti ára klassikara, "Taxi Driver", hjá Martin Scorsese, sum hóast søguligur enn er ótømandi við visualiseringum og jazzi av amerikansku stórbýargøtunum, tá Vjetnamveteranar bjóða sær til at koyra taxa í náttini, tí teir ikki finna frið og enn minni kunnu sova.

Dzień 18. Znów nadszedł ten dzień - dzień pożegnania z Owczymi. Dziękuję Wam za śledzenie moich codziennych relacji, tych krótkich wpisów do dziennika podróży. Jak zwykle opuszczam archipelag z literackim nadbagażem, masą materiałów, pomysłów i inspiracji.

Jest w tym wyjątkowym miejscu coś co niezwykle trudno ubrać w słowa, coś co Francuzi zamykają w określeniu "je ne sais quoi". Może dlatego właśnie opowiadam o Owczych właśnie poprzez fotograficzne kadry, Farerskie kadry. Próbując samemu zrozumieć ten złożony mikro-wszechświat.

Dziś więc mówię Farojom - tak fyri alt og síggjast! Dzięki za wszystko i do zobaczyska! 🇫🇴🐏🐑🇫🇴

Dziękuję Kinga Eysturland i Ivan Eginsson Eysturland za gościnę w Klaksvík, Marcin Michalski za inspirację jak opisywać Wyspy Owcze, wspólnego faroe-bzika i spontaniczne spotkania w Tórshavn i Sabina Poulsen za futbolowe foto-wejściówki.

#FarerskiDziennikZPodróży

Farerski Okręg Przemysłowy

Farerski Okręg Przemysłowy

Dzień 17. Pewną niepisaną tradycją są moje wizyty w gościnnych polsko-farersko-rosyjsko-urugwajskich progach u Kingi i Ivana w Klaxie. Czas przy rozmowie mija tak szybko, że ostatnio "zmuszony" byłem do noclegu w urugwajskim konsulacie 😅 Konsulat już niestety nie funkcjonuje, więc grzecznie wróciłem ostatnim autobusem do Havnu.

Szkoda, że te nasze spotkania mają miejsce tuż przed moim wylotem z archipelagu. Dzień ten zawsze ma dla mnie pewien słodko-gorzki posmak.

Inną niepisaną tradycją są farerskie kadry w ostatnią noc. Dziś wieczorem notkę ilustruje zdjęcie z... Któż zgadnie?

Skoro już przy różnych tradycjach jesteśmy. Znów z farerskiej wyprawy zebrał się pięciokilogramowy nadbagaż literatury, folderów, ulotek. Ale pasji do tego niezwykłego zakątka świata, jak i każdej innej, nie mierzy się przecież w kilogramach.

#FarerskiDziennikZPodróży

W drodze do Klaksvík, by z Kinga ❌ Ivan Eysturland przegadać cały dzień...

Kierowca autobusu linii nr 400 był najwidoczniej fanem zespołu Hamradun - Sinklars Vísa puścił sobie na głośnikach dwa razy pod rząd 🤘

W drodze do Klaksvík, by z @the_eysturlands przegadać cały dzień...

Kierowca autobusu linii nr 400 był najwidoczniej fanem zespołu @hamradun.fo - Sinklars Vísa puścił sobie na głośnikach dwa razy pod rząd 🤘

Dzień 16. Będąc na Wyspach Owczych, zawsze zostawiam sobie dwa-trzy dni "bez planu". Lubię szwędać się po mieście, meandrować uliczkami Havnu, odkrywać niespodziewane smaczki.

Każda z wizyt w Listasavn Føroya - Farerskiej Galerii Narodowej - utwierdza mnie w przekonaniu jak wielki wpływ na twórczość ma tutaj morze. Havið - nieokiełznany żywioł, dający tak wiele, ale przecież i równie bezwzględny. W sali poświęconej malarstwu Sámala Joensen-Mikines w centralnym miejscu eksponowany jest obraz "Aftur av jarðarferð" (1937). Ekspresjonistyczny "Powrót z pogrzebu" uderza ciemnością barw i głębokim smutkiem prezentowanych postaci.

Morzu - jako ważnemu motywowi w farerskiej sztuce - poświęcony jest album zatytułowany "Havið".

Błądząc po zaułkach Havnu odkrywam murale w nieoczywistych miejscach. Uśmiecham się, gdy rozumiem nazwy stołecznych uliczek. Staram się zrozumieć treść tabliczek. Szukam w antykwariacie lokalnych smaczków. Fajnie móc tu wrócić i ponownie zbierać te farerskie okruszki.

#FarerskiDziennikZPodróży

Próbka farerskiej sztuki ze zbiorów Galerii Narodowej. Od pierwszych dzieł malarza-amatora Díðrikura á Skarvanesi - uważanego za pierwszego w historii artystę na archipelagu. Po współczesną twórczość Edwarda Fuglø. ____

Przede wszystkim, nie powinno nas tutaj być. Nie sposób wytłumaczyć naszej obecności na tych wyspach – są one zbyt dalekie, zbyt małe, zbyt nieprzyjazne dla człowieka. To idealne miejsce dla wędrownych ptaków, ale nie dla człowieka. Ale jednak, jesteśmy tutaj, 48 tysięcy mieszkańców, ludzkich, cywilizowanych, ba – zglobalizowanych. Przez wieki dzielnie stawiając czoła niekorzystnym warunkom.

Patrząc wstecz na farerską historię, mało sugeruje, że mamy coś niezwykłego do zaoferowania reszcie świata poza naszymi umiejętnościami połowu ryb i korzystania z ubogich dóbr naturalnych. Co się zaś tyczy kultury, nasz kraj nigdy nie mógłby wydać geniuszów pokroju Szekspira czy Mozarta. Z prostego powodu – brakowało warunków i bodźców by rozbudzić artystyczne talenty. Sztuka nie miała żadnego praktycznego użytku. Nie była zawodem, ani pożądaną umiejętnością. Może nawet nie istniało na nią odpowiednie słowo.

-- Nieturystyczna zachęta na stronie @visitfaroeislands (rok 2015)

Smoczkowe drzewa to duńsko-szwedzki, choć praktykowany już w wielu europejskich krajach (także na Wyspach Owczych), zwyczaj. Rodzice wieszają na nich niepotrzebne już smoczki swoich pociech - symboliczne przejście do kolejnego etapu dorastania.

Po licznych zawirowaniach z przylotem na Owcze dziś na stadionie #Tórsvøllur rozegrano w końcu spotkanie rewanżowe między @klaksvikaritrottarfelag a @lechpoznan1922.

Za sprawą niezawodnej @sabina_na_wyspach_owczych Farerskim Kadrom udało się znaleźć na niemal pierwszej linii sportowych emocji. A z pewnością za linią końcową boiska ;)

W pomeczowy wieczór garść zdjęć.

Tá eg fekk bókina “Sunneva – dame af sjældent mod” í hondina, gjørdist eg forvitin, tí millumnavnið Sandø var í navninum á hesi serligu kvinnu, sum eftir seinna heimsbardaga fekk fleiri virðislønir, tí hon undir seinna heimsbardaga sýndi serligt dirvi … Læs resten →

The post Sunneva Sandø var egin, ráðarík og serlig stríðskvinna appeared first on Hvannrók.

A więc stało się. W środowy wieczór po raz czwarty wylądowałem Airbusem na Vágar. Kolejny raz farerska ziemia wyłoniła się zza chmur na kilkadziesiąt sekund przed lądowaniem. Przed startem pachnącego nowością Airbusa 320 (dumnie noszącego nazwisko Williama Heinesena) z głośników sączyła się, zamiast utartej popowej papki, składanka farerskich kvæði, m.in. Grímur á Miðalnesi. I jak […]

Artykuł Dziennik z podróży – edycja 2017 pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Ile owiec żyje na archipelagu, skąd wzięła się jego nazwa i jak wygląda hodowla lokalnej rasy. Owce w krajobrazie, kuchni i historii Wysp Owczych.

Artykuł Czy na Wyspach Owczych są owce? pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Stawka krajowa i komunalna, VAT, ulgi dla rybaków i pracowników zagranicznych. Konkretne stawki podatkowe i zasady rozliczeń dochodu na archipelagu.

Artykuł Podatki na Wyspach Owczych pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Mynd frá 1950-árunum. Myndin sigur heilt nógv, tí nógv skip liggja fyri teym á Havnarvág. Orsøkin var, at Molin var ikki longdur, og Havnin var brimpláss á sunnanættunum. Havaldan kom beinleiðis á Havnina, og vit minnast, tá breyt í Vágsbotni, … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Nógv skip máttu liggja fyri teym í Havn appeared first on Hvannrók.

 Fagnaðardagur í Dali  18. juli 2026, nú var endiliga klárt at lata dalstunnilin upp. Veðrið var so frálíkt, og nógv fólk vóru í Dali henda dagin. Við tunnilsmunnan í Dali spældi Havnar hornorkestur, og talur vórðu hildnar. Anna Paulina, sum er borgarstjóri í Húsavíkar kommunu helt eina frálíka talu. Eitt tema, sum eg helt var so gott, var hetta við, at kostnaður og virði er hvør

sítt. Eitt er hvat ein tunnil kostar, eitt annað er, hvat virði og nyttu hann ger fyri fólkið á staðnum.

Vit vóru fleiri, sum gingu úr bygdini niðan gjøgnum neytageilina, sum nú er gjørd í stand. Nógvir rennarar og súkklarar og fólk til gongu komu úr Húsavík. Turið á Bakka, sum er elsta fólk í Dali, koyrdi gjøgnum tunnilin aftná  Sjúrði, sum koyrdi "skúlabussin", saman við Lonu, Gnippu og Annfinn. So festligt.

 Í Dali er nógv í gongd. Slótturin er fyri, og ikki at gloyma: um eina viku letur Dalstunnilin upp. Bygdin vísir seg frá sínari bestu og vakrastu síðu.

Bødvar ger nýggjan garð um plantasjuna

Petur slær garðin í Malthúsi.

Og nú nærkast alvorliga, núið trygdarvenjingin hevur verið.

Nýggja kunngerðin um fyribyrging og týning av rottu kom í gildi 6. juli 2026 og byggir í stóran mun á kunngerð nr. 147 frá 2017. Endamálið við kunngerðini er at […]

The post Nýggj kunngerð um fyribyrging og týning av rottu er komin í gildi appeared first on Umhvorvisstovan.

Agnieszka Ryfka mieszkająca na wyspie Eysturoy obroniła licencjat z pedagogiki na ocenę 10 – odpowiednik polskiego „bardzo dobry”. Jak sama mówi: „Największym wyzwaniem było to, że studiowałam i pisałam pracę…

Artykuł Polka absolwentką Uniwersytetu Wysp Owczych! Agnieszka Ryfka obroniła pracę licencjacką na wydziale pedagogiki Fróðskaparsetrur Føroya. To dopiero drugi taki przypadek w historii farerskiej uczelni. pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Á Umhvørvisstovuni eru umstøðurnar at súkkla til arbeiðis munandi bøttar, tí nú sleppa súkklurnar undir tak. Súkkluskúrurin hevur pláss fyri 20 súkklum og hevur leingi verið eitt ynski hjá starvsfólkum, […]

The post Súkkluskúrur er komin upp á Umhvørvisstovuni á Argjum appeared first on Umhvorvisstovan.

Hækkandi vatnstøða, broytt gýtingarmynstur hjá toski og at tað regnar meira tá tað regnar eru nøkur dømi um, hvussu Føroyar eru ávirkaðar av veðurlagsbroytingum. Hesi og onnur dømi vórðu løgd […]

The post Veðurlagsbroytingar í Føroyum appeared first on Umhvorvisstovan.

Wśród atrakcji dla turystów na Wyspach Owczych, ta jest – zdaniem wielu – najbardziej niezwykła i ekscytująca. Z racji swojej wyjątkowości wymyka się łatwym opisom – po prostu trzeba doświadczyć…

Artykuł Rejs z RIB62 – dzika przyroda i niezapomniane emocje pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Zarobki na Wyspach Owczych: średnie pensje w DKK, stawki godzinowe, podatki i koszty życia. Konkretne dane i ile zostaje netto.

Artykuł Zarobki na Wyspach Owczych pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Tá eg síggi myndina omanfyri, reika tankarnir um barnaárini, tá leiðin heim í býin gekk eftir Gríms Kambandsgøtu ella rættari sagt Konradsbrekku, sum vit róptu gøtuna. Hyggja vit nærri at myndini, síggjast hvít stór valahús mitt í myndini. Hetta eru … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Frants A. W. Restorff læt í 1880-árunum valahús byggja á Skálatrøð appeared first on Hvannrók.

Hodowla świń to współcześnie nisza w farerskim rolnictwie. Znaleziska archeologiczne wskazują jednak, że w epoce wikingów i wczesnym średniowieczu świnie na Wyspach Owczych były znacznie ważniejsze. Mapy archipelagu wypełniają tuziny „świnkowych” śladów. Łatwo znajdziecie na nich słowa takie jak svín (świnia), grísur (świnia), súgv (locha), gøltur (wieprz) czy purka (locha). Warto również wspomnieć, że wśród […]

Artykuł Mapy / świnkowe toponimy pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Á Umhvørvisstovuni hava vit nýliga havt eitt hugnaligt hátíðarhald fyri trimum starvsfólkum, sum hava nátt ein serligan varða í arbeiðslívinum. Eitt starvsfólk hevði 40 ára starvsdag, og tvey starvsfólk høvdu […]

The post Hátíðarhald fyri rundum starvsdøgum á Umhvørvisstovuni appeared first on Umhvorvisstovan.

Hevur tú lagt til merkis broytingar í einum firði ella sundi, ella einari vík ella vág? Nú hevur tú møguleika at lata tína vitan verða partur av einari nýggjari og […]

The post Hvussu eru føroyskir firðir broyttir seinastu 100 árini? appeared first on Umhvorvisstovan.