Mest nýtta orðið, tá viðmerkjarar verða endurgivnir í miðlunum, at siga nakað um spentu og broytiligu heimsstøðuna, er geopolitikkur, sum er nýggja buzz orðið. Alt fer um mark, og neyðugt er at søkja frágreiðingar úr einum fakfelti, ið ikki longur byrgir seg inni í stjórnmálafrøði, men eisini søkir svar í landafrøðini.

Hetta er støðið, pallur og karmur um triða umfarið í bretsku sjónvarpsrøðini Vigil, ið byrjaði við eini morðgátu umborð á einum kavbáti, sum út fyri skotsku strondini dróg ein trolara til botns. Hóast søgan er fiktiv, er ein líknandi hending í skotsku fiskivinnusøguni.

Seks partar eru í hvørjum umfari. Framleiðari er World Productions og høvundur er Tom Edge.

Í hesum triðja parti er talan um eina standard whodunnit morðgátu, í løtum av Agatha Christie slagnum, sum tó greitt skilir seg frá mongdini við at fara til Svalbard við norskum sýslumeistara og løgregluovasta, har russar eisini eru til staðar í fiktiva Baltegrad, sum í veruleikanum er Barentsburg, eins og kinesiskir granskarar, sum í undirgrundini hava funnið møguleikar at loysa framtíðar orkuspurningar. Upptøkurnar eru gjørdar í kavanum í Logyearbyen.

Og so verður skift millum henda filmiskt óbrúkta og eksotiska lokalitet, og størsta skotska býin, Glasgow.

Men tvey onnur viðurskifti eru hugtakandi.

Søgugongdin letur sjálvdan upp fyri, at parlamentarisk makt er sunnanfyri og aðrastaðni enn í Skotlandi, og útfarandi kanningar- og løgregluarbeiði er lagt í hendurnar á somu skotsku kvinnunum, sum í teimum báðum fyrru umførunum.

Nýskapandi filmstyrkin er, at tær báðar liva saman sum par við børnum. Hetta ger røðina, sum nú telur átjan stakar partar, forvitnisliga heilt yvir í tað sjáldsama, tí hetta er ein gamechanger, ein broyting av teirri machohevd, sum higartil hevur verið einaráðandi í krimisjangruni, har ein slagferdigur maður, roykjandi á barr og í andstøðu við alla yvirvøld, er hannurin, ið alt snarar um, frá Humprey Bogart til Mikael Persbrandt, uttan at falla niður á spekulativa støðið hjá Wachowski brøðrunum, tá teir í 1996 gjørdu filmin Bound.

Hvussu leikur fer í øllum teim seks pørtunum í nýggja umfarinum av Vigil, fari eg ikki at endurgeva, tí so fer allur spenningur, sum ein krimifilmur og morðgáta byggir á og livir av. Avdúkingin, er endastøðin fyri putlispælið, sum ein tílík filmisk gáta altíð er.

Danska Agnes Obel syngur eyðkennislagið.

Avbjóðingin er at gera dagdvøljuna nýskapandi. Tað hevur hepnast við bretsku røðini Vigil.

Vigil sæst á heimasíðuni hjá Danmarks Radio.

Tungl er heitið á nýggju plátuni hjá Eivør, nú hon er flutt heim til Føroya, og saman við manninum, Trónda Bogasyni, býr á Velbastað, ikki langt frá Tunglifjalli, hóast felagið hjá Eivør er og verður í Syðrugøtu, forsikra tey meg um.

Tungl er ein pláta merkt av heimkomuni, sigur tíðindaskrivið undan konsertini í Norðurlandahúsinum í kvøld, sum verður aftur í morgin, tá útselt er.

Konsertin verður filmað og hópin av útlendskum fjepparum, ja die hard fans, sum eg eisini sá í Manchester í fjør, eru fremst fyri við pallin.

Júst hetta er fyrsta avvápnandi fyribrigdið, ið ger teg treytaleyst ovfarnan. Hvussu nógv elska Eivør og hennara gotiska univers við meistarligum ljósi, sum síggja vit djúpt inn í ein miðaldarligan kirkjuvegg á pallinum, sjálvt um hann er flatur, meðan hennara presisu og skjótt skiftandi tónar og ljóð við kraft, sum ikki bara er sangur, men nakað sum lokk, tá neyt verða kallaði saman á norðurkollinum, og inuit trummudansurin kallar andar saman inni undir loftinum ella úti á innlandsísinum.

Eivør er ein performari, ið gandar fram allar hesar tónar og mytologisku hugløg, og tá hon so blunkar við eygunum, spílar tey upp, so eygnakúpurnar verða hvíttsjónligar, er tað sum í ljóðleysum týskum ræðufilmi við romansu, sum hjá Nosferatu fyrst í tjúgunum - eitt blunk og gotiska stjørnan fer gjøgnum tíð og rúm, og sum áhoyrari úti á gólvinum ert tú púra seldur. Hetta er showmanship, sum eg ikki havi sæð áður.

Løgini á Tungl eru skrivað seinastu árini, eftir at Eivør flutti heim aftur til Føroya. Heimkoman hevur sett sín dám á bæði tónleikin og huglagið á plátuni.

- Sangirnir snúgva seg um tær stóru kenslurnar í lívinum - kærleika, dirvi, myrkur og ljós.

Steinbjørn B. Jacobsen hevur yrkt um tungl, sum er fornnorrønt orð fyri mána.

- Eg havi altíð elskað hetta orðið, og eg vóni, at sangirnir kunnu verða sum eitt sindur av mánalýsi í myrkrinum fyri onkran, sigur Eivør.

Fyrsta staklagið er "Healer", har Eivør letur dyrnar upp til eitt nýtt kapittul, sum er grundað á sárbarleika, styrki og broyting. Sum greitt hoyrdist á konsertini er útgávan borin av ráu og úttrykksfullu røddini, har hon við bravour ferðast millum storm og stilli.

Fyrsta sjónbandalag "Og mánin græt" hevur meistarligi fotografurin Gwenaël Akira Helmsdal Carré gjørt í einum ljós og myrkur spæli í fjørðuni á Velbastað við Koltur aftanfyri. Sangurin er hin fyrsti av tíggju á nýggju plátuni, sum allir vóru at hoyra á konsertini, har teir taldu størru helvtina, sum var standikonsert og vardi góðan hálvan annan tíma.  

- Eg elski at arbeiða saman við Gwenael. Hann er eitt ótrúligt listafólk, og megnar so væl at umseta tónleik til myndir. At skapa hetta saman við honum kendist sum at skriva ein sang saman. Hann hevur ein heilt serligan musikalitet í síni skapan.

Væl samanspældi bólkurin hjá Eivør er Per Ingvald Højgaard Petersen á trummur, sum altíð hugtekur meg, Mikael Blak á bass og tangentar og Mattias Kapnas á tangentar. Elinborg Pálsdóttir og Birita Dam syngja kór. Ljós og ljóðmenn eru Egil B. Høgenni Hansen og Theodor Kapnas, ikki minni meistarligt at baða stóra organiska rúmið við flata trægólvinum í ljóð og ljós.

Fyrst og fremst musikalskt, men eisini við øllum hinum estetisku úttrykkunum, ein framúr konsert eitt kalt heystarkvøld, har fleirfunktionella Norðurlandahúsið veruliga sleppur til sín góða gamla rætt.

Konsertirnar í Føroyum er startskotið til ikki færri enn 47 úti í heimi, fyrst í Hørpuni í Reykjavík, so sekstan í USA, tvær í Kanada, og so eftir ársskiftið fimm í Skandinavia, og nítjan á evropeiska meginlandinum. Konsertferðin endar 27. mars.

Hesa vikuna varnaðist eg tvey dømi um filmiska styrki, sum við hepni vórðu brúkt í Kringvarpinum at lýsa avbjóðandi viðurskifti í tilveruni.

Í báðum førum við støði í vælvaldum og illustrativt forteljandi privatpersónum, eg ikki havi sæð fyrr, og tí bera boð um haldgott kanningararbeiði, research, og innramming at skapa og eygleiða eina viðkomandi søgu á sannførandi hátt beint á staðnum.

Væl at merkja her hjá okkum, so vit í ein ávísan mun kunnu leggja über løgnu svenskt tekstaðu fólkaupplýsingarsendingarnar aftur um okkum, nú heystið er yvir okkum og vetrarskráin er í væntu.

Í fyrra førinum ein ung kona, sum stutt eftir føðing varð rakt av tunglyndi, og inniliga nemandi og greitt greiðir frá um gongdina, støðuna og avleiðingarnar - heima við egið borð, mótvegis óvirðiligu gongdini at brúka web kamera.

Innslagið var í Degi & Viku mánakvøldið, og er tí ein kvalifiserað og munagóð, fyri ikki at siga sterk, viðmerking til tær politisku sparingar á fíggjarlógini, sum raka kvinnur í hesi støðu.

Veika persónliga støðan, kvinnan hegnisliga greiddi frá um, bleiv sterkasta tíðindabrot eg minnist yvir eitt langt tíðarskeið frá tíðindaredaktiónini.

Fotografur var Bjarki Thomsen og journalistur var Birita Matras Petersen.

Seinna dømið um filmiska styrki í Kringvarpinum var fimmogfjøruti minuttir drúgvi heimildarfilmurin "Leivur vil liva", ið varð sendur hóskvøldið.

Í skránni stendur, at hetta er føroysk dokumentar, bent sum kvennkynsorð, ein sjangra og eitt format, ið Geytin síðan 2012 hevur kallað heimildarfilmur. Vil mæla til at Kringvarpið sum størsti aktørur á økinum ger tað sama sum grannahúsið, Norðurlandahúsið, har Geytin hevur heima.

Í Kringvarpslýsingini lesa vit um filmin: "Leivur hevur verið sproytumisnýtari í nógv ár. Hann vil gjarna sleppa burtur úr misbrúkinum, men tað er ikki so lætt. Í sendingini fylgja vit honum í gerandisdegnum á Herberginum, har hann hevur búð tey seinastu árini."

Viðmerkt verður, at í sendingini eru myndir, ið kunna vera ógvusligar fyri summi. Kringvarpið hevur tí sett 11 ára aldursmark á "Leivur vil liva".

Lagt til rættis hava Birgit Carina Eliasen, journalistur, og Bárður Veihe, fotografur. Redaktørur er Finnur Koba. Hálvt ár hevur arbeiðið tikið, segði Birgit Carina, avklárað, í Morgunsendingini, har tey umrøddu etiskar ivaspurningar og anonymitet. Føroya fólk skal síggja, tá hann sproytar seg, sigur Bárður. Kann hann hjálpa einum, ikki at koma í hesa støðu, so er sendingin tað verd, hevur Leivur sagt við tey bæði.

Navnatalvan hjá Hagstovuni sigur, at 69 eita Leivur og í fjør var ein drongur føddur, sum fekk navnið Leivur. Í 2007 itu 87 menn Leivur. Í eini gamlari talvu hjá Hagstovuni sæst, at tá talt er upp í listanum við 50 teim mest brúktu mannfólkanøvnunum er Leivur mitt millum Árna og Jacob. Vit kunnu øll verða Leivur og hann kann verða ein okkara allra.

Fara vit í plátuskaldskap, sum hjá Neil Young, so fáa vit í LP plátuni "Harvest" frá 1972 grundtónan í heimildarfilminum og støðuni hjá Leivi í næstseinastu skering á síðu tvey "The Needle and the Damage done". Ein plátusøga at grunda yvir lívið, hvussu tað veruliga er, tá fólk úr kjøti og blóði traðka út úr teim skuggum og tølum Hagstovan gav, og siga okkum filturleysu søguna beint í kamera. Ein lívsløta, sum er sterkasta byrjan, Kringvarpið eftir summarsteðgin kann bjóða okkum um og úr vónleysa viðgerðarringdansinum, sum eftir hesum sterka og nærverandi cinéma vérité, ella nútíðar sannleiksfilmi, er galdandi í okkara nútíðarsamfelag, har Martin Kúrberg er einasti bakstoppari.

Leivur Halldórsson stríðist við armin og sproytuna inni í einum óruddiligum kamari. Myndin fer í slow, men so er fokus og eyguni glógva, sproytan hevur rakt nakað. Afturvið stillførum akustiskum gittartónum, helst úr áðurnevnda sangi, er hetta tag og intro til filmin.

Leivur situr úti, roykir ein guv, á vegginum er grafitti. Tá hann slær stubban niður í vegin síggja vit, at hann er framman fyri blýgrøna Landsjúkrahúsinum. Kargi teksturin upplýsur okkum um, at nú vil Leivur enn einaferð royna at gerast rúsfríur.

Hann skal til blóðkanning, tosar nógv, peikar laborantinum, sum spyr, hví hann er her, á æðrarnar.

Eg geri hetta fimtan ferðir um dagin, sigur Leivur speiandi og nervøst speedsnakkandi, tá laboranturin leitar eftir eini móttakiligari æðr.

Góðsligur, tíðindafróður og livandi andlitsútrykk, men tærdur og heimleysur. Vigar 59 kilo. Eg sleppi inn allastaðni, men mín rúsur ger at eg ikki sleppi. So renn meg í reyvina, sigur hann flennandi, og tó turt konstaterandi um støðuna. Nú má eg til Leirvíkar at fáa okkurt, sigur hann óróligur, tí stoffini koma í bylgjum. Tað eru reseptirnar, sigur hann, og vísur illustrativt lívssyklusin hjá einum misbrúkara, nú farið er um veturnætur hjá okkum, sum eru sjónvarpshyggjarar uttanfyri.

Ein vinur ringir, klárur at koyra, og á ljóðsporin hoyra vit stingandi sproytusangin hjá Neil Young. Hetta boðar frá sterkum, hugsi eg, hugfangaður av vælkomponeraðu søguni.

Men tað gekk illa í hond.

Livratølini eru eitt lítið sindur hækkaði, men annars er hann frískur sum fiskurin, sigur blóðkanningin, vit byrjaðu við.

Tey hava eitt stuttligt tosingarlag, Leivur og Sonja Tungá frá Herberginum. Martin Kúrberg kemur inn í køkin og tryggjar Leivi eitt pláss á Heilbrigdinum.

Saman við Birgit Carinu fáa vit eitt flash back til fyrstu royndina hjá Leivi við heroini og eini røð av øðrum stoffum, saman við tveimum vinmonnum, har annar er deyður og Leivur ikki veit, hvar hin er í dag. Tað var á Íslandsvegnum, sigur Leivur úr sofuni. Íslandsvegnum. Tað ger filmin nærverandi og aktuelt viðkomandi yvir í sjálvrannsakandi.

Ein sterkur frásøgupartur er, at 24 minuttir ganga, til vit síggja journalistin í sendingini. Hon hevur hoyrst í bakgrundini, fotografurin eisini, men Birgit Carina sæst bara hesa ferðina.

Leivur er livandi og skemtiligur forteljari. Sjálvspeiandi, men djúpt, sigur hann frá um, tá tað punkterar fyri nálini.

Tað er ein flýggjan frá barndóminum, uppvøksturi, misbrúki og at verða bankaður. Eg valdi hetta, men hevði allar aðrar møguleikar.

Hann sproytar seg púra laiv og vit fáa at vita at prísurin er 900 krónur fyri skotið.

Frá at vera nummar eitt eri eg nummar sjokk, sigur hann um gongdina í rúsinum. Mann doyr ella drepur seg, sigur hann ósentimentalur, hóast eg eri sannførdur um, at menniskjað Leivur vil tað annarleiðis. Nógv annarleiðis.

Hann er væl orðaður og fokuseraður í hvørjum setningi. Men tað er ringt at elska seg sjálvan, tá mann hevur turbo ringa samvitsku, sigur hann fram fyri seg, og tosar um at vaksa upp í einum brotnum heimi.

Tema sangurin hjá Neil Young fer yvir barnamyndir, sum í mínum optikki er sterkasti partur í filminum, tí hetta kundi rakt ein og hvønn.

Og so havi eg brølandi ADHD sigur Leivur.

Umframt Sonju og Beintu, er Martin trúfasti persónurin, sum er um hann. Hann bankar á hurðina og sigur, at nú sleppur tú á Heilbrigdið. Mánadagin.

Og so í lága bláa húsið, sum var laboratorium, at vita um niðurtrapping.

Mamman og systrarnar vita um gongdina og øll eru glað.

Tað verður psykiatriska deild, tí har er medisin.

Ávísing skal til frá kommunulækna. Martin pressar á at fáa Leiv inn skjótast gjørligt.

Forðingar eru alla staðni og alla tíðina, tí alt er tungt, ja tungt fyri bara at vera og blíva tungt í sær sjálvum, er tankin eg fái. Vit liva í einum vaðandi blýsamfelag. Hyggjarin fer at ivast, hvør er viðskiftafólkið, hvør tænastan er og hvar miðdepilin fyri henni er. 

Og í morgun minnir Marna meg á Facebook á ein góðan gamlan Kinks sang, "Trust your heart" (1978), har orðini ljóða: 

For those who administer injustice and pain
Comfort the weak and feed the poor
What on earth do we need government for?

Leivur er um at missa mótið, tí alt er ein ótrúlig forðing í vælferðarsamfelagnum. Kamera fangar í frástøðu eitt drama uttan fyri skaðastovuna, og so eru vit aftur á Herberginum.

Læknin fær boð.

Nýggj roynd verður gjørd at verða avrúsaður á psykiatrisku deild, men tað gognur ikki og hann er aftur á Herberginum. Móttøkan hjá konuni var keðilig og ikki semjusøkjandi, sigur Leivur í sterka heimildarfilminum.

Vit síggja Leivur aftur á kamarinum við sproytini í arminum.

Ein filmur av lívsins síðu, sum kann kasta skuggar á øll, har Herbergið stendur fremst fyri við góða orðinum og góðu royndunum í einum at síggja til afturlatnum samfelag mitt í býnum.

Liðugt.

Komi í tankar um sangin "God Loves a Drunk" (1991) hjá fráhaldsmanninum, Richard Thompson, sum fyrr var við í Fairport Convention, har hann um rúsaða drykkjumannin sigur:

..a drunk's only trying to get free of his body
And soar like an eagle high up there in heaven
His shouts and his curses are just hymns and praises
To kick-start his mind now and then

Sum almennur meiningsdannari byrjar Kringvarpið heystið við so sannførandi filmiskari styrki, at miðlastøðan og uppgávan kring tunga hugtakið public service, verður klár og skillig sum sjálvdan fyrr. Og umframt Morgunsendingina, eg nevnd omanfyri, má eg úr morgunskránni hjá Útvarpinum í dag eisini nevna Breddan og Vágskálina, har eg í báðum sendingunum hefti meg við greiðar ávaringar, um við høvdinum undir arminum at geva seg undir ein myndugleika, tað veri seg yvir fyri læknum í ørindum á sjúkrahúsi fyrr í tíðini, ella skúlagongd og læraraarbeiði í føroyska skúlanum í dag, har alt, uttan opinbara orsøk, skal verða digitaliserað niður í minsta smálut, tí onkur í erva hevur keypt eina skipan. Kendist, sum sendingarnar gliðu inn í hvørja aðra. Stak gott útvarpsarbeiði. 

Í galdandi public service sáttmála, sum røkkur til og við 2028, stendur, at ein nýggj og tíðarhóskandi journalistisk stevna skal orðast, sum skal málrætta framleiðsluna og lyfta góðskuna uppaftur meir.

Fleiri orð um tað eru ikki neyðug á hesum stað.

Eftir stendur, at í allari elendigheitini hjá heimleysum misbrúkarum í Havn, er tað ein miskunnsamt vøkur redaktionell avgerð, at bera okkum hesa opnu og bersøgnu søgu um Leivur, ið ikki fer at sleppa tær, heldur enn týski "Christiane F.: Wir Kinder von Banhof Zoo" (1981), skotski "Trainspotting" (1996) og amerikanski "Midnight Cowboy" (1969). 

Umframt at gera livandi og dialogskapandi útvarp, hevur Kringvarpið filmisku styrkina, at kasta ljós á lívsins døkku síður.

Takk fyri virksemið og innlitið.

Varandi heimur, ráðstevna og framsýning um varandi orku, verður í Norðurlandahúsinum fríggjadagin og leygardagin 23. og 24. oktobur. Heitið hesa ferð er Grøn orka loysir seg.  Fólk við fremstu vitan […]

The post Ráðstevna: Varandi heimur appeared first on Umhvorvisstovan.

 Tað var útselt til sýningina í Dali 12. oktober. Hølið var tann gamla dansistovan, bróstið suðureftir var sett upp. Løgið at vera í dansistovuni, sum hon var, tá ið eg var ung.

Tað er stórfingið, at leikurin ferðast á henda hátt um alt landið.

Í Dali bjóðaðu tey drekkamunn við kaku afturvið eftir sýningina. Góður stílur! Og tað er ikki so langt síðani fotoframsýning var í Eiriksgarði. Eiriksgarður í Dali er eitt mentanarhús.

Nógv áhugavert eldri tilfar um Føroyar er skrivað av dønum. Kom fram á áhugaverda bók skrivað av Karen Sand, sum var mamma prestin Ejgil Sand, sum í 1935 kom til Føroya saman við konu síni Annu Tackmann at vera prestur … Læs resten →

The post Tá prestur Ejgil Sand kom til Fuglafjarðar í 1935 – Karen mamma prest skrivaði ferðafrásøgn appeared first on Hvannrók.

Eftir at hava verið í Spania í feriu og dyrka bacalao og kjakið um tosk sum søguligt gjaldoyra úr køldu norðurhøvunum gjøgnum tíðirnar, er tað ein lívsleingjandi uppliving av tilvitskuvíðkandi slagnum, aftur at smakka heimligan bankatosk, saltaður hjá PRG í Gøtu og borðreiddur á Barbara Fish House av Norman Savio de Souza úr Goa í India.

Eftir Pan-Artic Vison í Norðurlandahúsinum er á innara ljóðsporinum Chansons des mers froides, Sangir úr køldu norðurhøvum, hjá franska Hector Zazou.

Borðini eru tøtt og gólvbrettini gnadda og ríkja, sum ert tú umborð á skipi, kanska við Mobbadikki hjá Melville í havsbrúnni. Sjófarandi pallurin er perfektur til fiskamatstovu mitt í gamla býnum, har túnið er ein uppliving at fara um, nú tað myrknar.

Fert tú inn á spanskar marknaðir, kanst tú ganga eftir fiskinum, og fáa eitt prát við sølufólkini um fiskileiðir og ein varhuga av mátum at tilgera bacalao, til eitt amerikansk par bráddliga víkir pláss við best umtókta diskin í Mercat de la Boqueria. Vilt tú hava friðarligari karmar og ikki so harðan dyst um plássini, ber til at ganga yvir til Santa Caterina marknaðin.

Við rót úr Føroyum er altíð spennandi at fara eina gastronomiska fiskaleið uttan at blíva beinleiðis heimføðisligur, men forvitin møta tí fremmanda við opnum smakkleyki.

Gestirnir her eru føroyskir, yngri fólk enn eg minnist hava sæð fyrr, til hesi fiskakvøldini við Bankatoski heima í Havn alt síðan 2012. Átakið hevur eydnast og savnar fólk.

Fyrst er ein appilsinmarkantur Martini, sum er søtur og verður borðreiddur afturvið toskalivur av føroyabankatoski, løgd av einslistum oman á snerkt briochebreyð við brendari appilsin. Ein fullkomin rundferð longu í fyrsta kasti. Semja er við borðið um, at livur eigur at verða gagnnýtt í størri mun.

Tað eru fýra mánaðir, síðan hon kom úr Filipsoyggjum og nú skal uppliva føroyska veturin fyri fyrstu ferð. Tosa um klædnapløgg, regn, vind og kulda, meðan hon skeinkir okkum franskt rosévín, Ultimate Provence, úr vakurt ríputari fløsku afturvið kokotxa, sum lippur av bankatoski eita á baskiskum, afturvið pil-pil, omaná hálvum epli. Hóast hon er hagani, gevur hon okkum tey ráð, ikki at koma til Manila, tí har er overcrowded. Her í Føroyum er mest sum eitt friðskjól í allar hugsandi mátar, kemur tú úr fjareysturi. Serveringin er skjót, informativ, málsøkin og effektiv.

Afturvið er hvítt Albariño úr Galisia og vit hyggja við Finisterre fyri okkum beint út í havið. Lippan hevur eyðkendan linligan konsistens og ymiskt er, hvussu smakkurin kann dyrkast og framalast. Minnist tú, hvussu Etika borðreiddi við ristum lippum fyri árum síðan, so gloymir tú ikki fyndina í lippum til tað høvið. Kanska byggir sushi júst á iberisku tapas siðvenjuna.

Afturvið kjakinum fáa vit høgguslokk av Bankaleiðini við framúr hugtakandi og markantum smakki til mína tungu, við brandadu og hvítleyki. Rætturin fær meg at endurhugsa smakkin av høgguslokki, sum eg higartil ikki havi verið so nógv fyri. Framúr.

Nú kemur spanskt vín við stuttliga navninum Murmuri. Skonkt afturvið klárari fiskasúpan, sum er soð av Bankatoski, ið verður skonkt úr kannu oman yvir rivnar mairøtur og chorizo. Eysturlendskt, kanska asiatiskt, úr mainstream smakkskránni við nudlum.

So kemur myrkt baleariskt reyðvín. Tað havi eg ikki smakka áður og kanni etikettina. Av Mallorka. Tað var vorið sum. Vín av oynni, sum fyri sjeyti árum síðan skapi nútímans ferðavinnu fyri vanliga fólkið.

Á borðiskinum er nú høvuðsrætturin - grillaður bacalao við góðum salati og kohlrabi úr Dímun. Ein leskiligur saltbiti, Bankatoskur, útvatnaður, men enn markantari, so markantur, at hann kundi kanska fingið ein dag afturat, men reyðvínið av Mallorka er so hugfarsligt, at tað er sum smellandi aldubrot, drúvurnar við saltfiskin.

Vit fáa søgur úr Grønlandi um suðringar, sum heimkomnir í fimmti árunum kundu siga frá, hvussu manningin á portugisiskum doruskipum bjóðaðu umborð at smakka ost og reyðvín afturvið saltfiski, teir sjálvir høvdu gjørt. Tað var fremmant fyri føroyskan góma og tungu.

Omaná er raburbuísur og hvítkaka við spanskum søtvíni.

Ein tílík matsovuvitjan víðkar um summarið og far teg at dvølja ein løtu, hvat heystið hevur at bera, nú tú arbeiðir við leysum baktjaldi og ert tín egin, og innvinningarárið ikki er ein skráseting frá morgni til myrkurs í totalview. Eitt lívskvøld, har tú ert tín egin, og skalt læra teg, at, sum í sanginum, at síggja tað stóra í tí smáa, eisini í heimligum túni, nú hann myrknar.

Samarbeiðið millum fiskasmatstovu og fiskaútflytara úr Føroyum, sum skjótt fyllir hundrað, er javnt gott, fyri ikki at siga framúr, nú tú sært, at fólk sita við flestu borðini. Saltfiskurin er ein eftirspurd og forvitnisliga vælsmakkandi vøra.

Páll Danielsen er leikstjóri, nú Kringvarpið sýnir "Fólk og dólgar í Kardamummubýi" í Havnar Bio. Eg og abbasonurin, Olaf, hava fingið sess við síðuna av fyrstnevnda persóninum á drúgva leikaralistanum, Hjálmar Dam, sum er dólgurin Kaspar.

Teir tosaðu um Star Wars og allar teir góðu og minni góðu figurar og leiklutir, sum har eru, frá Luke Skywalker til Darth Vader, hina ljósu og hina myrku síðuna, so eg misti púra málið og sitifestið, meðan teir tosaðu. - Eg hugdi eisini eftir Star Wars, tá eg var lítil, sigur Hjálmar.

Frammanfyri situr Tórfríð Tavsen, sum er speedsyngjandi papageykurin við framúr røddini í filminum. Og tá vit ganga út, síggja vit Sofíu Nolsøe Mikkelsen, sum er Suffía mostur við tí hvassa og avgjørda málinum og tosingarlagnum, sum seinni í filminum kyrrast og lendir, og verður vinarliga innbjóðandi. Afturat henni er Kjartan Hansen, sum eisini er dólgur í filminum. Røddirnar eru valdar av einslistum og hóska fyrimyndarliga væl til persónstypurnar, og eru væl gjøgnum arbeiddar, so tú hoyrir tær nær og fjar, og tá tær fara út til vinstru ella høgru. Gott ljóðarbeiði at meta úr stólinum, har eg sat. Høgni Fagraberg hevur staðið fyri hesum arbeiði.

í Kardamummubýi er bara ein lóg: ”Tú skalt ikki plága onnur ella gera nakað ilt, annars kanst tú liva akkurát, sum tú vilt”. Jonna Mortensen í Barnaútvarpinum tekur ímóti við kardamummusnurlingum og minniligu grundlógini í býnum, og innanfyri spæla musikkskúlanæmingar Kardamummusangir á marimba.

Ljóðbókanevndin upplýsir á heimasíðuni hjá Landsbókasavninum, at upprunabókin hjá Torbjørn Egner (1912-1990), sum bæði skrivaði og teknaði, kom á norskum í 1955, og Eyðun Johannesen týddi, og gjørdi til útvarpsleik í Útvarp Føroya í 1961. Seinni kom leikurin út á EP plátu og Havnar Sjónleikarafelag setti hann á pall minst tvær ferðir, upplýsti kringvarpsstjórin, Magnus Dam, sum eisini segði frá um hinar tríggjar sjónvarpsdólgarnar, Bjørn Berint og Bjarta, innan magiska ljósið slóknaði og filmurin byrjaði.

Biografur, tað er upplivingarrúmið til film. Og tað er eingin sjálvfylgja, at vit eiga eittans tílíkt varðveitingarvert biografrúm, Havnar Bio, sum byrjaði sýningar ólavsøkuaftan 1961, og tá vísti filmin "India brennur" í widescreen og cinemascope. Tá vóru nógvir biografar í Føroyum og føroyingar gingu oftari í biograf enn skandinavar, men ikki so ofta sum íslendingar.

Fýraogtjúgu Kardamummuvísur eru í triðu útgávu av bókini, sum er prentað í Letlandi í ár, og kann keypast afturvið filminum í biografinum. Tá sæst og hoyrist at filmurin, sum varir 78 minuttir, fyri ein stóran part er sangleikur, har sangirnir, vit kenna so væl, ganga skjótari enn vit eru von við.

Takk til Kringvarpið fyri uppbyggiligan mentanarpolitik, ið hevur sett sær fyri at vera kommunikativur, leita upp og finna ein marknað - børnini.

Upprunin er norskur stop-motion-animatiónsfilmur frá 2022, sum er fyri alt húskið uttan aldursmark. Kann verða, at ein eldibrandurin í torninum kann hugsast at loypa hvøkk á smærri børn, men abbasonurin, sum er níggju, helt at brølið frá leyvuni gjørdi hann mest kløkkan, men tá sum ein tilætlað effekt í biografmyrkrinum.

Magnus Dam er fegin um samstarvið við Havnar Bio, nú triði føroyski filmur fer um løriftið og heystfrítíðin stundar til. Eins og fyrr, lovar hann tveir filmar um árið. Eri spentur, hvør næsti filmur á føroyskum verður.

Einki er at ivast í, at hetta málsliga, mentanarliga og tekniska filmsátak hevur størsta týdning í fyrstu haldbaru myndanini av føroyskum dialog- og talumáli hjá teim smæstu og teim, ið ganga í innskúlingini, sum teknokratarnir siga um yngstu flokkarnar.

Tá tú fleiri ferðir hevur hoyrt somu einføldu og tó slitsterku søgur, sum hesa, kann meir so henda, at ein nýggj fatan og tulking bráddliga tekur seg upp millum fólk í biografmyrkrinum sum í kvøld.

Tann tanki kom vissuliga til mín, at gamla norska grundsøgan hjá Egner um dólgarnar - sum stjala Suffíumostur, verða koyrdir í geglið, bjarga fugli og hundi úr brennandi torninum - eru Pisa dreingirnir, sum fáa ein second chance, verða rehabiliteraðir, og sleppa at hava sirkus og annars gera sum teir vilja, bara teir ikki plága onnur, ella gera nakað ilt, sum grundlógin í søgustaðnum, ið minnir um Marokko, sigur. Og sum prikkurin yvir i'ið hevur Kardamummubýur implementerað ein mentapolitikk, so vit fáa tónleik og altskyns ljóðføri afturvið, so býurin verður livandi.

Hetta er uppskriftin til nútíðarsamfelagið, fyri ikki um at tala miðbýin í Havn, hugsaði eg, tá eg við abbasoninum gekk úr føroyska biografinum og út í høvuðstaðarmyrkrið.

Atgongmukerki til upplivingina fáast við skivuna og á netinum í Havnar Bio, har útvið tveytúsund høvdu keypt longu innan fyrstu sýning.

Takk fyri sýning, Kringvarpið og Biografurin.

CPR-umsitingin í Danmark hevur staðfest eitt trygdarbrot. Óviðkomandi hava fingið óheimilaða atgongd til millum annað nøvn, bústaðir og CPR-nummur hjá umleið 8,8 milliónum skrásettum persónum. Umframt livandi persónar er eisini […]

The post Óviðkomandi hava fingið atgongd til CPR-upplýsingar appeared first on Umhvorvisstovan.

Ważne ogłoszenie dla każdego Farerofila 🙂🇫🇴🐑

6. juli 1966 var Oyggjarvegurin bundin saman, har Hórisgøtan fer oman til Signabø. Sum ungir hondbóltsspælarar upplivdu vit í hvørfall í tvey ár at ganga milum vegin úr Havn og vegin úr Kollfjarðardali, sum ikki var samanbundin. Landsverkfrøðingurin Mikkjal Helmsdal, … Læs resten →

The post Mikkjal Helmsdal vildi ikki spreingja burtur huldusteinin appeared first on Hvannrók.

Við Vísindavøkuni ynskja Granskingarráðið og stovnarnir at skapa øktan kunnleika til og áhuga fyri tí, sum fer fram innan føroyska granskingarheimin. Høvi er hjá stórum og smáum at hitta granskarar […]

The post Umhvørvisstovan á Vísindavøku 2026 appeared first on Umhvorvisstovan.

Farerofile z wszystkich zakątków kraju, łączcie się 🙂

Sandur - farerska stolica ziemniaka - ponownie będzie gospodarzem Eplafestivalur. Miłośnicy pyry, ku Sandoy marsz! 🙂

Kunngerð frá útskiftingarnevndini fyri Norðtoftahaga Samb. Lóg nr. 147 frá 27. mars 1939 um útskifting, sum seinast broytt við løgtingslóg nr. 91 frá 7. juni 2020, verður boða til útskiftingarfund […]

The post Frá útskiftingarnevndini fyri Norðtoftahaga appeared first on Umhvorvisstovan.

Umhvørvisstovan hevur hin 14. september 2026 góðkent nýggja vælveruøkið við svimjihøllina í Leirvík við heimild í § 13, stk. 1, og § 31, stk. 2, í kunngerð nr. 53 frá […]

The post Vælveruøkið við svimjihøllina í Leirvík góðkent appeared first on Umhvorvisstovan.

Tá eg síggi myndina omanfyri, komi eg at hugsa um frálíku bókina Tórshavnar Skipasmiðja 50 ár, sum kom út í 1986, og sum Jógvan Arge skrivaði. Havi mangan hugsað um, hví skipasmiðjan var løgd júst í Sjapholinum, tí har var … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Hví var skipasmiðjan løgd júst í Sjarpholinum appeared first on Hvannrók.

Wizja przyszłości wg Polonia Farerska 😉

Tá eg var smádrongur við Landavegin, kendust vit við øll fólkini bæði ung og eldri frá Kinabrekkuni og oman til handilin hjá Poul Restorff. Summi sjálvandi meira og summi minni. Eg havi av og á í huganum roynt at minnast … Læs resten →

The post Sofus Andreasen doyði 33 ára gamal av krígsávum í 1940 appeared first on Hvannrók.

Na kolejnym farerskim szlaku wprowadzona została opłata - od teraz za marsz na szczyt #Slættaratindur zapłacimy 200 koron 💸⛰💸

Zebrane środki pomogą między innymi sfinansować budowę nowego, zrównoważonego szlaku turystycznego na najwyższy szczyt archipelagu.

Co ciekawe, na stronie slattaratindur.fo można również wykupić bilet parkingowy dla kampera. Tym samym możliwy staje się legalny nocleg w samochodzie u podnóża "Płaskiego Szczytu".

Tá pápi mín sum fjúrtan ára gamal fór úr skúlanum, kom hann í nøkur ár at arbeiða í fyritøku hjá Evensen, sum helt til á Reyni nærri Müllersbrúgv. Hans Jacob Jacobsen læt í 1932 upp matvøru – og slaktarahandilin Smæruna … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Nakrar hugleiðingar um Krókabrekku appeared first on Hvannrók.

Farerski Okręg Przemysłowy

W drodze do Klaksvík, by z @the_eysturlands przegadać cały dzień...

Kierowca autobusu linii nr 400 był najwidoczniej fanem zespołu @hamradun.fo - Sinklars Vísa puścił sobie na głośnikach dwa razy pod rząd 🤘

Próbka farerskiej sztuki ze zbiorów Galerii Narodowej. Od pierwszych dzieł malarza-amatora Díðrikura á Skarvanesi - uważanego za pierwszego w historii artystę na archipelagu. Po współczesną twórczość Edwarda Fuglø. ____

Przede wszystkim, nie powinno nas tutaj być. Nie sposób wytłumaczyć naszej obecności na tych wyspach – są one zbyt dalekie, zbyt małe, zbyt nieprzyjazne dla człowieka. To idealne miejsce dla wędrownych ptaków, ale nie dla człowieka. Ale jednak, jesteśmy tutaj, 48 tysięcy mieszkańców, ludzkich, cywilizowanych, ba – zglobalizowanych. Przez wieki dzielnie stawiając czoła niekorzystnym warunkom.

Patrząc wstecz na farerską historię, mało sugeruje, że mamy coś niezwykłego do zaoferowania reszcie świata poza naszymi umiejętnościami połowu ryb i korzystania z ubogich dóbr naturalnych. Co się zaś tyczy kultury, nasz kraj nigdy nie mógłby wydać geniuszów pokroju Szekspira czy Mozarta. Z prostego powodu – brakowało warunków i bodźców by rozbudzić artystyczne talenty. Sztuka nie miała żadnego praktycznego użytku. Nie była zawodem, ani pożądaną umiejętnością. Może nawet nie istniało na nią odpowiednie słowo.

-- Nieturystyczna zachęta na stronie @visitfaroeislands (rok 2015)

Smoczkowe drzewa to duńsko-szwedzki, choć praktykowany już w wielu europejskich krajach (także na Wyspach Owczych), zwyczaj. Rodzice wieszają na nich niepotrzebne już smoczki swoich pociech - symboliczne przejście do kolejnego etapu dorastania.

Po licznych zawirowaniach z przylotem na Owcze dziś na stadionie #Tórsvøllur rozegrano w końcu spotkanie rewanżowe między @klaksvikaritrottarfelag a @lechpoznan1922.

Za sprawą niezawodnej @sabina_na_wyspach_owczych Farerskim Kadrom udało się znaleźć na niemal pierwszej linii sportowych emocji. A z pewnością za linią końcową boiska ;)

W pomeczowy wieczór garść zdjęć.

 Fagnaðardagur í Dali  18. juli 2026, nú var endiliga klárt at lata dalstunnilin upp. Veðrið var so frálíkt, og nógv fólk vóru í Dali henda dagin. Við tunnilsmunnan í Dali spældi Havnar hornorkestur, og talur vórðu hildnar. Anna Paulina, sum er borgarstjóri í Húsavíkar kommunu helt eina frálíka talu. Eitt tema, sum eg helt var so gott, var hetta við, at kostnaður og virði er hvør

sítt. Eitt er hvat ein tunnil kostar, eitt annað er, hvat virði og nyttu hann ger fyri fólkið á staðnum.

Vit vóru fleiri, sum gingu úr bygdini niðan gjøgnum neytageilina, sum nú er gjørd í stand. Nógvir rennarar og súkklarar og fólk til gongu komu úr Húsavík. Turið á Bakka, sum er elsta fólk í Dali, koyrdi gjøgnum tunnilin aftná  Sjúrði, sum koyrdi "skúlabussin", saman við Lonu, Gnippu og Annfinn. So festligt.

 Í Dali er nógv í gongd. Slótturin er fyri, og ikki at gloyma: um eina viku letur Dalstunnilin upp. Bygdin vísir seg frá sínari bestu og vakrastu síðu.

Bødvar ger nýggjan garð um plantasjuna

Petur slær garðin í Malthúsi.

Og nú nærkast alvorliga, núið trygdarvenjingin hevur verið.