Tað var ein opinbering av teim heilt sjáldsamu at síggja "Klokkaran frá Notre Dame" í Norðurlandahúsinum fríggjakvøldið, har Gekkadagur er. Ja, Gekkadagur fyri April Fool's Day.

Leikarar eru teir fimm konservatoriuútbúnu Bergur Fonsdal Johannesen sum maktfullkomni kirkjumaðurin Frollo, Maria á Lakjuni Djurhuus sum vakra sigoynaragentan Esmeralda, menninir hava hug á, Borgfríð Fonsdal Johannesen sum mishátti Quasimodo, burturgoymdur og desimeraða ímyndin av útskúgvan uppi í klokkutorninum, Aksel Dánjalsson Remmel sum rættskafni hernaðarleiðarin Phoebus og Ári Berghamar Danielsen sum frásøgumaðurin og barnsins umbosmaður á palli, Clopin.

Ein samansjóðaður bólkur, sum lýtalesur í sangi, tóna og leiki alla tað drúgvu tíðina, sangleikurin vardi, kundi leverað pitch perfect í akrobatiskum og komiskum rørslum, og ganga inn og út um gluggan, sum børnini syngja, framhaldandi og óbrotið, og spæla uppá rullandi ljóðføri frá marimba og klaver til kontrabass og gittar, sum bráddliga eru skótvápn, og syngja liggjandi, sum hin doyggjandi Esmaralda, ið øll eru forelskaði í, í endanum.

Og á bakvegginum at skapa sannførandi perspektiverandi kirkjudýpd, this is it - the buck stops here, er høga pípu- og pumpuorglið við spegli, sum eg hugsi, at øll uppá skift sita við. Tú mást fylgja væl við hesi tour de force økt at sanna, hvør akkurát nú er hvør.

Jákup Veyhe, sum í 2015 fekk mentanarvirðisløn frá Tórshavnar Býráð fyri mentanaravrik, er leikstjóri. Hann er ein heilt egin søgusigari frá satiruni Pipar og Salt, útvarpssøguni úr Mórugøtu og nýliga við Listaleypabólkinum hettarher. Skúlin er hugsaður inn í tematikkin og boðskapin, sum aktuelli leikurin tekur upp og viðger, sum eg síggi og fati hann.

Birgit Remmel hevur týtt til konsist og munnbart liberalt føroyskt, og litríku búnarnar, sum alla tíðin eru lættir at skifta og representativt greiðir, serliga krossarnir hjá Frollo, hevur Anna Kristin Bæk gjørt.

Rørslur og svingandi akrobatikkur, ið onkuntíð er á markinum til at verða vandamikil, og heilt vist júst tí ger tað stuttligt hjá skúlabørnum at síggja í einum suspens høpi, tryggjar koreografurin Jakup Pesek.

At krevjandi ljóðið samstundis er nærverandi og rætt transmittera - hetta er fremsta laiv kravið at lúka frá medlivandi áskoðaranum - stendur Baldur Kampmann fyri.

Suni Joensen skapar og gandar fram ljósið, og so má eg nevna, nú vit nema við eyguni og visuella partin av ferðandi pakkakonseptinum, sum eg giti at leikurin er. At fata hann og fysiskt taka hann inn í barnasinnið, hevur Sámal Blak gjørt risa stórar flutningskassar, við pílum, sum stuðla upp undir sangtekstin og beint úr logistisku flutningsvinnuni vísa við speditøráskrift, hvat er upp og niður. Men hetta er ikki bert ein pakkaloysn til instrumentini, at verja tey í kassum og savna tey í bólkar og senografiskt taka tey fram, lyfta og lýsa upp so hvørt, sum í sjálvum sær er funktionelt væl frágingið. Men hetta er í mínum eygum eisini ein estetisk siping til japanska leiklist av no-slagnum, sum eg ikki havi sæð síðan amerikanski Benjamin Bagby og hansara fólk undir navninum Sequentia framførdu "Edda" á sama gólvi á Listastevnu Føroya í 2003. Hetta, hugsi eg, var besti senubygnaður og estetiska innramming av eini djúpt humanistiskari verðinssøgu, sum vit nú skriva okkum inn í, síðan ta framførsluna.

Persónliga, politiska og religiøsa maktin yvir øðrum - júst sum vit í tíðindunum uppliva úr landstýri og útnorðurráðnum beint nú - happing og útihýsan, sum polariseraða nútíðarsamfelagið greitt leggur upp til, beint her hjá okkum, tað er kjarnuevnið í leikinum.

Ein gamaní brandpolitisk, men eisini samhugapoetisk forering til undirvísingarverkið at viðgera í hóskandi eygnahædd saman við næmingunum í hesum ófriðarligu tíðum, ið júst var heitið á leikinum hjá Kristin í Geil í 1908, sum viðgjørdi hendingar hundrað ár fyri, ið sum einki er at meta í tíðarinnar wide screen alin, tá vit fara til Victor Hugo og hansara visualisering av meginkirkjuni Notre Dame.

Øll søgubrotini kunnu uttanífrá tykjast stokkut, men hildin sum gjøgnumskygd tapet millum øldir, sum Jóanes sigur, er kjarnusøgan hin sama. Samhugi og at taka sær av teim veikastu, ið er beint móti teim sterkastu politisku signalum og útmeldingum, ofta framsettar í grunnum og barbariskt ómentaðum sinnismuni á talarstóli hins hægsta, her og aðrastaðni, meðan øll hyggja og hoyra, og eingin letst um vón. Tað er løgna tingið í dag.

Representantiva valdið, sum vit velja á ting fjórða hvørt ár, er so langt frá fólkinum, at samhugavirðini kámast og standa til at falla. Loysnin er, sum Dario Fo, segði, at ganga til sjónleik. Annars er deyðin í durinum.

Við sama skálkabrosi og blinkstri í eyganum er nýggi fimmmannabólkurin, sum ber níggjustavilsisorðið, Fjøltáttaða Dramaverkstovan, lendur bent her og nú, sum tey syngja. Heilt vist fer fyrsti flokkur at halda tað verða stuttligt at klappa níggju ferðir eftir navninum heima í skúlastovuni.

Zooma vit inn, er tað maktkristindómur, sum í optikkinum stendur fyri skotum í hesum nýskapandi og út í odd og egg professionella føroyska sangleiki.

Við sangum hjá Oscarvinnarunum Alan Menken og Stephen Schwartz, sum í hálva øld hava vælsignað okkum við leikum, har hesin er millum teir álvarsamastu, tekur sangleikurin - sum í veruleikanum er ein sniðfundig listakonsert við klappi og floytan, sum millum hvønn sang skapar dynamiska interektión við fjøldina sum í Last Night of the Proms - støðið í søguni hjá stóra evropeiska humanistinum, Victor Hugo (1802-1885), "Notre-Dame de Paris. 1482", sum kom út í 1831.

Og so er tað tað við resonansi, hvat vit longu kennast við og hvat nemur okkum, sleppa vit ikki takinum undir nýggjum avbjóðingum, meðan vit ganga inn og út um gluggan.

Mariu á Lakjuni Djurhuus kenni eg sum eina ekvilibristiska rødd, ið við perfektión, valøri og klangstyrki kann lyfta allar uppgávur og røkka út í hvønn krók við ágangandi styrki, men eisini teim mest fínføldu innvendu kenslum, alt eftir høvi, karmi og ætlan.

Helst er hetta tí, at mín resonansur ella klanggevandi lurtarabakgrund, er fyrst brøðrasamkoman og síðan rokktónlekur, har Beatles og Beach Boys eru fremstir við konseptplátum sum Sgt Pepper og Holland, og síðan Byrds sum skreytsukur omaná plátusavnið, ið altíð letur upp fyri nýggjum harmoniskum lurtingum, Pet Sounds or not.

Soleiðis eru føstu og hevdvunnu demarkatiónslinjurnar, sleppa tær ikki at brýnast, sum við tílík kærkomin høvi. Har prædikað verður til onnur, enn kórið, so vit sleppa burtur úr tí sjálvsagda.

Harafturat havi eg øll míni arbeiðsár, so ella so, fingist við tilfar til skúlaøkið, sum er hitt resonansumráðið, har tónleikur og myndlist ofta verður brúkt sum andstøða upp móti orðasterku mest sum monolitisku bókstavamentanini at finna, sanna, friðhalda og friðhalga 'identitetsmæssige søgebevægelser' sum lærdi lærarin, hann var kvinna, á Danmarks Pædagogiske Universitet segði, tá skúlanæmingar sleppa at boltara sær í tónleiki frá Spice Girls og Beach Boys.

Tí var tað ein opinbering av teim heilt sjáldsamu, sum bráddliga gav hesum gamla gnagandi skúlatanka um stoisku bókstavatrúnna, at hoyra Berg Fonsdal Johannesen opna munnin, og langleittur sum kliptur úr Alman Brothers á motorsúklu í hálvfjerðsunum við krúllaðum yvirskeggi, teatralskt spælandi eygnakúpum og anarkistiskum kropsmáli millum komikk og tað strangt seriøsa - sum tað eftir librettobókini eyðkennir eina operaariu - rulla seg út á pallinum, so eg við fyrsta andadrag hoyri fyrst ómiskenniligt eysturoyarmál, ikki norðarlaga, men syðri, og innlagt í málførið, eftir einum millisekundi hoyri ein spælandi, kanska argandi, religiøsan tóna við passandi luft á stemmuni, og so í tekstinum, sum í triða lagi er akkurát prestaskapur, ovast á bunkanum úr fílabeinstorninum á Notre Dame kirkjuni, ferðamálinum í París, so vit ferðabúgvin í lívsins dannilsi standa millum kitsj og álvara, skúla og kirkju, forvitin, tí hetta havi eg ongantíð sæð fyrr.

Samvirkandi aktørar og upployst markamót á hægsta støði. Tað er tað nýggja. The New Black. I'm speechless. Málleysur. Og tað er gott tað sama, tí á pallinum hava tey øll fimm málið og ætlanina í varðveitslu, okkara vegna, hesa lívsfrísku fragdarløtu eitt fríggjakvøld við frumframførslu í Havn.

Statt so. Neyvan hevði henda samanrenning verið møgulig, leita vit aftur móti aldarskiftinum, sigur ein í steðginum. Eg kann bara nikka.

Ein ynskisøga at eygleiða og njóta, og kanska eisini viðgera í professionellum arbeiði eftir føroysku frumframførsluna í Norðurlandahúsinum. Ynskisøgan verður tá ein ynskistøða, tí hon viðger so stór og grundleggjandi viðurskifti í okkara søgu og mentan.

Nú er leikurin við teim fimm, ið spæla út sum eitt, at síggja og uppliva í høllini í Norðurlandahúsinum, fyri stór og smá, kanska við børnum í triðja flokki sum yngsta marki, vildi eg mett, men tað velst, hvussu lærarar á staðnum kunnu fyrireika hesa uppliving, sum øll eiga at fáa í boði.

Leikurin er drúgvur, varir hálvt annað hundrað minuttir íroknað ein steðg, har kaféin í forhøllini er opin. Tað er sjálvsagt, at størsta mentanarhúsið hevur opna og tænastusinnaða kafé við málrættaðum úrvali, so vitjandi kring mentanaraktivitetir og tiltøk í friði og náðum kunnu seta seg at skifta orð um tað upplivaða. Júst tað er mangulvøra, fullkomin manko, sum bókhaldarar siga, á teim støðum eg vanliga frekventeri niðri í miðbýnum. Tað er ikki nóg gott fyri mentabýin Tórshavn.

Hóast tað er drúgt og leingi, keddi eg meg ikki eitt sekund. Tað, sum er gott, verður væl betri, tá góð fólk koma saman, at lurta eftir tí, sum longu í fyrndarføðingini varð gott og greitt, og síðan væl hugsað og enn betri eksekverað. Tá rakar tú ikki ein einasta skeivan tóna. Soleiðis søgdu míni oyru.

Síðan Notre Dame kirkjan brendi eru helst fleiri, ið halda leikin vera enn aktuellari og týdningarmiklan at taka fram og seta á pall. Eg eri avgjørt ikki ósamdur. Tí polariseringin millum ilt og gott, vakurt og ljótt, djeuvul og eingil, okkum her og hini uttan úr heimi, er aldri aktuellari enn beint nú.

Danska forlagið Gyldendal gav í 2007 út "Børnenes Ænsyklopædi" við barnavendum uppsløgum eftir bókstavaraðnum um eingil og djevul, og "Aschehougs Biografiske Leksikon" kom fyrstu ferð út fyri aldarskiftið at lýsa hundraðvís av alment kendum persónum, sum aldri hava livað, teirra millum Quasimodo í eini vaksnamannayrking eftir Peter Langdal, um at varða sær, hvat kann koma úr kúluni á rygginum, tá Gekkadagur er.

Hetta er framførðsla, konsert og leikur av aktións slagnum, aktiverandi aktións teatur, beint framaná, hóast bundið at einum tí sterkasta umsorganar bókaverkinum í øldir.

Hetta varð mín resonerandi opinbering úr torninum.

Hvat er títt torn, og hvør varð tín opinbering?

Tað er dannandi avbjóðingin eftir at hava sæð henda leikin. Sterkari og innihaldsríkari kann tað valla verða.

Takk fyri ómakin, óhoyrt høga listarliga støðið og pallsetingina, sum í mínum føri resoneraði perfekt og tí skapti eina sjáldsama hugvekjandi løtu í Norðurlandahúsinum, sum fer at liggja leingi á, í hvussu er alt hetta valskeiðið.

Allir góðir einglar fylgið tykkum í framhaldandi virkseminum.

Myndirnar tók Gwenaël Akira Helmsdal Carré.

"No Rest for the Wicked" er bíbilska heitið frá Jesaja, sum nýggi romantiskt vampyriski ræðufilmurin tekur á seg við einum nýggjum sjangrukvinki, tá hann á føroyskum og donskum vil lýsa kærleika og knýtið millum menn við Føroyum sum palli og søguligum baksýni.

Tað er ikki bara blóðsúgvandi vampyrar, ið hótta lívið millum gudsóttandi útróðrarmenn, ið, orðaleysir og bundnir at báti, tráa eftir sama kyni. Við vágvillum havi og stormandi regni er vatnið og vætan ein frásagnarliður, sum bæði er hóttan og reinsan, í hesum berliga samfelag, har eingi trø eru.

Filmurin byrjar við ungu mandigu stjørnuni, Egor Venned, sum er Baldur, einsamallur á útróðuri, ið millum trøllsligu skerini inni undir landi hoyrir onkran rópa í tokuni. Hann fer at hjálpa, men kemur sjálvur í óføri og verður bjargaður av fremmandamanninum, Pilou Asbæk, ið er danskur hvalastingari, Helgi. Teirra samstarv og kollektiva leikaravrik er allan vegin framúr.

Sekvensurin er mest sum eitt tableau úr "Don Juan fra Tranhuset" hjá Williami Heinesen, har hin fremmandi rekur inn á fjørðin úr mjørkahavinum, og gerst ein eksotisk attraktión í tíðarstilla samfelagnum.

Fyrst í sjónum og síðan í songini verða teir sjónliga knýttir at hvørjum øðrum, men mamman, Sofia Nolsøe Mikkelsen, sum er einkjan Ásla, vil ikki missa sonin, og forðar fyri, at hann fer út at sigla við fremmandamanninum.

Leggið til merkis, at upprunasøgan kom fram í Leipzig í 1885 í einum samtíðarmerktum homoerotiskum savni við heitinum "Matrosengeschichten", har eisini søgan "Der Mönch von Sumbö" var við.

Úr gjónni í effektivt sannførandi konstrueraðu føroysku vampyr-bygdini kemur róp í, tá ein smágenta sær deyðar kroppar, sum burturgingnir eru komir upp at flóta. Hetta er onnur av visuelt sterkastu senunum í filmunum. Kanska hevur myndamaðurin sæð kappróður, filmaður úr dronu, har bátarnir síggja út sum Grátt undir steini meðan teir stevna fram við árunum úti. Júst hetta ikoniska smámerki, róðrarbáturin úr erva, hómast úr tokuni í sjálvari byrjanini í filminum.

Hin senan, eg fati sum ta sterkastu, mest heilrunnu og samanfatandi symbol-løddu, er tá mamman einsamøll skilur og fatar sonin, tekur hann á seg og skal einsamøll bera hann heim, tí bátsfelagarnir rýma og lata hana verða eftir einsamalla í stormfulla regninum. Her er tað at forteljarastyrkin rakar universellu "Søguna um eina móðir" hjá H.C. Andersen.

Aftur síggja vit, sum í yrkingini "Vætan" hjá Rikardi Long, eina vampyr transformatión, ið er eins nógv týnandi og lívgevandi, seyra bæði oman og upp úr jørðini, og gera enda á jarðiska gerandislívinum hjá útróðrarmonnum, og flyta teir í eitt annað homo erotiskt ljós, ið Kjartan Hansen sum Suni, meistarliga vísur okkum beint fyri kamera.

Myndamaðurin, Jacob Møller, fekk í 2023 Sven Nykvist Cinematography Award í Göteborg fyri avrikið í filminum "København findes ikke" hjá Martin Skovbjerg, sum bygdi á norsku søguna "Sander" við handritið eftir Eskil Vogt. Natúrljósið, bara tað ljós, ið er á staðnum, er kjarnini. Eitt varisligt brá av Robert Eggers og hansara filmum, men serliga hjá trífalt Oscarvirðislønta Emmanuel Lubezki úr Meksiko, sum eg hefti meg við í ikki ólíka afturgongufilminum, "The Revenant", har høvuðspersónurin í natúrljósi vendir aftur frá teim deyðu í filminum hjá landsmanninum Alejandro G. Iñárritu.

Heilt frá byrjanini við tokuni og seinni við trøllsligu monnunum, sum í løtum og brotum síggjast, við vanda fyri at detta oman, tí har gongur ongin rætsiktaður, sum ávarað verður um, tá teir eru á fjalli.

Og so eru tað myndaligu kompositiónirnar, ið javnan fáa meg at hugsa um fremsta føroyska málaran, Mikines, men eisini Krause, sum sæst í tátíðar natúrligum innanduraljósi á Viðareiði.

Og ikki minst litríku sólmyndirnar av hvíta sandinum og bláa havinum, við Egor í summarglamu, sum ein turist pastisja, men eisini ein greið visuell peiking til filmsfotografarnar, Poul Pedersen og Erik W. Williamsen, ið við litríkum panorama heildum og funktionellum smálutum góvu donsku fólkakomediuni nýtt lív úr Føroyum við "Tro håb og trolddom", tá Nordisk Film fylti 50 ár.

Gjøgnum filmin er stemningsmettaður upprunatónleikur hjá Hettarher og hjartanemandi out of this world sangur hjá Brimheim, sum eisini er Beinta. Afturvið navngivnu krossunum á veðurbardu heiðini, danska prestinum, Klaus Søndergaard, og trúarorð og signingarnar, at verja seg frá øllum illum, ið mamman, sonurin og fremmandamaðurin bera fram fyri seg, er Brimheim hon, sum beint í kamera setur hetta fjara og avbyrgda ævintýrasamfelag í karm við egnum sakralum sangi um havið, sum leikar í, men ikki við instrumentum. Einsamøll sker Brimheim stemningin og drúgvu filmisku løtuna inn á bein og nemur okkum langt eftir at filmurin er liðugur. Tí hann liggur leingi á, listarligi arthaus filmurin um vampyrar í Føroyum, "No Rest for the Wicked".

Tá filmurin varð sýndur fyri fulsettum hølum í Filmsfelagnum, innleiddi Eiler Fagraklett við fyrilesturi um týska upprunahøvundan, sum danski handritahøvundurin, Rasmus Birch, leikstjórin, Kasper Kalle, og framleiðarin, Lars Bredo Rahbek, hava latið seg inspirera av, í samstarvi við Outlier Projects hjá Jón Hammer í Føroyum og Truenorth í Íslandi.

Her eru nøkur brot úr innganginum, sum í mínum hugaheimi víðka um fatanina av søguni, ið filmurin, vit sóu í seinasta biografinum í Føroyum, byggir á:

- Í 1862, sum er sama ár, sum filmurin í kvøld gongur fyri seg, tók Ulrichs eitt óvanligt og slóðbrótandi stig, tá hann fortaldi fyri familju, vinum og almenninginum, at hann var samkyndur. Hetta var púra óvanligt at gera alment í hansara samtíð.

- Søgan viðgerð samkyndar føroyingar síðst í 1800-talinum, tá samkyndleiki enn var ólógligur bæði í Føroyum og Týsklandi. Ikki nokk við tí. "Manor" lýsir eisini kærleikan millum menn sum romantiskan, virðiligan, ósmædnan og uttan skomm ella niðran og uttan at biðja um umbering, sum annars alt ov ofta er vanligt í bæði nýggjum og klassiskum bókmentum, ið viðgera LGBT viðurskifti.  

- Tørvurin á at verða sæddur og góðtikin sum tann, ein er, er universalur. Og tá ið vit lata okkum upp og av sonnum royna at skilja hvønn annan, eru vit, tá samanum kemur, als ikki so ymisk, sum vit ofta halda. Søgur um forbodnan kærleika og óttin fyri tí ókenda, kunnu vit tí øll kenna okkum aftur í.

- Í dag hevur Ulrichs fingið fast pláss í altjóða søgubókunum, og gøtur í München, Bremen og Hannover eru uppkallaðar eftir djarva stríðsmanninum, ið gekk á odda og slóðaði fyri tí arbeiði, sum eitt nú LGBT+ Føroyar virkar fyri í dagsins Føroyum.

- 142 ár eftir, at hann einsamallur sat í lítlari italienskari bygd og droymdi seg burtur til Føroyar og skrivaði um ungar samkyndar menn og teirra lív á hesum fjarskotnu og vøkru oyggjum, fáa føroyingar endiliga høvi at síggja hansara søgu á hvíta løriftinum - tó við ávísum tillagingum í filmsútgávuni.

- Nú vit um eitt bil fara at lena okkum afturá og eygleiða hugtakandi kvir ræðusøguna um kærleikan millum tveir menn, so kann man ikki lata vera við at hugsa um ein líkandi film, sum eisini er bygdur á eina stuttsøgu og snýr seg um ástarleik manna millum. Tað er "Brokeback Mountain". Oscar-vinnandi filmurin, sum fyri bara 20 árum síðani varð bannaðar av Havnar Bio. Tíbetur kunnu vit øll mennast, og tí er tað gleðiligt at uppliva, at Havnar Bio nú leggur høli til frumsýningina av hesum filmi, eins og tey fara at vísa hann alment næstu dagarnar. Tað er ein jalig broyting og týðandi menning, sum vit bara kunnu frøast um.

Fari at enda ummælið við hesum orðum hjá Claus Nygaard Petersen í danska miðilinum Cinefil: - "No Rest for the Wicked" er sexet god gotisk vampyrhorror, som man skal være en virkelig kold skid for ikke at fælde en lille tåre over, når filmen slutter.

Takk fyri sýningina, sum ikki bara er vampyr og horror í søguligum bakljósi, men í fleiri løgum eisini er hugvekjandi í heimligum nútíðarljósi!

Tá eg var smádrongur við Landavegin, kendust vit við øll fólkini bæði ung og eldri frá Kinabrekkuni og oman til handilin hjá Poul Restorff. Summi sjálvandi meira og summi minni. Eg havi av og á í huganum roynt at minnast … Læs resten →

The post Sofus Andreasen doyði 33 ára gamal av krígsávum í 1940 appeared first on Hvannrók.

Samrøða við Lars Bredo Rahbek, framleiðara í SF Studios, Keypmannahavn, um filmin "No Rest for the Wicked" undan frumsýningini í Havnar Bio. Medframleiðarar eru Outlier Projects í Føroyum og Truenorth í Íslandi.

Hvør í sínum lagi hava danski filmsframleiðarin, Lars Bredo Rahbek, og eg sjálvur havt áhuga í týsku stuttsøguni "Manor", sum fer fram í Føroyum og kom út í Leipzig í 1885. Týski løgfrøðingurin og politikarin, Karl Heinreich Ulrichs (1825-1895), skrivaði søguna, eins og hann sama ár skrivaði "Der Mönch von Sumbö".

Eiler Fagraklett, talsmaður í LGBT+ Føroyum, skipaði fyri, at týska søgan kom út í føroyskari týðing hjá Hanusi Kamban í 2014, myndprýdd av Jón Sonna Jensen. Tað er úr hesi týsku søguni, "Manor", at Rasmus Birch hevur skrivað filmshandritið saman við leikstjóranum.

- Eg eri so stoltur av hesum filmi, sigur Lars, og avdúkar, at hann var í Føroyum, tá Nils Malmros gjørdi filmin "Barbara" (1997).

- Upprunaliga var eg shipping maður hjá Maersk, har eg brúkti øll míni ár í tjúgunum fyrst á Esplanaden og síðani í Manila og Tokyo. Heimkomin, sá eg ljósið og vildi royna okkurt nýtt. Søkti á Danska Filmskúlan og slapp inn í 1993 og varð útbúgvin framleiðari í 1997. Men innan skuldu vit í starvsvenjing við einum filmi úr veruligu verðini, og eg fekk framleiðaran og line produsaran hjá Nils Malmros, Marianne Christensen, at velja meg. Saman við henni lendi eg í Føroyum beint fyri ólavsøku í 1996, og sum tey siga the rest is history. Eg var tríggjar mánaðir í Føroyum og gekk til handa í framleiðsludeildini. Eg varð púra bergtikin og forelskaði meg fullkomuliga í Føroyum, og fekk vinir sum Johan Hansen á Setrinum og Thurid Samró, sum eg vitjaði á nýopnaðu barrini Café Natúr. Saman við henni eri eg fegin um, at vit nú kunnu knýta hesa vakru sloyfu, sum eg haldi, at filmurin er, sigur Lars.

- Men so gekk so mikið væl í hond við starvinum sum filmsframleiðari, at eg fekk høvið at arbeiða saman við fremstu leikstjórum, Charlotte Sieling, Søren Kragh-Jacobsen, Bille August, Ole Christian Madsen, Henrik Ruben Genz, Thomas Vinterberg, Pernille Fischer Christensen og nú Kasper Kalle.

- Øll hesi tretivu ár, ið eru gingin síðan føroysku filmsdagarnar kring "Barbaru", havi eg droymt um at finna ein virðiligan film, at gera saman við tykkum í Føroyum, ein film við alski til bæði tykkara mentan og tykkara mál. Fyrsti partur, mentanin, var at finna í "Barbaru", men ikki hin seinni, málið, heldur Lars, ið er fegin um lidna filmin "No Rest for the Wicked", sum Filmsfelagið sýnir á undansýning í Havnar Bio, mikudagin 2. septembur, tá Eiler Fagraklett fer at innleiða. Føroyski framleiðarin, Jón Hammer, fekk undir Geytatiltakinum í fjør Ársins Andøvsfisk frá Filmsfelagnum.

- Saman er hetta nú eydnast okkum, og verðin tosar heilt ótamd um okkara felags film, sigur Lars, og upplýsir, at hann verður vístur í Danmark, Føroyum og Íslandi 3. septembur, í Finnlandi 4. desembur, síðan í Svøríki, og í Noregi stutt eftir ársskiftið. Harumframt er filmurin seldur til biografar og breitt release í Týsklandi, Spania, Italia og Grikkaland, meðan tey alla tíðina tingast við fleiri onnur lond. 

- Hann verður eisini vístur á horror, queer og heilt vanligum filmstevnum, beint nú tilsamans á 28 stevnum, í fimm heimspørtum úti í heimi, frá Ný Sælandi til Japans, frá Hongkong til USA, Spania, Eysturríki, Týsklands og aðrastaðni við. Og 50 positiv ummæli bara í Montreal. Vit kunnu av røttum verða errin, heldur Lars.

Eg skilji, at tað var tú, sum longu tá fann fram til søguna "Manor", sum nú er gjørd til film í Føroyum. Hvussu fanst tú hesa søguna, og hvat var tað við henni, sum hugtók teg somikið, at tú ikki vildi sleppa henni?

- Fyri tíggju árum síðan fór eg saman við lektaranum, Dag Heede, at leita eftir brúkiligum tilfari í donskum bókmentum, ið kundi verða til ein film við queer sum evni. "Manor" var heilt vist besta boðið, sum eisini rópti til himmals í filmiskari styrki - og hey, hesa søguna hevði Karl Heinrich Ulrichs hugsað og staðsett langt burturi frá meginlandsmentanini, á sama hátt sum Bram Stoker pallsetti Dracula í Transsylvania. Føroyar, henda frumkenda søgnin, trúarheimurin og ferðin hjá eini móðir, at skilja sonin. Tað var sterkt og hjartanemandi. Og hóast Egor og Pilou manna høvuðsleiklutirnar, so er tað Sofía, ið er hin veruligi høvuðsleikluturin, tí av øllum er hon tann, ið mennist og broytir seg mest. Ævintýrið hjá H.C. Andersen "Søgan um eina móðir" er livandi og nemandi søgugongdin, subplottið, ið gevur filminum eitt ævigt gildi og breitt galdandi virði, metir Lars.  

- Tað hevur alt verið hildið í strammum teymum. Í stuttum vil eg siga, at samkynd og queers hava næstan ongantíð verið boðin við og inn í danskan film. Nú vit hava gjørt danskan film í 120 ár, eru bert tíggju filmar, har queer er eitt afturvendandi evni. Men sambært hagtølum og flestu kanningum eru vit 6-10% av fólkinum. Vit eru gjørd ósjónlig og síggjast ikki. Hesum veruleika vil eg bjóða av. Og sendararnir av hesum boðum, sum filmurin er, eru eg sjálvur, Kasper og høvundurin Rasmus Birch, sum í ymsum ættarliðum eru samkyndir, og hava dugað væl, tá eg sjálvur skal siga tað, at ítaluseta henda neyðturvuligleika, so hann sæst á filmi. Men filmurin stendur á fleiri beinum enn bara queer. Tí tit eru eisini ein minniluti, sum danir hava havt ilt við at sæð og hugt í eyguni, og tað í eygnahædd. Og tað livir Ríkisfelagsskapurin enn við, nú danir, trýstir av Trump, ríkiliga seinkaðir, eru farnir undir eina tiltrongda sjálvsrannsakan. Vit skulu hava áhuga fyri hvørjum øðrum, tosa og skilja, og ikki bara gerast himmalsfegin um gudagivna vakurleikan hjá tykkum, sigur Lars.

Hevur tú eitt stikkorð til føroyska áskoðaran, sum nú fer at síggja "No Rest for the Wicked" í Havnar Bio?

- Tykkara land er um at blíva eitt filmsland, men tað stóra og kostnaðarmikla kunnu tit enn ikki lyfta einsamøll. Men hava tit dirvið, at geva okkum tað álitið? Ein ávísur illgruni kann heftast á okkum dønum, men vit eru mong, ið gera alt fyri at broyta atburð. Vit eru mong, ið síggja tykkum og elska tykkum. Og við hesum filmi hava vit gjørt okkum ómak og lagt okkum eina við, at fáa alt tað besta fram í felags ljósið. Stórar hendingar spretta bara úr passión og hesin filmur er á vakrasta hátt gjøgnumseyraður av eini felags passión fyrst og fremst úr hesi sterku søguni, men eisini tykkara tjóðarsøgu, tykkara lívskorum og tí stóra evninum, ið er innibyrgt einsemi. Síggja vit ikki hvørt annað, so eru vit ikki ordiliga til fyri hvørjum øðrum. Tað evnið og tema er mín lívstreyt. Tað er tað eisini hjá einum føroyingi. Eg haldi, at hesin filmur fer at fáa allan heimin at síggja og hyggja at tykkum. Afturfyrið vóni eg, at tit vilja hyggja at og síggja okkum samkyndu. Vit eru ikki vandamikil. Boðskapurin í filminum er vakur, haldi eg. Tí at love is a many-splendoured thing, som tey syngja, sigur framleiðarin í størsta norðurlendska felag, SF Studios.

Hóast Føroyar hava verið eitt íðið biografland við trettan biografum og søguliga høgum vitjunartølum, hægri enn skandinavisku londini, men lægri enn Ísland, so er Havnar Bio í dag hin einasti og seinasti biografurin í Føroyum. Hevur tú sum filmsframleiðari eina heilsan í hesum sambandi til kommunalar og landsfevnandi mentamyndugleikar og politikarar, tá tað ræður um at visa, síggja og uppliva film í røttum kørmum í Føroyum?

- Filmur og fiktión eru bestu eginleikar - lokomotiv, um tú vilt - at draga hugsjónir og tryggja uppmerksemi. Síðstu áratíggju er Danmark broytt, so landið nú er eitt av mest hypaðu, fagnaðu og virðismettu londum í heiminum. Tað er áhugi í okkara trupla máli, og hugtøkum sum hygge, javnrættindi og fólkaræði. Og ferðavinnan er støðugt vaksandi. Hesin áhugi byggir á herðarnar á dogmufilmum, Bille August, Thomas Vinterberg og einum ættarliði av fólkum, ið hava skapt film og røðir, sum eru komnar víða um úti í stóru verð. Tá mín framleiðsla "Margrete den Første" um somu tíð verður frumsýnd í tólv býum í Avstralia, verður ein awareness kring danska søgu og mentan har í landinum. Tá røðin "Borgen", sum er konseptualiserað av Søren Kragh-Jacobsen, fær øll í Bretlandi at leggja seg skerfløt, tá elvir tað til ein ovurhonds áhuga fyri danskari sniðgeving og teirri støðu, kvinnan hevur í samfelagnum. Tað er tað, ið filmur og røðir duga og megna. Eg elski sjónleik, ballet og tónleik - men filmur, hann kann flyta fjøll. Tí eiga øll at fái høvi til, ja verða vand til, at ganga í biograf, nærum einasti staður, har tú kanst leggja telefonina frá tær, kobla úr og hvørva inn í eina søgu, sigur Lars og nevnir eina søgu, hann hoyrdi í Føroyum.

- Vit gjørdu upptøkur úti í Koltri og hoyrdu um unga mannin, sum svam um sundið úr Hesti til hansara elskaðu harúti. Hygg, hatta er ein filmur. Ein filmur kann peika á tað varðveitingarverda, ein filmur kann fáa ferðafólk at vitja, men ein filmur kann eisini fáa fólk at broyta áskoðan og velja føroyskan laks heldur enn norskan. Hav álit á listafólkunum og trúgv á ta kraft, sum er í filmi. Hjálpi tykkara filmsfólkum at mála eina vakra og ógloymandi mynd, sum ikki kámast og hvørvir, men er av tykkara landi, sum á ein hátt enn er a best kept secret. Eg seti mítt álit á, at "No Rest for the Wicked" úti í heimi verður eitt óvanliga gott sendiboð fyri tykkara land. Og hey, lær meg at elska farseraðan lunda, sigur Lars Bredo Rahbek, filmsframleiðari í SF Studios, at enda undan frumsýningini, sum verður í Havnar Bio 3. septembur.

Na kolejnym farerskim szlaku wprowadzona została opłata - od teraz za marsz na szczyt #Slættaratindur zapłacimy 200 koron 💸⛰💸

Zebrane środki pomogą między innymi sfinansować budowę nowego, zrównoważonego szlaku turystycznego na najwyższy szczyt archipelagu.

Co ciekawe, na stronie slattaratindur.fo można również wykupić bilet parkingowy dla kampera. Tym samym możliwy staje się legalny nocleg w samochodzie u podnóża "Płaskiego Szczytu".

Brimheim hevur leiklutin sum Beinta í filminum "No Rest for the Wicked".

Hvussu fekst tú henda leiklutin?

- Tað var mín góði vinur, Heiðrikur á Heygum, sum var við í fyrireikanini og ráddi filmsliðnum at kontakta meg. Eg havi altíð havt áhuga í leiklist sum listagrein, so eg hugsaði "hví ikki", tá eg fekk fyrispurningin í telefonini, og fór til casting, hóast eg kundi vænta, slettis ikki at sleppa við.

Eg hevði latið meg í frakkan og skuldi fara, eftir at hava lisið nakrar senur fyri Anju, sum var castari, og leikstjóranum, Kaspar, tá eg vendi inn aftur og hugsaði - kanska skuldi eg sungið fyri teimum!

So eg fór inn aftur og sang "Hurricane" úr míni nýggjastu plátu. Innan eg var liðug, sótu tey bæði og grótu, so eg fór avstað, eitt sindur meira sannførd um mínar møguleikar at sleppa við.

Hvussu var at gera film saman við Pilou Asbæk og føroysku leikarunum, við Egor Venned fremst fyri?

- Tað var vakurt at eygleiða eyðsýnda sambandið, sum var millum Pilou og Egor. Eg elskaði at síggja teir arbeiða saman. Summi fólk kunnu bara tendra fyri teirra tekki og yndi at vera á einum skermi á ein hátt, sum heilt ítøkiliga broytir ljósið, skynið og rúmið, sum er uttan um tey. Tað hugtók meg.

Sjálv var eg serliga fegin um at spæla saman við Kjartan og Sofiu. Tey eru ikki bara gávuríkir leikarar, sum eru millum tey fremstu í teirra faki, tey vóru eisini so fyrimyndarliga fitt, at hjálpa mær við vegleiðandi uppskotum og fáa meg at kenna meg trygga, fyrstu ferð eg spældi á filmi. Tað eri eg ógvuliga takksom fyri.

Sum føroyingur, var tað ein greið kensla av stoltleika, at hoyra til størra partin av filmsliðnum, tí hetta var heilt vist nakað heilt serligt.

Hvussu fataði tú Føroyar sum upptøkuland og karm um søguna?

- Sjálvsagt kanst tú ikki finna ljósið og vakurleikan í landslagnum nakra aðra staðni. Tú fart so nógvar gávur úr náttúruni beint her.

Onkrir dagar vóru krevjandi, tí veðrið var ræðuligt. Tá tóku øll seg saman, og júst tað gjørdi keðiligu løturnar til at bera. Eg elski arbeiðsmátan við samstarvi, sum listagreinin filmur er - tað krevst, at hvør einasti persónur, sum er partur av filmsgerðini, ger sítt allar besta, skal nakað gott spyrjast burturúr, og tað syrgdu øll fyri hvønn einasta dag. Eg hevði størstu virðing fyri filmsliðnum, sum alla tíðina arbeiddi nógv meir og longri enn vit leikarar. Vónandi koma fleiri verkætlanir sum henda til Føroyum í tíðini framyvir, har samstarv er millum filmsfólk á staðnum, og stór framleiðslufeløg við fíggjarmøguleikum at gera nakað so stórt, sum hetta.

Kasper Kalle er leikstjóri, nú vit í næstu viku sleppa at síggja "No Rest for the Wicked". Hann stendur á bryggjukantinum aftanfyri Sofiu Nolsøe Mikkelsen, sum er Ásla, Pilou Asbæk, ið er Helgi og Egor Venned, sum er Baldur. Foto Christian Geisnæs.

Í dag gevur danska filmstíðarritið, Ekko, filminum fimm stjørnur. Eisini í Montreal hevur filmurin fingið hópin av framúr góðum ummælum í kritisku pressuni og borið hann saman við filmar hjá Robert Eggers. Nú verður filmurin sýndur á 25 altjóða filmstevnum.

Í 1980'unum gjørdist eg bilsin, tá ein týskari frá filmstevnuni í Berlin, Wieland Speck, vitjaði Filmsfelagið við klassiskt gotisku søguni ”Manor”, sum í smálutum lýsti Føroyar, og seinni kom út í týddari útgávu. Hvussu kom henda sermerkt fantastiska søga á tína leið?

- Fyri fimm árum síðan hevði eg eitt hugskot um ein spælifilm, og royndi at finna rætta framleiðaran til filmin. Tað var í tí sambandi at eg vitjaði Lars Bredo Rahbek, tí eg kendi á mær, at hann kundi vera eitt gott match. Hann las hugskotið og segði, at hann kendi eina stuttsøgu, "Manor", frá 1884, ið fór fram í Føroyum, og í fleiri førum minti um mítt hugskot. Lars hevði í fleiri ár roynt at fáa gjørt film úr søguni, men hevði ikki eydnast at finna rætta leikstjóran. Eg las søguna, og varð beinanvegin áhugaður, tí hon fevndi um alt tað, eg elski, tá eg geri film. Stórbara náttúru, kærleika og nøtrandi bangilsi, sigur Kasper Kalle.

Hvat hevði tað at siga fyri teg, at gera film úr júst hesi søgu?

- Eg sá meg sjálvan í høvuðsleiklutinum í søguni. Eg kendi sama longsul á mær og eisini knýtið til móðurina. Hetta er ein ógvuliga persónligur filmur, og sjálvur haldi eg, at hetta er ein týdningarmikil søga, at siga. Hóast filmurin snýr seg um kærleikan millum tveir menn, so er søgan samstundis universel. Øll vilja verða góðkend og aksepterað sum tað, tey eru, og flestu okkara kenna ólukkuligan ella í minsta lagi torføran kærleika.

Eg eri úr einum lítlum býi í Jútlandi og vaks upp í eini tíð uttan internet. Eg kendi meg ógvuliga einsamallan, og eg hevði ongan at tosa við um mínar kenslur. Tað er ein kensla av einsemi, sum eg eisini kenni í filmiska høvuðsleiklutinum. Hóast hann elskar móðurina og livir í pagt við bygdarfólkið, so er nakað, ið hann saknar. Tað kenni eg aftur í mær sjálvum, og júst ta kensluna hugsi eg, at fleiri munnu kenna aftur.

Hví heitið ”No Rest for the Wicked”?

- Heitið er úr Bíbliuni. Ikki orðarætt, tí hon er broytt og lagað til á fólkamunni, men heitið er úr einum bíbliuørindi hjá Jesaja. Trúgv fyllir nógv í okkara filmi, og eg haldi, at hetta ørindi hóskar so væl til søguna. Tí hvør er "the wicked"? Eru tað teir báðir forelskaðu menninir, ella eru tað tey, ið ikki kunnu góðtaka teirra kærleika? Og hvør er tað, ið ikki kann finna hvílu?

Vóru Føroyar altíð sjálvsagdi karmurin, tá tú hugsaði um søguna?

- Tað hevur altíð verið okkara ynski, at filmurin varð tikin og fór fram í Føroyum. Fyrst fyri at vera trúgvur móti søguni, sum fer fram í Føroyum. Og so vóru vit so nógv í Føroyum, at skriva søguna til film. Og endaliga fingu vit høvið at læra mentanina og føroyingarnar at kenna, so samstarvið millum fólk úr Føroyum og Danmark bleiv tætt og nærlagt.

Tað er vert at geva sær far um, at hóast framleiðslufelagið er danskt, so er størra helvtin av filmsliðnum føroysk. Tað vil siga, at hetta er eisini í stóran mun ein føroyskur filmur. Fólk úr Føroyum hava verið við í fakligu viðgerðini av handriti, búnum, rekvisittum, locations og sjálvandi at fáa dialogin at sita eisini. Ja, alt samalt í filmsgerðini. Tess betri og tættari samstarvið bleiv, týdningarmiklari gjørdist tað, at vit løgdu alt fyri, at gera ein so vakran film, sum til bar í Føroyum.

Tað er týdningarmikið fyri meg og alt filmsliðið, at málið sjálvsagt er á føroyskum við føroyskum leikarum. Og eg stóð eisini fast uppá, at føroysk tónaskøld skuldu gera tónleikin. Tí tónleikur er so týðandi at skapa kensluna í einum filmi, og tónleikur er eitt so avgerandi eyðkenni, at skapa kensluna í einum landi, so tað hevði verið heilt skeivt, um danskarir gjørdu tónleikin, ella bretar og amerikanarar. Eg eri fegin um, at vit hildu fast í tí kravinum, tí eg haldi at tónleikurin er ómetaliga vakur í filminum.

Hvussu hevur samstarvið, listarliga og framleiðsluliga, gingið?

- Persónliga, hjá mær sum leikstjóra, vil eg siga, at samstarvið stutt sagt hevur verið heilt fantastiskt! Hondina á hjartað, so havi eg aldri upplivað nakað lið, ið hevur lagt so nógv fyri og arbeitt so hart, sum hetta filmsliðið. Tað er tó ikki nøkur loyna, at tað eisini hevur verið serstakliga krevjandi at gera filmin, tí veðrið í Føroyum kann skifta frá eini løtu til aðra, og tað er tað ringasta, ið kann raka eina upptøku. Men bæði tað føroyska og tað danska liðið hava givið alt, tey maktaðu, og vit høvdu aldri kunna gjørt filmin, um ikki liðið hevði arbeitt so væl saman, og fólk ikki høvdu rætta viljan, at vinna á trupulleikum, sum tóku seg upp.

Eg upplivdi eina ótrúliga stóra vitan og kreativt snildi, at gera teir mest fantastisku búnar, at finna rekvisittir og røttu upptøkustøðini. Tað vóru veruliga kompetent menniskju, vit arbeiddu saman við í Føroyum, eisini tí at tey vistu alt um søguna, og kundu gera teir vakrastu lutir heilt niður í tað minsta.

Og hvat framleiðslu viðvíkur, so hevði eg ta fatan, at hóast vit komu út í onkrar heilt ómøguligar trupulleikar, sum ikki kundu loysast, so var tað altíð ein, ið kendi ein, ið júst kundi hjálpa okkum. Vit upplivdu allastaðni, har vit komu, eitt ótrúligt hjálpsemi, á ein heilt annan máta enn í Danmark, og tað er akkurát tí, at hesin filmur eydnaðist.

Fremsti eginleiki er heilt klárt, at øll vilja hjálpa, og kenna altíð ein, ið kann loysa eina trupla støðu, sum er íkomin. Og so er tað sjálvandi hin fantastiska náttúran. Tí hóast tað er ein avbjóðing at filma í skiftandi føroyska veðrinum, so er stórbara náttúran altíð nakað heilt serligt.

Til dømis fyrstu ferð eg var úti í Koltri. Vit høvdu leitað eftir eini bygd, har húsini vóru lagað úr steini, har okkara høvuðspersónur skuldi búgva, men vit funnu ikki eitt hóskandi stað, sum var heilt avgerandi at bera filmin. Tá vit komu út í Koltur, skein sólin, og eg setti meg millum steinhúsini og hugdi meg íkring. Tað er av sonnum tað vakrasta stað, eg havi verið, og eg bleiv heilt rørdur. Vit høvdu aldri funnið nakran stað, sum Koltur, ongastaðni í verðini.

Eru serligar viðmerkingar og eygberingar, tú hevur tikið til tín, tá filmurin hevur verið vístur í útlandinum?

- Vit hava verið serstakliga heppin, hvussu áskoðarar og ummælarar hava tikið ímóti filminum, har vit hava víst hann. Ummælini hava verið ótrúliga góð. Fólk hava serliga lagt til merkis dámin og huglagið í filminum, sum er heilt serligt, og tað at vit vága okkum at tvinna eina stóra kærleikssøgu við eina nøtrandi gotiska ræðusøgu og halda henni upp móti føroysku náttúruni. Tilsamans er tað heilt greitt styrkin í filminum.

Hevur tú eitt stikkorð til føroyska áskoðaran, sum nú fær høvið at síggja ”No Rest for the Wicked”?

- Eg vóni, at fólk í Føroyum fara at taka eins væl ímóti filminum, sum tey tóku móti okkum. Tað hevur verið ein fantastisk uppliving, at gera henda filmin, sigur leikstjórin Kasper Kalle.

"No Rest for the Wicked" verður sýndur í Filmsfelagnum mikudagin 2. Septembur, tá Eiler Fagraklett fer at innleiða. Dagin eftir, 3. septembur, verður almenn frumsýning í Havnar Bio og í Salt, og dagin eftir, 4. september, verður filmurin aftur sýndur í Havnar Bio, og 8. septembur í Løkshøll.

Na początku szlaku na najwyższy szczyt Wysp Owczych postawiono właśnie tablice informujące o konieczności zapłaty za wstęp. Trekking na Slættaratindur kosztuje od teraz 200 DKK. Dzieci i młodzież do 15.…

Artykuł Nowa opłata za wstęp na Slættaratindur pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Odkrywanie Wysp Owczych z pomocą błękitnych autobusów Strandfaraskip Landsins. To co, kto wybiera się do Czotnowca? 😉

Pierwsze duże centrum spa na Wyspach Owczych otwarto latem 2025 roku przy Hotelu Føroyar w Tórshavn. Sam hotel funkcjonuje już od maja 1983 roku, ale w ostatnich latach przechodził gruntowną…

Artykuł Ress Spa na Wyspach Owczych – pierwsze duże spa w Tórshavn pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Tá pápi mín sum fjúrtan ára gamal fór úr skúlanum, kom hann í nøkur ár at arbeiða í fyritøku hjá Evensen, sum helt til á Reyni nærri Müllersbrúgv. Hans Jacob Jacobsen læt í 1932 upp matvøru – og slaktarahandilin Smæruna … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Nakrar hugleiðingar um Krókabrekku appeared first on Hvannrók.

91 ára gamli pápabeiggin Vagn Erik Michelsen hevur búð á Tjarnargarði í ellivu ár. Á bróstinum í kamarinum hongur mynd av trolara, sum pápabeiggin ikki kann greiða frá, tí hann er dementur. Eg veit, at hann sum ungur var telegrafistur … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Fólk í Havn grótu, tá trolarin Jóannes Patursson endaði í Klaksvík appeared first on Hvannrók.

Dzień 18. Znów nadszedł ten dzień - dzień pożegnania z Owczymi. Dziękuję Wam za śledzenie moich codziennych relacji, tych krótkich wpisów do dziennika podróży. Jak zwykle opuszczam archipelag z literackim nadbagażem, masą materiałów, pomysłów i inspiracji.

Jest w tym wyjątkowym miejscu coś co niezwykle trudno ubrać w słowa, coś co Francuzi zamykają w określeniu "je ne sais quoi". Może dlatego właśnie opowiadam o Owczych właśnie poprzez fotograficzne kadry, Farerskie kadry. Próbując samemu zrozumieć ten złożony mikro-wszechświat.

Dziś więc mówię Farojom - tak fyri alt og síggjast! Dzięki za wszystko i do zobaczyska! 🇫🇴🐏🐑🇫🇴

Dziękuję Kinga Eysturland i Ivan Eginsson Eysturland za gościnę w Klaksvík, Marcin Michalski za inspirację jak opisywać Wyspy Owcze, wspólnego faroe-bzika i spontaniczne spotkania w Tórshavn i Sabina Poulsen za futbolowe foto-wejściówki.

#FarerskiDziennikZPodróży

Farerski Okręg Przemysłowy

Farerski Okręg Przemysłowy

Dzień 17. Pewną niepisaną tradycją są moje wizyty w gościnnych polsko-farersko-rosyjsko-urugwajskich progach u Kingi i Ivana w Klaxie. Czas przy rozmowie mija tak szybko, że ostatnio "zmuszony" byłem do noclegu w urugwajskim konsulacie 😅 Konsulat już niestety nie funkcjonuje, więc grzecznie wróciłem ostatnim autobusem do Havnu.

Szkoda, że te nasze spotkania mają miejsce tuż przed moim wylotem z archipelagu. Dzień ten zawsze ma dla mnie pewien słodko-gorzki posmak.

Inną niepisaną tradycją są farerskie kadry w ostatnią noc. Dziś wieczorem notkę ilustruje zdjęcie z... Któż zgadnie?

Skoro już przy różnych tradycjach jesteśmy. Znów z farerskiej wyprawy zebrał się pięciokilogramowy nadbagaż literatury, folderów, ulotek. Ale pasji do tego niezwykłego zakątka świata, jak i każdej innej, nie mierzy się przecież w kilogramach.

#FarerskiDziennikZPodróży

W drodze do Klaksvík, by z @the_eysturlands przegadać cały dzień...

Kierowca autobusu linii nr 400 był najwidoczniej fanem zespołu @hamradun.fo - Sinklars Vísa puścił sobie na głośnikach dwa razy pod rząd 🤘

Próbka farerskiej sztuki ze zbiorów Galerii Narodowej. Od pierwszych dzieł malarza-amatora Díðrikura á Skarvanesi - uważanego za pierwszego w historii artystę na archipelagu. Po współczesną twórczość Edwarda Fuglø. ____

Przede wszystkim, nie powinno nas tutaj być. Nie sposób wytłumaczyć naszej obecności na tych wyspach – są one zbyt dalekie, zbyt małe, zbyt nieprzyjazne dla człowieka. To idealne miejsce dla wędrownych ptaków, ale nie dla człowieka. Ale jednak, jesteśmy tutaj, 48 tysięcy mieszkańców, ludzkich, cywilizowanych, ba – zglobalizowanych. Przez wieki dzielnie stawiając czoła niekorzystnym warunkom.

Patrząc wstecz na farerską historię, mało sugeruje, że mamy coś niezwykłego do zaoferowania reszcie świata poza naszymi umiejętnościami połowu ryb i korzystania z ubogich dóbr naturalnych. Co się zaś tyczy kultury, nasz kraj nigdy nie mógłby wydać geniuszów pokroju Szekspira czy Mozarta. Z prostego powodu – brakowało warunków i bodźców by rozbudzić artystyczne talenty. Sztuka nie miała żadnego praktycznego użytku. Nie była zawodem, ani pożądaną umiejętnością. Może nawet nie istniało na nią odpowiednie słowo.

-- Nieturystyczna zachęta na stronie @visitfaroeislands (rok 2015)

Smoczkowe drzewa to duńsko-szwedzki, choć praktykowany już w wielu europejskich krajach (także na Wyspach Owczych), zwyczaj. Rodzice wieszają na nich niepotrzebne już smoczki swoich pociech - symboliczne przejście do kolejnego etapu dorastania.

Po licznych zawirowaniach z przylotem na Owcze dziś na stadionie #Tórsvøllur rozegrano w końcu spotkanie rewanżowe między @klaksvikaritrottarfelag a @lechpoznan1922.

Za sprawą niezawodnej @sabina_na_wyspach_owczych Farerskim Kadrom udało się znaleźć na niemal pierwszej linii sportowych emocji. A z pewnością za linią końcową boiska ;)

W pomeczowy wieczór garść zdjęć.

Tá eg fekk bókina “Sunneva – dame af sjældent mod” í hondina, gjørdist eg forvitin, tí millumnavnið Sandø var í navninum á hesi serligu kvinnu, sum eftir seinna heimsbardaga fekk fleiri virðislønir, tí hon undir seinna heimsbardaga sýndi serligt dirvi … Læs resten →

The post Sunneva Sandø var egin, ráðarík og serlig stríðskvinna appeared first on Hvannrók.

A więc stało się. W środowy wieczór po raz czwarty wylądowałem Airbusem na Vágar. Kolejny raz farerska ziemia wyłoniła się zza chmur na kilkadziesiąt sekund przed lądowaniem. Przed startem pachnącego nowością Airbusa 320 (dumnie noszącego nazwisko Williama Heinesena) z głośników sączyła się, zamiast utartej popowej papki, składanka farerskich kvæði, m.in. Grímur á Miðalnesi. I jak […]

Artykuł Dziennik z podróży – edycja 2017 pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Ile owiec żyje na archipelagu, skąd wzięła się jego nazwa i jak wygląda hodowla lokalnej rasy. Owce w krajobrazie, kuchni i historii Wysp Owczych.

Artykuł Czy na Wyspach Owczych są owce? pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Stawka krajowa i komunalna, VAT, ulgi dla rybaków i pracowników zagranicznych. Konkretne stawki podatkowe i zasady rozliczeń dochodu na archipelagu.

Artykuł Podatki na Wyspach Owczych pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Mynd frá 1950-árunum. Myndin sigur heilt nógv, tí nógv skip liggja fyri teym á Havnarvág. Orsøkin var, at Molin var ikki longdur, og Havnin var brimpláss á sunnanættunum. Havaldan kom beinleiðis á Havnina, og vit minnast, tá breyt í Vágsbotni, … Læs resten →

The post Úr myndasavninum – Nógv skip máttu liggja fyri teym í Havn appeared first on Hvannrók.

 Fagnaðardagur í Dali  18. juli 2026, nú var endiliga klárt at lata dalstunnilin upp. Veðrið var so frálíkt, og nógv fólk vóru í Dali henda dagin. Við tunnilsmunnan í Dali spældi Havnar hornorkestur, og talur vórðu hildnar. Anna Paulina, sum er borgarstjóri í Húsavíkar kommunu helt eina frálíka talu. Eitt tema, sum eg helt var so gott, var hetta við, at kostnaður og virði er hvør

sítt. Eitt er hvat ein tunnil kostar, eitt annað er, hvat virði og nyttu hann ger fyri fólkið á staðnum.

Vit vóru fleiri, sum gingu úr bygdini niðan gjøgnum neytageilina, sum nú er gjørd í stand. Nógvir rennarar og súkklarar og fólk til gongu komu úr Húsavík. Turið á Bakka, sum er elsta fólk í Dali, koyrdi gjøgnum tunnilin aftná  Sjúrði, sum koyrdi "skúlabussin", saman við Lonu, Gnippu og Annfinn. So festligt.

 Í Dali er nógv í gongd. Slótturin er fyri, og ikki at gloyma: um eina viku letur Dalstunnilin upp. Bygdin vísir seg frá sínari bestu og vakrastu síðu.

Bødvar ger nýggjan garð um plantasjuna

Petur slær garðin í Malthúsi.

Og nú nærkast alvorliga, núið trygdarvenjingin hevur verið.

Nýggja kunngerðin um fyribyrging og týning av rottu kom í gildi 6. juli 2026 og byggir í stóran mun á kunngerð nr. 147 frá 2017. Endamálið við kunngerðini er at […]

The post Nýggj kunngerð um fyribyrging og týning av rottu er komin í gildi appeared first on Umhvorvisstovan.

Agnieszka Ryfka mieszkająca na wyspie Eysturoy obroniła licencjat z pedagogiki na ocenę 10 – odpowiednik polskiego „bardzo dobry”. Jak sama mówi: „Największym wyzwaniem było to, że studiowałam i pisałam pracę…

Artykuł Polka absolwentką Uniwersytetu Wysp Owczych! Agnieszka Ryfka obroniła pracę licencjacką na wydziale pedagogiki Fróðskaparsetrur Føroya. To dopiero drugi taki przypadek w historii farerskiej uczelni. pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Á Umhvørvisstovuni eru umstøðurnar at súkkla til arbeiðis munandi bøttar, tí nú sleppa súkklurnar undir tak. Súkkluskúrurin hevur pláss fyri 20 súkklum og hevur leingi verið eitt ynski hjá starvsfólkum, […]

The post Súkkluskúrur er komin upp á Umhvørvisstovuni á Argjum appeared first on Umhvorvisstovan.

Hækkandi vatnstøða, broytt gýtingarmynstur hjá toski og at tað regnar meira tá tað regnar eru nøkur dømi um, hvussu Føroyar eru ávirkaðar av veðurlagsbroytingum. Hesi og onnur dømi vórðu løgd […]

The post Veðurlagsbroytingar í Føroyum appeared first on Umhvorvisstovan.

Hodowla świń to współcześnie nisza w farerskim rolnictwie. Znaleziska archeologiczne wskazują jednak, że w epoce wikingów i wczesnym średniowieczu świnie na Wyspach Owczych były znacznie ważniejsze. Mapy archipelagu wypełniają tuziny „świnkowych” śladów. Łatwo znajdziecie na nich słowa takie jak svín (świnia), grísur (świnia), súgv (locha), gøltur (wieprz) czy purka (locha). Warto również wspomnieć, że wśród […]

Artykuł Mapy / świnkowe toponimy pochodzi z serwisu Farerskie kadry.