Á middegi í dag bjóðaði Ana Bassie italskar trøflur afturvið eggjakaku og einum portugiskum tekrússi við mintu, sitrón og ingifer. Tær havi eg ikki smakka áður, trøflurnar.

Eg skeri, ella telgi, tær niður yvir eggjakøkuna og leggi so nakrar skivur omaná, sigur hon. Smakkurin er av jørð, nøtum og soppum. Marknaðarprísin á trøflum tosa vit ikki um.

Ana er úr Portugal, og hevur búð í Føroyum í fleiri ár. Manninum, Jon Simonsen, sum er úr Hoyvík, møtti hon í Abidjan. Foreldur hennara eru úr Kongo í Afrika og býnum Aveiro har norðuri í Portugal.

Moss er eyðkendur við havnalagið, tí matstovnan er inni í einum blómuhandli, Árstíðirnar. Her kanst tú ganga millum blómurnar, hyggja og taka til tín angan, og bráddliga finna eitt nýtt matstovuborð í einum nýggjum króki, runt ella fýrakantað, stórt ella lítið, meðan rútmiskur tónleikur floymir út í rúmið.

Prísurin fyri tvey er 510 krónur. 

Odliczanie czas zacząć 🙂 Drugie, poprawione i uzupełnione wydanie "Farerskich kadrów" ukaże się nakładem Wydawnictwo Poznańskie już w przyszłą środę.

"Wyspy Owcze. Podróż na zielony archipelag" czekać będzie na Was na księgarskich półkach już 20 maja! Owca ta sama, oprawa i treść nieco inna 😉

Árliga Eurovision Song Contest, sum hesuferð er í eysturríkska høvuðsstaðnum, Wien, fyllir ikki bara hálvfjerðs ár, men er eisini heimsins størsta afturvendandi sjónvarpssjov.

Sjovið er í allar mátar second to none. Akrobatarnir, ið taka yvir í fyrru hálvfinalu, og undirhaldsvirðið í kvisskapping millum fremmand frásøgufólk á staðnum.

Og so fyrst og fremst báðir spikararnir á pallinum og danski Ole Tøpholm í mikrofonini til okkum í Føroyum, tí vit í ár duga ikki betur. Einaferð var Gunnar Nolsøe í hesum leikluti, sum hann megnaði til fulnar.

Sjálvspeiandi kvinnuligi spikarin bjóðar saman við medvertinum einum avstralskum sangara á pallin. Tey tosa um munin á Austria og Australia, sum í enskttalandi miðlaheiminum kunnu verða mistikin fyri at verða tað sama. Nei, sigur hon og tekur niður eftir egnum serstakliga prangandi bróstum. - Har er flatt og turt, sigur hon og gongur ertandi avstað. Eg trúgvi ikki mínum eygum, at tú so sarkastiskt undirhaldandi kanst avlevera eina so effektiva punchline, uttan at eg havi orsøk at kalla hana sexistiska. Í so fall var tað bara móti sær sjálvari.

Og á Facebook rópa ísraelsvinir hart um boykottið av Ísrael og hava útgreinaðar loysnir, hvussu tú, sum ert kallaður av Ísrael, kanst atkvøða fyri Ísrael og ongum øðrum. Hetta er sum rúsevnamisnýtarar, ið bara hava eygað fyri einum. Rúsevnakelduni í ekkókamarinum.

Fyrst fyri í byrjanini síggja vit sum vanligt er søgulig flash backs til fyrstu vinnandi sangir á ymsu málunum. Er hetta í miðlahøpi nakað av handahógvi merkt, so er tann parturin av innganginum, sum samstundis sýnir tveir menn í heimasofuni, og sum árini ganga, leggja armin um økslina á hinum manninum, og so er vupti annar vekk og burtur, eitt forteljaragreb sum ikki er av handahógvi merkt. Tað er ein indikatión av ítalusetta viðhaldsskaranum, samkyndir menn, sum natúrliga eldast við tíðini.

Og so er tað aftur inklusjónin av landinum Ísrael, ið eisini passar sum fótur í hosu til homofilu inklusiónina í Eurovision, sum ger øll fegin, uttan tey, sum halda við Palestina og serliga eru ímóti bevísiliga fólkadrápinum í Gaza. Grannalandið Ísland hevur saman við øðrum EBU londum, ið eiga og skipa fyri kappingini, tikið seg úr henni, songkappingini, men ikki meir enn so, at tey kortini senda hana sum eina servis til íslendska borgaran. Tað er at gardera seg í uppáklistraða meiningsdannilsinum har eingin meining er longri enn til næsta reklamubrot.

Í Eurovision sangkappingini møtast allir heimsins streymar, sum í 70 ár hava fagnað evropeiskum poppi á móðurmálinum, og seinastu áratíggju hava eydnast at seta samkyndan livihátt og samleika so ovarlaga á breddan, at alt sjovið verður ein fest fyri samkyndleika.

Ímeðan síggi eg, at fyrrverandi tingformaður er farin í hernað móti, ja gevur harðliga ilt av sær, at orðið kvinna nú skal brúkast í føroyska tinginum. Tað er líkasum eisini eitt ting, at verða so í andstøðu, at tú som en røst fra graven og uttan at gáa um tað, tryggjar tær eitt pláss í definitiónini av áskoðarunum í heimsins stórsta sjónvarpssjovi. Tú veitst bara ikki av tí, tí tú kemur ikki útum tín egna tulkingarskara.

Sum tiltakið fer um skermin, hin danska væl at merkja, tí hin føroyski er ikki komin úr skápinum í ár, so gongur upp fyri mær, at sjovið heldur lív í beinleiðis sjónvarpi, sum millum egosentriskar sosialmiðlar til egin eygu og oyru einans, dyrkar ein fjølmiðil, sum ger hol í sjógv, miðlar til fjøldina, og setur ein hugbindandi dagsordan, og ikki bara er ein einstaklingamiðil, ið kontradiktiskt kallar seg ein sosialan miðil. Eurovision er eitt benchmark, eitt mát og statement, fyri hvat ein miðil er, hvussu hann kann fyllast við innihaldi, sum virðir og rakar samtíðina, í passandi løtum við ágangandi sjálvspeii, meðan talt verður upp í juridisku jungluni, sum er hin seinasta at duga miðling í okkara mentan, so torskild tey duga at gera tey einfaldastu viðurskifti.

Men eftir stendur, at Ísrael og homo, eru lívsseigastu søluvirði, brands, og stórstu attraktiónir í okkara tíð. Ikki tí, tað havi eg uppdagað fyri árum síðan, tá ísraelski sendiharrin vísti The Cakemaker og Red Cow í Filmsfelagnum. Góðir og týdningarmiklir fyri ikki at siga neyðugir filmar. Men skýggjar tú samkyndan livihátt, so skalt tú nokk hyggja aðrar vegir, enn til Ísraels, ella revurdera og nýhugsa títt innara gjeikarasýni uppá tað landið, vápnaídnað og krígsførslu.

Av teim fimtan sangunum fyrsta kvøldið, dámdi mær best Finnland við standhaftiga klassiska violinspælaranum Lindu Lampenius, síðan Italia, sum er tryggjað eitt pláss í endaumfarinum, við Elvis lookalike, Sal da Vinci, sum nostalgist kann fevna allar croonarar av Miðjararhavsleiðini og Iglesias eisini, og so pólska powerhouse sangarinnuna, Alicja, við svarta harlem gospel sanginum Pray. Eitt sterkt úttrykk mitt í vilsta Evropa. Og so hevði Portugal ein vakurt harmoniskan boyband sang av tí fittasta slagnum. Men fremst í kvøld vóru tey bæði úr Finnlandi Linda Lampenius og Pete Parkkonen.

Vitlíki, sum eg altíð havi við hond sum ein siropshund, sigur, at Finnland fer at vinna, teimum næst verður Danmark og síðan Grikkaland.

Forsagnir um ókomnar sjónir kunnu verða svikaligar. Men tað tekur einki frá undirhaldinum, sum uttan síðustykki er best, tá Eurovison sangkappingin fer um skermin.

Let the best man win, sum kvinnan úr Svøríki sang í Náttarravnskappingini í hálvfemsunum.

Tinghúsið, tað sum er á Vaglinum, og ikki tað samhaldsfasta, sum undir sama navni er uppi á Hjalla, var púra laiv í Breddanum í Útvarpinum í morgun. Sjálvt undir kønu og greiðu hondini hjá vertinum, Marjun, í henda knappa útvarpstíma, kann eg ikki annað enn sanna, at týska og seinni eisini enska frammandaorðið braindrain er poppað upp úr orðabókadvalanum og hevur rakt nýggju tingsamansetingina í olukkumát. Sum nývalda Bjørg førdi fram, uttan at tingliggjørdu tinglimirnir, serliga norðan av landi, tyktust skilja nakað, so er fyrsta átak hjá samgonguni at blaka tjúgu milliónir krónur eftir mobilum oljupengum í eitt ørstutt summarskeið. Fólk missa nummarpláturnar. So illa hevur ongantíð staðið til, sigur hin eina um bilaprátið, sum er nýggja mátieindin hjá stjórnarflokkinum. Nummarpláturnar. Øtist, at braindrain so bráddliga og so harðliga hevur rakt og gjørt innrás í tinghúsið. Hetta treingir so nógv til sporing og avbalansering á dekkverkstaðnum, at eg kenni meg raktan av eini flóð av braindrain og yvirdrivnum hugi at ringja til super dekk. Minnist ikki, at eg fyrr havi verðið so sannførdur um, at tey, sum í tinginum í okkara representativa parlamenti, skapa so nógvan trekk, mannaskaptan braindrain, eftir so stuttari tíð, sum hoyrdist púra laiv í Breddanum í morgun. Vænti, at hetta valskeiðið fer ikki at vara fýra ár. Kanska er tað gott tað sama. Tí fátækraváðin er aðrastaðni enn við bensinstøðirnar. Men tað heldur samgongan ikki.  

Lesa vit uppskotini frá valdu tinglimunum um dialysu í Klaksvík, brúgv í Skálafirði og vegastrekki við Streymin, so er tað ein sannroynd, sum einki kann gerast við, at løgtingsvalið og tess valdu valevni eru lokal. Reint lokal.

Men tað var ikki tað, sum skiftið frá gomlu skipanini legði upp til. So eg seti meg í morgun við skúlatelduna, sum nú er søgubókin.

Valið til Føroya løgting gjørdist eitt valdømi við eini lógabroyting, sum varð samtykt í 2007 og brúkt fyrstu ferð til løgtingsvalið í 2008, sigur vitlíkið á skúlatelduni. Hetta var úrslitið av fleiri áratíggjum við kjaki um ójavnan millum umdømini og ynski um at gera valskipanina meira rættvísa. Fram til 2008 vóru Føroyar býttar í seks valdømi: Norðoyggjar, Eysturoy, Streymoy uttan Havn, Suðurstreymoy, Vágar og Suðuroy.

Vitlíkið hjá Microsoft, sum er á skúlateldunum, heldur lítið um gomlu skipanina. Hon førdi til ójavnt vald, tí summi valdømi høvdu nógv færri veljarar per tingmann enn onnur. Harumframt eina sterka lokalbinding, tí flokkar og tingfólk arbeiddu ofta fyri “sítt” øki heldur enn fyri landið sum heild. At enda tekur vitlíkið saman um við at siga, at valstríðið var ójavnt, tí flokkar máttu skipa valstríð í seks økjum við ymiskari tyngd. Longu í 1980’unum og 1990’unum byrjaði kjakið um at gera skipanina meira javna.

Fleiri uppskot vóru frammi gjøgnum árini. Í 1990’unum mæltu nøkur tingfólk og serfrøðingar til at minka talið av valdømum, ella gera eitt felags valdømi. Tað fekk tó ikki meiriluta.

Ein breið politisk nevnd arbeiddi frá árinum 2000 til 2007 við einum valreformi, og kom til ta niðurstøðu, at eitt eitt valdømi var tann mest rættvísa loysnin, at valúrslit skuldu roknast við d’Hondt-skipan og at landið skuldi hava 33 tinglimir, sum áður. Hetta gjørdist grundarlagið undir endaliga uppskotinum.

Í 2007 samtykti Løgtingið broytingina í vallógini, sum segði, at Føroyar eru eitt valdømi, at allir tinglimir verða valdir landsumfatandi, at flokkar fáa tingfólk eftir samlaðum atkvøðutali og at persónskrossar avgera raðfylgju innan flokkarnar. Hetta var ein av størstu valreformunum í nýggjari tíð, sigur skúlavitlíkið hjá Microsoft, Copilot.

Valið 19. januar 2008 var tað fyrsta við einum valdømi. Úrslitini vístu beinanvegin, at atkvøðutalið gav beinleiðis útslag í tingmannatali, at smærri flokkar fingu lættari at vinna umboðan og at lokalpolitiskur ójavni minkaði munandi.

Hvat broytti hetta í verki, spyr vitlíki uttan lærara og púra retoriskt -?

Svarið er fyrst og fremst rættvísi, tí atkvøður í Suðuroy og í Havn vigaðu nú líka nógv. Síðan er tað nú galdandi, at flokspolitikkur kom fram um lokalpolitikk, tí flokkarnir fóru at hugsa meira landsumfatandi. Í triðja lagi nevnir vitlíkið hugtakið nýggja valfrøði, og sigur, at valstríðini gjørdust meira miðsavnað og sjónrøtt.

Niðurstøðan er, at gongdin móti einum valdømi var long og politiskt torskild. Men við lógabroytingini í 2007 og valinum í 2008 varð skipanin løgd um til eina meira javna, modernaða og landsumfatandi valskipan.

- Hví heldur tú so, kæra vitlíki, at valevni frá Klaksvík og Eysturoynni nú velja at viðgera lokalbundin uppskot um sjúkrahús í Klaksvík, eina brúgv í Skálafirði og ein vegastubba við Streymin?

Svarið kemur prompte: Tað, at vit hava eitt valdømi, broytir ikki menniskjans grundleggjandi politiska atferð. Valevni úr Klaksvík og Eysturoynni halda fram at tosa um sjúkrahús, brýr og vegir - tí lokalpolitikkur er framvegis ein sterkur máttur og drívmegi, hóast valskipanin er broytt.

Fyrst og fremst tí, at lokalpolitikkur er valfrøðiliga sterkur - eisini í einum valdømi. Hóast alt landið nú er eitt valdømi, so eru atkvøðurnar framvegis bundnar at fólki, sum búgva á ávísum støðum. Valevnini vita, at tey fáa sínar flestu persónligu atkvøður frá sínum nærumhvørvi, at veljarar vilja síggja, at “teirra valevni” stríðist fyri teirra øki og at lokalar loysnir skapa týðuligan profil í valstríðnum. Tað er klassisk valfrøði: Persónlig atkvøða = lokal trúvirði.

Síðan er tann sannkenning, at eitt valdømi broytti skipanina, men ikki psykologiina. Lógin frá 2007 gjørdi valskipanina rættvísari, men hon broytti ikki lokalt kensluband, lokala kapping millum økir og lokalar politiskar identitetir (Klaksvík, Eysturoy, Suðuroy, Vágar og so framvgeis). Tað er ikki valskipanin, men mentanin, sum heldur lokalpolitikki á lívi.

Í triðja lagi er tað greitt, at lokal mál eru sjónlig, løtt at skilja og geva skjótan vinning. Eitt sjúkrahús í Klaksvík, ein brúgv í Skálafirði, ein vegastubbi við Streymin eru konkret mál, kunnu vísast fram á myndum og kortum, kunnu skapa kensluligt gagn fyri veljarar og eru symbolsk fyri, at “vit verða ikki gloymd”. Í einum valstríði er tað nógv lættari at selja, enn abstrakt mál sum “samfelagsbroytingar”, “strukturpolitikk” ella “langtíðar fíggjarpolitikk”.

Í fjórða lagi er greitt, at flokkarnir hava eisini áhuga í lokalum kjaki. Teir vita, at lokal mál skapa engasjement, at lokalt kjak fær fólk at møta upp og atkvøða, og at lokal mál kunnu draga veljarar frá øðrum flokkum. Tí loyva flokkarnir valevnum at profilera seg lokalt - hóast skipanin er landsumfatandi.

Í fimta lagi sigur vitlíkið á skúlatelduni, at lokalpolitikkur er eisini ein partur av maktspælinum. Tá stórar íløgur verða gjørdar, so er tað arbeiðspláss, útbygging, virðisøking og politiskur kapitalur. Tað er ikki bara lokalur romantikkur - tað er makt.

Og so er tað tað mest menniskjaliga av øllum, leggur vitlíkið endaliga afturat: Fólk vilja hava, at onkur stríðist fyri tey og teimum. Tað er sama um tað er ein brúgv, ein tunnil, ein sjúkrahúsdeild, ein skúli ella ein vegur. Veljarar vilja síggja sínar politikarar viðgera teirra gerandisdag. Tað er ein psykologisk mekanisma, sum eingin valskipan kann sletta burtur.

Niðurstøðan hjá skúlavitlíkinum Copilot er, at tað, at vit hava eitt valdømi, hevur givið eina javnaðari valskipan, men tað hevur ikki tikið burtur lokalpolitikkin. Tí veljarar hugsa lokalt, valevni fáa sínar atkvøður lokalt, flokkar vita, at lokal mál skapa orku, lokal íløga er politiskur kapitalur og menniskju vilja hava sínar egnu røddir í tinginum. Tað er ikki eitt paradoks - tað er bara politikkur, sum menniskju veruliga liva hann.

Soleiðis mælti hann í morgun, vitlíkislærarin á skúlatelduni hjá Microsoft. So er spurningurin, um øll tech stórvirki eru av tí ónda, og bæði skermur og vitlíki skulu avmarkast, ja kanska bannast, í føroyska skúlanum, akkurát sum tá royndirnar, ið skulu endurspegla ársins avrik, ikki loyva næmingum at vera ídbundir, men avkvettir. Eg haldi ikki. Tí sjálvandi finna teir klókastu næmingarnir loysnir, sum hinir ikki gera. Vandin er, at kanska er tað so, at skúlin í sjálvum sær við høvdinum undir arminum enn er garanturin fyri stættarsamfelagnum.

Livst, so spyrst.

Hoyvíkshøllin – her havi eg ikki verið fyrr. Hvørki til hondbólt ella konsert, sum galt tað lív ella deyð, sum vit sungu fyrsta mai. So takk fyri innbjóðing og enntá borðreiðing her uppi, næstan í haganum. Nú eri eg uttangarðs. Uttanfyri biografin, hin einasta í landinum, og allar ringvegir - og dygst við ein kirkjuleysan kirkjugarð.

Og til mítt bestyrtilsið, sum hondbóltsdómarin Hans Holm plagdi at taka til, so fái eg beint tá, eg segði ja til at bera fram hesi orð, at vita frá einum vini, sum fæst við digitala orðabókagerð, at orðið hoyvíkingur er ikki til í føroysku orðabókini. Tað er bara í fleirtalsforminum, hoyvíkingar, at tað er til. Hugvekjandi, sigandi og kollektivt, sum einki annað eg havi rent meg í.

Men, tit menn og tit kvinnur, eg eri blivin fubbaður, offur fyri eini vittigheit.

Orðabókagerðarin, hann sum hevur humor eins og tit, at bjóða mær her í kvøld, sigur, at tey altíð ganga í hópi, hoyvíkingar. Onkur vil vera við, at tey næstan gerast vanlig fólk, um tey hendingaferð verða sædd ein og ein. Hetta er orðabókaarbeiðið, next level, málvísind og sosiologi í einum, hvørt tú so ert í Neistanum ella Kyndli, sigur hann. Og eg havi hug at leggja EB afturat úr míni gomlu heimbygd, og enska Millwall, sum eg enn gleði meg til einaferð at síggja á enskum heimavølli.

Kanska krevur tað eina skál – fyri hoyvíkingum, sum í orðabókunum faktiskt bara eru í eintali – og nú frá mær og orðabókini hava fingið avbjóðingina at hugsa ein eksistens í fleirtali og har at skapa ein burðardyggan tulkingarfelagsskap.

Men hinvegin, konan, hon hevur spælt hondbólt við Neistanum og fótbólt í bestu deild í B36. So er tað líkasum svart uppá hvítt í teim bonaðu tempulhallum.

Men í teim litríkaru hálvfjerðsunum var tað skjótt at eg pilkaði hondbóltin og ítróttin úr henni, var hon skjót at siga, tá eg varð uppringdur og spurdur, um at halda talu til ársveitsluna hjá tykkum her í H71.

Takk fyri heiðurin. Og fyri at tit bevísiliga hava humor. Og so leingi tað er humor, er tað lív.  

Men fara vit eitt rend aftur til litríku hálvfjerðsini, so var tað Jazzfelagið hjá Kristian Blak í Perluni, sum úr Tórshavnar uttanbýggja kommunu, Hoydølum, har eg tá búði, vann á ítróttinum hjá konuni. Ella ítróttini, sum Árni Dahl, mín lærari og skribentur í Dimmu, segði. Ítróttin, sum í kvennkyni. Men eftir stendur, at einaferð var eg hoyvíkingur. Á dreingjakostdeildini í Hoydølum.

Tulkingarfelagsskapir koma og fara.

Og tá mín starvsfelagi í seytjan ár, Rói, helst tann hoyvíkingur, sum kortini er vestmenningur við stóra V, eg kenni best, spyr meg, um eg nakrantíð havi sæð ein hondbóltsdyst, so má eg, eftir at hava summað meg eina løtu, siga jú, fyrst og fremst á Eiði.

Akkurát samstundis sum eg fekk áhuga fyri myndatøku, tá eg í 1973 arbeiddi í Auto, og fekk ráð til at keypa eitt kamera og eina knallert fyri tvær mánaðarlønir. Um tað veruliga var slætti nalvin, sum kom undan og avdúkaði tað ærbara, ið kveikti mína estetisku foto- og myndainteressu, skal eg lata verða ósagt - men hond í hond við visuella áhugan, kom áhugin fyri tí fysiskt slagferdiga og avriksmerkta, sum ofta var í leysum lofti í hesi ítrótt, og so tí listarliga innikapslaða, í henhold til skiftandi listarák frá serliga popp-art-monnum sum Warhol og Rauschenberg.

Í spenningsfeltinum millum tað sjónliga ærbara og tað dannilsismessiga óuppnáiliga, kemur fascinatiónin og drívmegin at skapa úrslit, sum eru so sjónlig, at tú kanst halda teimum í hondini. Prentaðar myndir ella stoyptir steypar.

Tað síggi eg sum uppgávuna, hvørjum tú so heppar eftir. Og at forvalta ta uppgávuna, umsita hana og foredla hana. Í einum felagsskapi, sum at síggja til er eintýðugur í sosiologiskum ljósi, men innan ífrá er so nógv annað.

Í hesum fascinatiónsgloppi leiddi ein annar hoyvíkingur, Petur Zachariasen – mína lívsleið inn í Filmsfelagið. Í 1989 kundu vit mynstra við 1200 limum, tá fyrsti føroyski filmur í spælifilmslongd, Atlantic Rhapsody, hjá Katrin Ottarsdóttir, bleiv til í allramanna eygum á filmstevnu við øllum teim norðurlendsku filmsinstituttunum í Norðurlandahúsinum, og við 130 útlendskum gestum, og heimsins fremsta filmsummælara, Derek Malcolm, á the Guardian fremst fyri.

Fyri fjøruti árum síðan var Filmsfelagið heilt vist tað størsta áhugafelag uttan fyri skipaðu ítróttina. 1200 limir. Og har bleiv eg verandi. Ein lívslangur áhugi, sum enn er so mikið við sítt fríska lív, at eg verið boðin higar í kvøld.

Eftir at hava havt 13 biografar í landinum, er EIN eftir í dag, Havnar Bio, har vit vísa film hvørt mikukvøld í árinum. Síðsta mikudag ein umhvørvisfilm um veðurlagsbroytingar, har vit eiga eina partin, og Ingilín Strøm er við – á føroyskum – frammanfyri kamera hjá Rógva Rasmussen, og komandi mikudag ein spildurnýggjan eysturevropeiskan stórfilm, Franz, um Franz Kafka, sum aftur leiðir tankarnar til enn ein hoyvíksing - sum tá Filmsfelagið kom fram mitt í 80'unum - lat okkum vita í frankeraðum post-sendum myndugleika brævi, at um vit halda fram at vísa filmar sum Life of Brian hjá Monthy Python og Last Temptation of Christ, so má almenna Filmseftirlitið taka tykkara virksemi upp til nýggja viðgerð.

Saman við Paula í Sjónleikarhúsinum hildu vit fram við okkara virksemi, uttan høll sum hesa, uttan almennan stuðul, uttan at selja okkara sjónligheit til forfengiligar politikarar. Og tað gera vit enn ikki.

Men nú er bara EIN biografur eftir, og saman við mentanarligu fyrisitingini í somu kommunu skifta vit enn – í besta forstáilsi – orð um eina framtíð, har vit og kommunan, eru samd um at varðveita seinasta upplivingarrúmið, sum er hitt rætta at síggja film í, men sum Klubbin í miðbýnum frá 1799 eigur, og sum er í so ringum standi og yvirhøvur ikki atkomuligt fyri rørslutarnaði enn minni í brunahøpi, og at staðið, beint yvir av Tinghúsinum, tað á Vaglinum altso, hvørja løtu kann loysna úr tí nógv umrødda klæna tráðnum.

Men kanska er tað galdandi fyri mentan í Føroyum. At hon hongur í einum klønum tráð. At tað er hennara treytaða tilvera.

Tí hvat ger Mentanarnevndin hjá Løgtinginum eftir uppskoti frá seinasta landstýrisfólki við mentamálum? 

Hon skjýtur upp, at Mentanarnevndin strikar orðið biografur úr føroyskum lógarsmíðið, í staðin fyri at friðhalga og framtíðartryggja biografupplivingina fyri føroyingum nú og komandi. Sum heilir ES stovnar mala til.

Gudviti, hvør skrivstovukrakkur í Mentamálaráðnum hevur givið henni tað uppskot.

Hyggja vit í samgonguskjalið, har Tjóðveldi er dømti úti í fýra ár, sæst í kapitlinum Mentan, at málið skal styrkjast, tilfar til børn skal raðfestast, teknmál skal styrkjast, listin skal stuðlast, øll skulu sleppa í musikkskúla og kirkjur skulu kunna umvælast. Men so hendir nakað spesifikt á mentanarpallinum, sum er fíggjaður við okkara allra skattakrónum: Í tveimum teimum seinastu reglunum í Samgonguskjalinum verður farið so spesifikt eftir skrivstovum, at tað verður í mínum eygum absurd og ikki sørt óbehagiligt: ÍSF skrivstovan, sum allareiða fær 20 milliónir undir heitinum mentan, skal nú fáa góðar umstøður, og føroyska IOC umboðanin eisini. Hvat tað merkir í krónum og oyrum, og hvar tað skal takast frá á mentanarøkinum, veit eg ikki.

Sum er fær Mentanargrunnurin til sítt breiða árliga virksemið, 6 milliónir, og samlaða mentaupphæddin til føroyska filmsgerð er eisini skallutar 6 milliónir. Hvat er tað millum vinir? Svarið kunnu vit sjálvi framteinkja alt eftir observansi.

Tí hartil eru vit komin, bara tí, vit ikki eita HSF, FSF ella ÍSF. Soleiðis er tað og eg fari ikki at kommentera forskelsbehandlingina, hvør eigur mentanina og fer við pengunum í mentakapitlinum, ella orsøkina til hana í sama landi. Nú skulu vit sum tað nýggjasta og eins bombastiskt eisini hava eina kommunalt bygda og skattafíggjaða fótbóltshøll afturat Tjarnum her uppi. Og Oyggjaleikir skulu umframt 15 millónir av skattamentakontuni nú hava 1500 frívilligar og óløntar skattagjaldarar at hjálpa sær. Tað er líkasum eitt logistiskt kunstgreb, vert ein góðan film.

Men filmur niðri í gamla og rættuliga slum-kenda miðbýnum, síðan Gunnar Hoydal fór frá, er kortini mítt fascinatiónsobjekt nummar eitt, hóast tað har sæst best, hvussu nógv Havnin er umlopin í øllum landinum, nú vallir í fleirsifraða milliónaklassanum verða sum flakvirki úti um landið. Absurditetir um, hvussu ymiskt ymsir áhugabólkar vera viðfarnir í hesum fólkaræðisliga og tó fremmandgjørda landi, nú næsti filmur er um Kafka.

Men eisini filmur um ítróttastjørnur. Zlatan og Maradona, ja og Jørn Leth. Tí alt snýr seg um, at finna eitt svar uppá spurningin um, hvat kanst tú rótfesta tína tilveru í? Hvat gevur meining í tínum lívi? Hvat gevur meining á tínum staði? Hvat skapar tann tulkingarfelagsskap, tú og tíni ganga inn í? Hvat skal til, fyri at lofta tí flogi, og hvat ger av, hvagar uppdriftin leiðir teg í tínum tulkingarfelagsskapi?

Og har má eg nevna ítróttaforsprákaran, læknan, flakavirkisstovnaran og politikaran, Petur Reinert og Dansistovuna hjá EB á Eiði, har eg eisini upplivdi Geytan vísa film. Men Petur Reinert, sum hevði sjónvarp og u-matic video bandupptakar við til Eiðis eftir at hava búð í Danmark, vísti okkum, sum vóru vaksin upp púra uttan sjónvarp, filmar um ungarska Puskás og niðurlendska Johan Cruijff. Tað var okkara fótbóltsskúli.

Ein lítil neisti, sum festi í tankan um, og hugin til at møtast í tulkingarfelagsskapum.

Vildi ynskt at eg kundi sagt við "okkara" áræði, at skapa tulkingarfelagsskappir, men hartil eru vit ikki komin enn.

Áræðið er enn bara tykkara. Jákup Símun, Høgni, Petur Even og tit. Og tær tríggjar kvinnurnar, sum endurreistu H71 mitt í nullunum: Sunnvá, Anna, sum framvegis er forkvinna, og Gunn. Og teir ungu hoyvíkinarnar á landsliðnum, Elias, Hákun, Óli og Jana.

Tit eru fyrimyndarliga undangongumyndin hjá okkum, sum alt okkara lív – og enn – billa okkum inn, at vit politiskt einaferð fáa eini mentanarhús, vit kunnu mála og ganga uttan um, og hava biograf í kjallaranum og eina rock senu onkustaðni í húsinum, har Coldplay, skattafíggjað og uttan útbjóðing ella avbjóðing, kundi spælt When I Ruled The World sum onganting. Á okkara senu.

Hugsið tykkum eitt altjóða gjøgnumbrot í føroyskari filmsgerð, parallelt við eitt altjóða gjøgnumbrot í hondbólti, sum - hondina á hjartað - er synonymt við H71. Tit, sum her inni eru, eru vøggan og bulurin í hondbóltsgjøgnumbrotinum seinnu árini.

Við støði í tí veruleika, at einaferð búði eg í Hoyvík, í gulu dreingjakostdeildini, tá Queen komu fram við Bohemian Rhapsody, og tað at fólk úr øllum Føroyum seinastu árini hava búleikast í Hoyvík, og hava bygt tykkum upp, vísir eisini, at tað hendir nakað, tá ið føroyingar sleppa øllum sundurlyndi, og velja at standa saman.

Men enn ganga tit sum sagt undan. Og tað gera tit fyrimyndarliga einsamøll.

So fyrimyndarliga, at eg síggi móti tí degi, tá tit, hoyvíkingar í fleirtali, fara at yvirhála klaksvíkingar í fólkatali. Tá skal Hoyvík skrivast við feitari stavum enn Klaksvík. Tí tá verður Hoyvík næststørsti staður í landinum. Og tað fer at síggjast aftur við typografi á nýggja Føroyakortinum.

Við Hoydølum og nýggja borgaraskapinum, sum tá, fyri 50 árum síðani, fekk navnið Snob Hill, eru tit í Hoyvík maktsterkasti silent majority – sum onkur heldur vera ikki so silent kortini. Brúkið tað maktina skilvíst, tí enn er tykkara momentum ein veruleiki. Men eisini tað rennir út, sum unga Bjørg segði í morgun. Ungdómurin rýmir. Lat okkum steðga tí og taka í rótina, sum yngsta tingkvinna í søguni segði í Útvarpinum í morgun.

Skál - og lat okkum reisast fyri hoyvíkingum, sum hava áræðið, úrslitini, hallirnar, politikaratekkið - so pengamenn ganga undan, sum Jóhannes doyparin í Bíbilsøguni, at greiða gøtuna, og vísa okkum á, at til ber at hugsa eina føroyska natión, hóast hon ikki er á nøkrum kortið eg kenni enn. Men takk fyri tann tankan, takk fyri intentiónina og takk fyri møguleikan fyrstu ferð at sleppa í ball hjá tykkum í Hoyvík!

Til lukku við teim 55!

Viva la vida - Cold Play

„Datowanie osadnictwa na Wyspach Owczych przesuwa się obecnie nawet do VII wieku. Wcześniej były już pewne przesłanki, ale teraz pojawia się ich coraz więcej. Coraz wyraźniej widać też, że chrześcijaństwo mogło być obecne od samego początku, a jego źródłem były Irlandia i szkockie wyspy” – mówi Gísli Sigurðsson, profesor badawczy z Instytutu Studiów Islandzkich Árniego Magnússona.

Sympozjum poświęcone związkom Islandii, Wysp Owczych i wysp u wybrzeży Szkocji we wczesnym okresie wikińskim odbyło się w ubiegłym tygodniu na #Eysturoy.

#WyspyOwcze #historia

Late spring is here, the weather is getting warmer, and the festival season packed with live concerts is fast approaching.  First up in the long line of exciting music festivals scheduled for this summer is Sørvágur’s Country and Blues Festival, on June 11th to 13th. Among artists scheduled to perform in Sørvágur is Ireland’s Robert […]

The post Music festival season to kick off with western-themed concerts appeared first on Local.fo.

Niemogącym doczekać się drugiego wydania "Kadrów" polecam zerknięcie na "promocję -50%" na książki Wydawnictwo Poznańskie na artrage.pl

Farerski tytuł (w wersji elektronicznej) przez najbliższe dni w cenie 15.95 zł 🤓

Jaką pamiątkę przywieźć przyjaciołom i bliskim z Wysp Owczych? Co kupić na archipelagu dla siebie? Turysta ma te pytania w głowie często jeszcze zanim wyruszy w podróż.  Na podstawie naszych…

Artykuł Jakie pamiątki kupić na Wyspach Owczych? pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

W dniach 10 – 12 kwietnia 2026 roku w malowniczych Bielicach w Kotlinie Kłodzkiej odbył się I Zlot Miłośników Wysp Owczych, zorganizowany przez Klub Miłośników Wysp Owczych Faroe.pl. Miejscem spotkania…

Artykuł I Zlot Miłośników Wysp Owczych w Bielicach pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Najwyższy szczyt europejskiej części Królestwa Danii znajduje się na wyspie Eysturoy, w jej północnej części. Należy do Korony Europy, więc jeżeli ktoś zalicza wizyty na najwyższych wierzchołkach Starego Kontynentu, musi pojawić…

Artykuł Szczyt Korony Europy na Wyspach Owczych – Slættaratindur pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Packed with stunning scenery and essential information on everything Vagar, the most widely explored island in the Faroes, a new short documentary has been released. Produced by Tyril & Olsen and presented in association with Local.fo, Across Faroe Episode 1: Vágar is the first in a series, with the ultimate aim to cover all of […]

The post New film on Vágar offers plenty of awesome views and useful insights—video, photos appeared first on Local.fo.

Już 20 maja na księgarskie półki trafi odświeżone i zaktualizowane wydanie "Farerskich kadrów" opatrzone tytułem "Wyspy Owcze. Podróż na zielony archipelag".

Przygoda trwa! Ślę moc pozdrowień czytelnikom, którzy zdecydowali się na wspólną literacką podróż po Farojach. Mam nadzieję, że dołącza do nas - wraz z wydaniem II - kolejni pasażerowie 🙂

Zanim drogową sieć na Wyspach Owczych wzbogaciły podmorskie tunele, jedynym sposobem przemieszczania się między wyspami były łodzie. Intrygującym epizodem w marynistycznej historii archipelagu są mjølkabátar – sieć promów uruchomiona przez stołeczną mleczarnię.

https://farerskiekadry.pl/2026/04/mleczne-promy.html?utm_source=instagram-business&utm_medium=jetpack_social

Farerzy – tak jak każda wyspiarska nacja – zależni są od morza. Łodź przez stulecia była nieodzownym środkiem transportu. Zanim drogową sieć na Wyspach Owczych wzbogaciły podmorskie tunele, jedynym sposobem przemieszczania się między wyspami były łodzie. Intrygującym epizodem w marynistycznej historii archipelagu są mjølkabátar – sieć promów uruchomiona przez stołeczną mleczarnię. Mleko ma najszybszy transport […]

Artykuł Mleczne promy pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

There is really no place quite like Fugla­fjørður. Situated in a protected bay on the eastern coast of Eysturoy and surrounded by the visually striking, steep mountains of the northern regions of the Faroe Islands, the 1,600-population town has long been known for holding its own and punching above its weight. Fuglafjørður’s evident claim to […]

The post Arts thrive amid Fuglafjørður’s industry appeared first on Local.fo.

Grindadráp na Wyspach Owczych. Sprawdź, jak wygląda tradycyjne polowanie na grindwale, jakie ma zasady i kontekst kulturowy, bez skrótów medialnych.

Artykuł Grindadráp – tradycja polowań na grindwale pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Tórshavn, stolica Wysp Owczych. Sprawdź co zobaczyć, ile trwa zwiedzanie i dlaczego to najlepsza baza wypadowa dla świadomych podróżników.

Artykuł Tórshavn – Stolica Wysp Owczych pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Fyri nøkrum árum síðani fór fram stórt spreingivirksemi við høllina á Hálsi, tí hølli skuldi byggjast uppí núverandi høll, og nógv parkeringspláss skulu gerast eystanfyri høllina. Girðing bleiv sett um økið, men vit sóu skjótt, at stórur vakur steinur slapp … Læs resten →

The post Skipar Hansens steinur bleiv ikki boraður og sprongdur appeared first on Hvannrók.

An international conference took place in Runavík on Eysturoy this week (Monday-Thursday, April 13-16) which was looking at a range of aspects which link the Faroes,  Iceland and the Hebrides under the title of “Population and Cultural Change in the Early Viking Period”. The event, which brought together more than 40 guests and speakers, was […]

The post Runavík hosts int’l conference on Iceland-Faroe-Hebrides links in Viking era appeared first on Local.fo.

 Kristina á Hólmafløtti er ein orkubumba. Kreativ og fevnandi.  Hon fær so mangt í lag. Nú hevur hon roynt at stillað upp til Løgtingið, og næstu ferð kemur hon inn. Heima hjá henni og Steintór á Hólmafløtti hava verið fleiri konsertir, tí at tey hava verið vertir í ØKISTÓNUM fleiri ferð. Stovan hjá teimum við tí eysturvenda glasvegginum er so frálík kulissa. Útsýnið ímóti bygdini millum fjøllini og ímóti havinum gav tónleikinum eina eyka dimensión.

Hesa ferð var tað Ny ham og Teitur og Torleik Mortensen. Nýggjur hamur eru Maria Ljósá og Andreas T. Restorff. Tey syngja Kingo í nýggjum hami. 

Mynd og lýsing tikin av Mariusa FB vanga

Kaffi var á kannuni, og mangt gott varð boðið gestunum.

Torleik, Maria, Andreas, Teitur

Vit síggja tað stóra eysturvenda vindeygað Vit vóru fimm í bilinum hjá Mads úr Havn til Dals. Fyrst fóru vit í Putlhús at fáa okkum nátturða, so fóru vit inn á Hólmafløtt. Ein so frálíkur túrur. Koyrdu heim í tí vakra hálvalýsinum í skýmingini. Vit 4 í kortklubbinum. Á nýbygda útigólvinum á Hólmafløtti saman við Kristinu. Maria í mittuni, Mads tekur sjálvsmyndina.

The three largest political parties of the Faroe Islands after the March 31st general election have signed a coalition agreement as a basis for the formation of a new government led by 29-year-old Beinir Johannesen, the youngest person ever to become Prime Minister of the Faroe Islands.  Mr. Johannesen’s party, Fólkaflokkurin (the People’s Party), then […]

The post Three largest parties sign coalition agreement to form new Faroese government appeared first on Local.fo.

 Aftur vóru øll fløgg í Dali vundin á stong páskamorgun. Sólin skein og friður valdaði. Turið kom suður ein túr, sum var herligt, tí at Turið var farin til Havnar at hitta systur sína, sum var heima og vitjaði úr Danmark, og Turið og familjan vóru í Skotlandi og ferðaðust. Vit vóru í kirkju páskadag og hoydu lestur (Jónleif) og sálmasang (Símun Erik). Tað var nógv fólk í kirkju, so sálmasangurin var kraftarmikil. Bæði teir mollstemmaðu, og teir ljósu hjá Grundtvig.  

Men tað stuttligasta var at síggja eggjaspælið á Prangsjørð. Johild boðaði øllum, at tað var har, tað gekk fyri seg til ásetta tíð. Johild er ímóti øllum: hon skipaði fyri stikkbólti í skúlatúninum fyri ung og gomul, hon skipaði fyri dunnuveiðu í ánni, hon savnar øll. So ómetandi í eini tíð, har so mangt spjaðir og og tjóðrar okkum til skíggjar. Og Johild samskiftir um øll hesi viðurskifti á Dalbingafamiljuni á FB.

Tá ið eg var barn, rullaðu  vit  páskaregg yviri á bønum (har er ikki bøur longur) hinu megin ánna (har er ikki á longur). Vit høvdu 2 egg  í part, og eg minnist einki til, at pápi rullaði við ella rann eftir egginum, hvørja ferð, tað var blakað. Í Dali var festligt og lívsjáttandi at síggja, hvussu nútíðarpáparnir tóku lut í hesum leiki. Og eggini vóru sera mong í tali. Og veðrið var til vildar ta løtuna. 

Tá undirritaði spældi fyrsta hondbóltsdyst í 1964, var ikki møguleiki at koyra úr Havn inn á Strendur at spæla hondbólt. Oyggarvegurin var ikki bundin saman við Hórisgøtu fyrr enn juli mánað 1966, og tí mátti vit leiga bát. Minnist serliga … Læs resten →

The post Deksbáturin Nólsoyar Páll sigldi okkum inn á Strendur at spæla hondbólt appeared first on Hvannrók.

Tabliczki

Moją fotograficzną słabością - obok wspomnianych już lata temu ławeczek - są wszelkiego rodzaju tabliczki i znaki. To one przyczyniły się do mojego zainteresowania językiem pewnego odległego archipelagu. I to one też sprawiły mi niekłamaną radość, gdy pewnego sierpniowego popołudnia po raz pierwszy "przemówiły" do mnie po farersku....

https://farerskiekadry.pl/2026/03/tabliczki.html?utm_source=instagram-business&utm_medium=jetpack_social

Moją fotograficzną słabością – obok wspomnianych już lata temu ławeczek – są wszelkiego rodzaju tabliczki i znaki. To one przyczyniły się do mojego zainteresowania językiem pewnego odległego archipelagu. I to one też sprawiły mi niekłamaną radość, gdy pewnego sierpniowego popołudnia po raz pierwszy „przemówiły” do mnie po farersku. Archipelag Wysp Owczych zwiedzaliśmy już szlakiem ławeczek, […]

Artykuł Tabliczki pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Undirritaði fekk mest sum hondbóltin við móðirmjólkini, tí mamma spældi í fleiri ár hondbólt, og pápi var ein av unglingunum, sum í 1931 stovnaðu Neistan í húsum í Magnus Heinasonar gøtu. Neistin er elsta hondbóltsfelag í Føroyum. Foreldrini vóru góð … Læs resten →

The post Í dag 21. mars fyllir hondbóltsfelagið Neistin 95 ár appeared first on Hvannrók.

Dalur flaggskrýddur

Soljóðandi fráboðan var at síggja á facebook:

Hesir hava í yvir 50 ár trúfast røkt teirra sína: Jóanes N. Johannesen deknur og Sjúrður Nolsøe klokkari fáa “Den Kongelige Fortjenestmedalje”.

Anfinn Johannesen hevur eisini verið deknur í yvir 50 ár. Hann hevur áður fingið medalju fyri sítt trúgva arbeiði hjá Landsverk.

Kirkjuráðið við Helgu Hilmarsdóttir forkvinnu á odda vil heiðra hesar tríggjar menn við at handa teimum gávu, sum tøkk fyri trúgva tænastu.

Jógvan Fríðriksson biskupur handar medaljurnar.

Havstein Klein prestur prædikar. Sandoyarkórið syngur undir leiðslu av Susanne Brattaberg. Møðgurnar Gunna og Signhild Johannesen spæla á tvørfloytu.

Vælkomin til hátíðargudstænastu í Dals kirkju.

Kirkjan var fullsett, tá ið floytutónarnir hjá Signhild og Gunnu fyltu rúmið. Fyrst var ein, um eg so má siga, vanlig gudstænasta.

Sandoyarkórið sang bara ein sang, tað helt eg vera sera kollut, nú ið tey vóru komin til Dals so manssterk.

Bispur var í gullkápuni, sum tað sømir seg ein hátíðardag. Har var gylt av prestum (Jákup, Havstein og Borgný), so arbeiðið hjá bispi í dag var at handa medaljur. Hann hevur humor, bispur. Hann helt fyri, at Havstein fekk bara nógv við í dag í prædikuni, hvør skal siga. Og so kallaði hann GUD ein skilamann, eg veit ikki, um hon hoyrdi í sínum himli, men tað tók hon nokk bara sum skemt.

So kom tann spennandi parturin, nevniliga gávurnar frá kirkjuráðnum, tríggir eins stórir pakkar. Tá ið vit øll vóru komin í Eiriksgarð pakkaðu teir upp. Tríggir málningar við bíbilskum myndevni eftir Hilmar Højgaard. Jesus hittir kvinnuna við brunnin, Jesus rísur úr grøvini og Jesus gongur á sjónum - tað sjáldsama við málningunum var, at Dals kirkja var sett inn í allar.

Í Eiriksgarði hevði Borgný, sum er komin heim at fagna pápa sínum, eina stutta talu, sum dóttir og sum kirkjufólk. At vera kirkjufólk er eisini ein uppgáva, tí uttan kirkjufólk er eingin kirkjugangur. Sjúrður hevði eisini eina talu og Annfinnur takkaði dalbíngum fyri trúfesti.

Dalsbloggurin ynskir øllum trimum til lukku!

Wydaje nam się, że na świecie nie ma już białych plam. Że każde miejsce na mapie zostało dawno obejrzane, opisane i wrzucone do internetu. A jednak to nie do końca prawda. Wystarczy zerknąć na mapę z naniesionymi miejscami, w których zrobiono zdjęcia wrzucane przez lata na Flickra.

https://farerskiekadry.pl/2026/03/mapy-najchetniej-fotografowane-miejsca.html?utm_source=instagram-business&utm_medium=jetpack_social

Wydaje nam się, że na świecie nie ma już białych plam. Że każde miejsce na mapie zostało dawno obejrzane, opisane i wrzucone do internetu. A jednak to nie do końca prawda. Wystarczy zerknąć na mapę z naniesionymi miejscami, w których zrobiono zdjęcia wrzucane przez lata na Flickra. Zebrało się ich całkiem sporo – bez mała […]

Artykuł Mapy / najchętniej fotografowane miejsca pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Herfyri gekk eg mær túr fram við leivdunum av sildaverksmiðjuni sunnan fyri Velbastað. Kom mær til hugs, tá vit sum ung sóu gráar lastbilar við slógvi og sild koyra eftir Hospitalsvegnum og Velbastaðvegnum og vestureftir. Alt byrjaði í 1962 við … Læs resten →

The post Bacalao bygdi í 1963 sildaverksmiðju sunnan fyri Velbastað appeared first on Hvannrók.

Kyndilssøgan er áhugaverd, tí frá byrjan í 1956 æt felagið Ungmannafelagið Kyndil, og felagið var fráhaldsfelag partur af Losjuni N.I.O.G.T. Heilt nógv virksemi var í Losjuni, har tey nú spældu hondbólt um summarið og serliga borðtennis um veturin. Eisini var … Læs resten →

The post Hondbóltsfelagið Kyndil fyllir 70 ár í dag 10. mars appeared first on Hvannrók.