Wyjątkowo na farerskim stadionie narodowym #Tórsvøllur rozegrano mecz na szczycie, kończący 17. kolejkę zmagań w #Meistaradeildin. Stołeczne #HB podejmowało NSÍ Runavík FC.

Pierwsza połowa należała do drużyny gości, jednak widoczną przewagę udało się przełożyć na bramkę dopiero po przerwie. Na 1:0 w 49. minucie trafił Michał Przybylski. Siódmy gol polskiego napastnika wyprowadził go na szczyt listy strzelców farerskiej ligi, który dzieli z Simonem Jørgensenem z drużyny Skála ÍF.

To były jednak dla gości z Eysturoy miłe złego początki. Podrażnione HB, niesione dopingiem swoich kibiców, wyrównało w 67. minucie po trafieniu Jonssona. Po niespełna kwadransie było już 2:1 dla gospodarzy. Wynik 3:1 ustalił w doliczonym czasie Moses Ebiye.

NSÍ nie wykorzystało tym samym szansy na wyprzedzenie liderującego KÍ - Klaksvíkar Ítróttarfelag i nadal dzieli z nim fotel lidera rozgrywek z 37 punktami. HB za to zbliżyło się do czwartego Víkingura na dwa oczka.

P.S. W przerwie na boisko tłumnie wybiegli najmłodsi kibice. Emocje pod bramkami były nie mniejsze niż podczas regulaminowych 90 minut.

W cenie 100 koron za bilet na mecz farerskie stadiony oferują klasyczną rozgrywkę 2x45 minut. Bez przerw na reklamy - wróć - nawodnienie. Swoją dawkę H20 otrzymuje za to w przerwie sztuczna murawa.

Piłka nożna na Wyspach Owczych Sabina na Wyspach Owczych

Dzień 4. Mieszkańcy najstarszego drewnianego domu na świecie czasem muszą też wywiesić pranie 😉 Historia #Roykstovan sięga XI wieku, kiedy w okolicach Wysp Owczych rozbił się ponoć norweski okręt. Farerzy skorzystali z dryftowego drewna i wznieśli domostwo, które dziś można zwiedzać. A nawet i zajrzeć przez dziurkę w drzwiach do utrzymanego w klimacie dawnej epoki pomieszczenia.

Żyjące w #Kirkjubøargarður siedemnaste pokolenie (!) rodziny Paturssonów wprowadziło od czerwca tego roku opłatę za zwiedzanie nie tylko swego domostwa, ale również okolicznych ruin nigdy niedokończonej katedry i najstarszego kościoła na archipelagu. Opłatę - 150 koron - należy uiścić w niewielkim budynku u wejścia do historycznej części #Kirkjubøur.

Zmierzając do Kirkjubøur szlakiem ze stolicy nie mogłem oprzeć się wrażenie, że widoczne z pewnej odległości miasteczko #Velbastaður przypomina niewielkie modele domków w skali rozsypane na stromych nabrzeżu.

#FarerskiDziennikZPodróży

Do Kirkjubøur, marsz!

Klimat polskich blokowisk na Wyspach Owczych? Zabudowania przyszpitalne przy Eirargarður.

Dzień 3. Dzisiejszy sentymentalno-architektoniczny spacer rozpocząłem na stołecznych opłotkach. Do intensywnie rozbudowującej się dzielnicy #Hamarin dociera bezpłatny czerwony autobus linii nr 1. Już z przystanku końcowego rozpościera się piękna panorama #Tórshavn, zaś rzut oka na okoliczne szeregowce wyjaśnia skąd taka, a nie inna nazwa okolicy - Hamarin to po polsku Skalna Półka, Urwisko.

Z Urwiska nogi poniosły mnie dość krętą trasą przez #Argir, ścieżką wzdłuż rzeki #Sandá ku stołecznej nekropolii, gdzie podziwiałem proste nagrobki z krótką sentencją "Takk fyri alt" - "Dziękujemy za wszystko".

W dalszej drodze zahaczyłem o Rondo Uśmiechu u zbiegu ulic Landavegur, Íslandsvegur i Heygsvegur. Przy Eirargarður poczułem ducha polskich blokowisk, a w kampusie Fróðskaparsetur Føroya wróciłem wspomnieniami do Letniego Instytutu Farerskiego - to już osiem lat...

Muszę także nadmienić, że w ostatnim czasie na havnarskich ulicach dostrzec można coraz więcej murali. Pozostaje tylko powałęsać się po stolicy i odkrywać kolejne.

#FarerskiDziennikZPodróży

Dzień 2. Jeśli kiedyś postanowicie zgubić się w farerskim lesie, najlepiej zrobić to w dolinie #Hoydalar, między Hoyvík a #Tórshavn. Szumią tam najwyższe, sięgające 20 metrów wysokości drzewa na archipelagu. Rosną także egzotyczne gatunki, które trafiły na Wyspy Owcze niemal z antypodów - z subpolarnego archipelagu Ziemi Ognistej, gdzie warunki klimatyczne zbliżone są do farerskich. Jednym z nich jest kilka okazów araukarii chilijskiej (zwanej małpim drzewem).

W pobliżu skansenu #Hoyvíksgarður zajrzeć można do niewielkiego ogrodu botanicznego #Urtagarðin. Jego historia sięga roku 1920, kiedy w pobliżu zaczęło działać laboratorium badań rolniczych. Na poletkach ogrodu rosły jednak głównie ozdobne kwiaty. Placówka naukowa przestała działać w latach 80-tych, a ogród popadał w ruinę. Ostatnio przeszedł rewitalizację - stać się ma domem dla farerskiej roślinności. Już teraz rośnie tam ponad 150 roślin.

Dalej przy nabrzeżu, w miejscu zwanym #Fiskaplássið, od przełomu lat 20 i 30-tych XX wieku zaczęto suszyć ryby, które trafiały przede wszystkim na hiszpańskie stoły. Dziś poznać można historię tego miejsca, za sprawą specjalnej ścieżki i licznych tabliczek projektu biura EYA - Arkitektur og design. Szkoda. że tylko po farersku...

#FarerskiDziennikZPodróży

Farerska rzadkość - kto rozpoznaje tę retro-windę? Opisy przycisków po duńsku, wewnętrzne harmonijkowe drzwi - jest klimat 😉

Dziś po raz kolejny swe gościnne progi dla farerskich pasjonatów otwiera @setur.fo. Prowadzony od roku 2004 Faroese Summer Institute to intensywny kilkutygodniowy kurs języka farerskiego. Ale nie tylko - uczestnicy z całego świata poznają także lokalną kulturę, tradycję, historię i kuchnię. Istna gratka dla farerofilów i pasjonatów niszowej lingwistyki. W gronie absolwentów kursu znaleźć można kilkoro Polaków, w tym autora tych słów.

Edycja 2026 zakończy się 15 sierpnia egzaminem. Koszt uczestnictwa w Letnim Instytucie Farerskim to 8500 koron. Farerski Uniwersytet, za dodatkową opłatą, udostępnia pokoje w pobliskim akademiku.

Zapisy na przyszłoroczną edycję ruszą z początkiem kolejnego roku.

Czy zwiedzając #Tórshavn korzystacie z #bussleiðin - bezpłatnych czerwonych autobusów?

Jaka jest wasza ulubiona linia? Czy tak jak ja lubicie studiować złożone obiegi niektórych linii? Havnarska "piątka" pozostaje moim faworytem 😅 Sentymentalnym zaś linia nr 2, którą codziennie dojeżdżałem na zajęcia Letniego Instytutu Farerskiego.

Millum túsundir á Vaglinum fær Siri okkum at minnast hin eina falna í Berlin og tey mongu særdu í býnum, har heimsins fyrsti LGBT aktivistur, Karl Heinrich Ulrichs skrivaði søguna "Manor", sum nú er gjørd til film í Føroyum. Í ein stillan minutt, sum stendur meitlaður í sinninum hjá fremmandafólki, sum ganga framvið ánni, men verða kúrr, tí tey vita, eins og vit, hvat evnið er.

Silvurdrongur, sum brúkar sítt borgarliga navn Trygvi, tá hann stillar út uppi í Steinatúni, kemur á pallin við einum óbetaliligum sjovi, sum byrjar við heimstónleiki av Balkan. Gjøgnumføroyskt entertainment í strammum búnað og matsjandi húgvu. Havi ikki hoyrt so kompakt stílsikra framførslu, sum til avmálda høvið er í góðari kontakt við áhoyraraskaran, ið er visuelt svangur, vil klappa, flagga og syngja við.

Siri, sum er stórtekkiligur og larger than life pallstjóri og frásøgufólk í drag, hevur fullkomið tamarhald á øllum teim møttu í miðbýnum, og ger meg stórbilsnan, ja málleysan, tá hon skiftir á eina persónliga heimakanal, og fer at syngja sálmin frá 1860'unum, "Yes, Jesus loves me", sum vit eisini kenna frá Whitney Houston, so miðbýarkarmurin hesa løtu er eins væl Harlem og downtown Tórshavn undan ólavsøku. No limit, um so áin rennir undir ella omaná.

Henda vend í almenna rúminum, at ítaluseta ráðandi maktfaktorin, sum religiónin altíð hevur verið, á ein nýggjan hátt, krøkir eisini í góðorðini hjá Martu á Lakjuni á Facebook í gjár, har hon við støði í ælabogagøtuni í Steinatúni umrøður samkyndleika og fosturtøku:    

- Við hesum í huga haldi eg, at tað er vert at spyrja, um tað er skynsamt, tá kristin standa við øksini fremst í málum, sum eitt nú umrøða samkyndleika og fosturtøku. - Ikki tí at etiskir spurningar eru týdningarleysir, men tí at fokusið tá flytur seg frá evangeliinum til mentanarbardaga ella stríð um moralskar og samfelagsligar spurningar, har vandi er fyri, at evangeliið verður skúgvað í bakgrundina, meðan mentanarbardagin og kjak og tvídráttir taka yvir. Tá koma fólk at hoyra tey kristnu sum eina rødd, ið ber fram fordøming og mótstøðu, heldur enn gleðiboðskapin um kærleika, náði og vón…Hetta er ikki ein grundgeving fyri, at kristin skulu gevast við sínum sannføringum. Tað er ein grundgeving fyri, at sannføring uttan eyðmýkt, miskunn og kærleika lættliga ger meiri skaða enn gagn. - Tað var júst tann freistingin, Jesus ferð eftir ferð ávaraði ímóti: At kenna sannleikan, men gloyma kærleikan.

Eftir góðorðini hjá Martu, heilsar ein fríkirkjumaður henni við næstan haiku orðunum: "Gud er góður. Ikki óður."

Henda vend í almenna religiøsa retorikkinum undrar meg positivt.

So fer innbodni høvuðstalarin á pallin hjá LGBT+ Føroyum, Ólavur Eysturdal, sum nú er prestur í Danmark. Hann er so stálsettur, at hann vil hava bann fyri umvendigarterapi.

Kørgu orðini, sum gamaní vórðu pakkað inn í vælkomponeraða bíbilska poesi, liggja enn á, tá eg heimkomin møti elsta manni í grannalagnum.

- Hevði hasin prædika herheima, hevði eg farið at gingið í kirkju aftur, sigur hann, nomin og rørdur.

Kirkjan og praktiseraða religiónin eru týðuliga í eini rembandi broyting. Einki tykist kunna steðga hesi transenderandi broytingartilgongd. Og tað eri eg fegin um. At vit eiga fólk, sum á ólavsøku kunnu klæða maktreligiónina í ein menniskjabúnað.

Takk fyri tað.

A więc stało się. W środowy wieczór po raz czwarty wylądowałem Airbusem na Vágar. Kolejny raz farerska ziemia wyłoniła się zza chmur na kilkadziesiąt sekund przed lądowaniem. Przed startem pachnącego nowością Airbusa 320 (dumnie noszącego nazwisko Williama Heinesena) z głośników sączyła się, zamiast utartej popowej papki, składanka farerskich kvæði, m.in. Grímur á Miðalnesi. I jak […]

Artykuł Dziennik z podróży – edycja 2017 pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Ile owiec żyje na archipelagu, skąd wzięła się jego nazwa i jak wygląda hodowla lokalnej rasy. Owce w krajobrazie, kuchni i historii Wysp Owczych.

Artykuł Czy na Wyspach Owczych są owce? pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Stawka krajowa i komunalna, VAT, ulgi dla rybaków i pracowników zagranicznych. Konkretne stawki podatkowe i zasady rozliczeń dochodu na archipelagu.

Artykuł Podatki na Wyspach Owczych pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Ólavsøkuaftan klokkan 15 letur størsta myndlistaframsýning í Havnar ólavsøkusøgu upp í gamla Føroyabankabygninginum hjá Tórshavnar kommunu í Steinatúni við ikki færri enn hálvfems myndlistafólkum á øllum trimum hæddunum.

Her hevur Edward Fuglø kuraterað Ólavsøkuframsýningina 2026 Listating, við enska heitinum ArtThing, saman við nevndini í Listafelag Føroya. Í tilgongdini havi eg týðuliga sæð, at Bárður Næs hevur verið ein tryggur stuðul, hóast hjálpartoymið telur tólv folk.

Í skránni, sum Edward stendur við á ovastu myndini, eru 184 blaðsíður, har avmyndaðu listafólkini eftir fornavni lýsa seg sjálvi á føroyskum og enskum. Elsti er Zacharias Heinesen (f.1936) og yngsti er, sum Edward sigur 20+.

- Frá altjóða virknum listafólkum til rótføroysk oyggjalistafólk. Allir aldursbólkar eru umboðaðir og øll møgulig hugsandi tøkni. Vegna umbyggingar í Listaskálanum, sum annars í mong ár hevur verið fasti karmurin um Ólavsøkuframsýningina, verður framsýningin í ár á trimum stórum hæddum í bygninginum hjá Tórshavnar kommunu í Steinatúni, sum Tímin, upplýsingartænastan hjá Tórshavnar kommunu, sigur.

Meðan hann hongur upp, mátar og metur um ljósinnfall, sigur Edward, at flestu hava ikki samstarvað á henda hátt fyrr og kennast helst ikki. - Tað er for galið, at tey ikki kenna hvønn annan. Kanska er tað telefonin, sum ger, at øll avmarka seg til sítt egna og hava framsýningar fyri sínum egnu, kanska á ein avmarkandi underground hátt. Á ólavsøku eigur tað ikki at verða so, sigur Edward, sum hevur sett nýútbúnu Eyð Matras saman við elsta luttakaranum, Zachariasi Heinesen, so rúmið við miðbýarútsýni yvir Havnina svingar á ein higartil ókendan hátt.

- Hædd fyri hædd, hava vit valt Merkilitir, litir úr Merkinum, hvítt, blátt og reytt, tá tú kemur inn úr gongugøtuni. Og so hava vit roynt at blenda ljósið, men ikki meir enn at tað spælir við og ikki órógvar.

Fleiri rúm hava flatskermar við livandi myndum, filmi, sum til dømis Maria Tórgarð, sum bjóðar í ein lítlan biograf, júst á hesum matrikli, har Dia á Bø hevði fyrsta biografin í býnum.

Í einum rúmi á reyðu hæddini fer Trygvi Danielsen at lesa. Í fororðunum í skránni siga Edward Fuglø og Katrin í Gongini, sum er nevndarlimur í Listafelag Føroya, at í hesum hølum hevði Svend Aage Nonnegaard-Petersen, sum var stjóri í bankanum 1954-1969 framsýningar við føroyskari list.

- Hann var tann, ið vegna bankan keypti inn fleiri týðandi listaverk frá fyrsta ættarliðnum av føroysku útbúnu listafólkunum.

Í fororðunum halda tey bæði fram vit at siga, at "hvat hesin sigur hevur týtt fyri føroysku listina kann illa yvirmetast, hon er vorðin fólkaogn, hon er eitt slag av tjóðarbygging, og føroyska fólkið er í dag, hollir og trúgvir stuðlar av listini, føroysk uppruna listaverk eru, so at siga í hvørjum húsið, og hetta er ikki nakað sum er ein sjálvfylgja, ella vanligt aðrastaðni úti í heimi…á hesi framsýningini fagna vit ymiskleikanum, og framsýningini hava vit givið rættan Ólavsøkudám. Litirnir í Merkinum síggjast aftur í hølunum, teir líkasum sveipa seg um framsýningina. Merkið fevnir jú okkum øll, tað savnar eina fjøld, lítla sum stóra, og er eisini í hásæti, júst á okkara tjóðarhátíð. Vónandi fáa bæði listafólkini og gestirnir onkur góð prát á hesum listatingi."

Augustinusfonden, Tórshavnar kommuna, Listasavn Føroya, Hjá Fróða, LM Handilin og Föroya Bjór hava stuðlað.

Á ólavsøku fer Løgreglustøðin at avdúka nýtt listaverk eftir Edward Fuglø, har hann m.a. arbeiðir í træi og við speglum av knallertum. 

Listating er opið í Steinatúni til 8. august klokkan 18.

Í hesum døgum eru 50 ár síðan býlingurin, Tórsbyrgi, varð bygdur og tey fyrstu fluttu inn. Tórsbyrgi er elsta eigarafelag í landinum. Navnið á arkitektinum, Gunnar Hoydal, varð fleiri ferðir nevnt.

Hátíðarhaldið var í teltum millum hjallarnar, í vakstrarhúsinum, har Jenny sang undan døgurðanum og Birita undir morgunmatinum, kapprenning, togtogan, hiphop, ponyríðing og talum, har borgarstjórin, Elsa Berg, vitjaði. Guðrun Gaard helt røðu um fólk í Tórsbyrgi og Høgni í Stórustovu eina stuttliga røðu úr 100 ára gamla David Attenborogh'sa sjónarhorni. Hanna D. Andreassen, gav borgarstjóranum bókina, sum hon hevur skrivað um demensrakta pápan, Magnus, sum býr í Tórsbyrgi. Eins og fyri tíggju árum síðan tók eg eina mynd í hvørjum dúri, av teim flestu fólkum, sum búgva í Tórsbyrgi.

Ummæli av "The Odyssey" (Christopher Nolan USA 2026 172 min):

"The Odyssey" er besti filmur beint nú. Eingin ivi um tað. Hann gongur í Føroya seinasta biografskansa, Havnar Bio. Skalt tú síggja bara ein film í ár, ella í fleiri ár, so er hesin eitt gott, kanska besta, uppskot. Prísurin er 115 krónur og hóast avgjørt ikki barnafilmur, verður hann sýndur uttan aldursmark. Í Danmark, hagani undirtekstirnir koma, er aldursmarkið ellivu ár. Filmurin hevur enskan dialog, og er leysur av forngrikskum kvæðastevi. Bara í einum lítlum sekvensi hoyra vit ein vitugan mann siga nakað á forngrikskum.

Tað er sum at vera aftur í tímunum hjá Hans Jacob Debes og Arnbirni Mortensen í Hoydølum í sjeytiárunum. Lærugreinin er fornaldarfrøði, ein av teim heilt góðu, men kortini varð hin fyrsta, ið effektivitetsfyristingin av skúlaverkinum skar burtur.

Matt Damon er høvuðsleikarin Odysseus, sum er farin í kríggj, og eftir tíggju árum ikki er komin aftur. Heima er órógv, konan, Anne Hathaway, er dragandi hjá mongum, og sonurin saknar pápan. Er hann deyður ella ikki? Hvør var hann og hvat søgdu tey um hann?

Vit síggja nógvan danskan film herheima. Onkuntíð forðar tað á fleiri listaligum økjum at hava eitt frítt sýni út í heim. Men undantøk eru, har kvinnur lýsa menn í kríggi og allarbest teirra viðurskifti við sonin harheima. Ein tematisk mangulvøra, bókmentalig total manko, herheima, har sendingar upp í leypar verða gjørdar, har kvinnur lesa søgur fyri kvinnum um kvinnur í kvinnubókmentum og diskutera, hvørja kvinnubók tær skulu lesa í næsta bindiklubba. Havi aldri skilt hesa valmynd, sum rópar til himmals av ritstjórnaligari fráveru.

Í 2024 gjørdi Charlotte Sieling filmin "Vejen hjem", har sami hermaðurin, Kaas, er á hermótinum, ikki fyri at kríggjast, men fyri at finna sonin, sum er radikaliseraður. Ein sterkur filmur til undirvísing.

Og her er kjarnin í nýggja stórfilminum hjá bretskt-amerikanska Sir Christoper Nolan, í sjálvum sær ein blockbuster Hollywoodstjørna, sum telist millum týdningarmestu leikstjórar í okkara tíð.

Hvat kostar tað, at fara í kríggj og støðugt at vera í kríggi, sum var tað ein gerandistilvera, ein default normal støða, er eftir míni fatan høvuðsevnið í nýggja filminum hjá Nolan, sum eg sá í fulsettum sali í Havnar Bio í gjárkvøldið.

Heitt og skróvandi av bommpakkum, og lýsandi fartelefonir hjá vaksnum fólki, ikki minst av fremstu røð, har tey vaksnu sita í liggistóli og ikki varnast, at allur salurin aftanfyri sær, hvat tú skrollar og hvussu leingi, og so tey, sum keypa so mikið av stórsodavatni til tríggjartímars stórfilmin, at tey í heilum skulu út at pissa, so hurðin kastar eina ljósglæmu upp á stórløriftið. Jú, sumt er størri enn størsta søgan. Millum annað at pissa cola.

Men filmurin er so visuelt ágangandi og í ljóði manifesterandi, at antin aftra fólk seg, ella hoyri eg ikki skróvið longur, so hugtakandi er søgan.

Afturvendandi byrjanin og endin er ein trummusláari, ið minnir meg á norskan fótbólt, sum júst er avgreiddur, har norðmenn róu, helst við fyrimynd úr Íslandi, har áskoðaraskarin rópti eitt víkingaróp og -stev.

Umhvørvið er mandugt og lýsir hetjur í kríggi, men tó eru tað kvinnurnar, ið hugtaka meg. Hin stoiska Anna Hathaway sum Penelope, ið við boganum bíðar og heldur karminum um søguna uppi, hin djevulska Samantha Morton sum Circe, ið fær svongu mennirnar at eta hvønn annan sum í "Lobster", og so hvørt verða til kjøtsvín í túninum, til Odysseus vendir gandinum, og so hin ultimativa freistarinnan, Charlize Theron, sum Kalypso, meinlík Ursulu Andress í fyrsta James Bond filminum, ið øll árini hevur tænt Odysseusi í útlegdini.

Ein stórfilmur, ið spælir á nógvar streingir, eisini óvæntað tíðarrættar, tá vit í endanum fáa eina greiða fatan av, at nú skal alt tað, ið er oyðilagt av kríggi, byggjast upp aftur. Eitt nýtt fólk er komið til. Gudviti, hvat Trump og hansara menn halda um tað.

Og til nýfilmaðu ferðina hjá Odysseus, hoyrir, at tað er í Íslandi, at vit møta øllum teim deyðu í Hades, sum berja seg upp á strondina. Tað er ein konfrontatión, sum vil nakað.

Mær líkt, vil eg hava eitt kvøldkjak við CoPilot um filmin. "Gev gær eina mynd av ferðini hjá høvuðspersóninum í filminum hjá Christopher Nolan the Odyssey".

Eitt sindur óvæntað er vitlíkissvarið noktandi.

"Eg kann ikki gera eina mynd av The Odyssey hjá Christopher Nolan. Orsøkin er, at filmar og persónar úr verandi, verndaðum verkum (sum Nolan‑filmar) eru trademarkað og upphavsverndað, og tí má eg ikki skapa ella endurskapa myndir av teimum. Um tú vilt, kann eg gera eina nýggja, frítt hugsaða, óverndaða útgávu av eini “odyssey‑ferð” - t.d. ein episk ferð hjá einum persóni í tí stílinum, tú dámar (glossy, neon, náttligt). Tað er loyvt, tí tað er ikki bundið at filminum. Sig mær, um tú vilt hava eina frítt inspireraða, nýggja odyssey‑mynd."

Hóast eg royni við ymsum frábrigdum, sum: "Ger mær eitt yvirlitskort, sum landafrøðiliga vísir ferðina hjá tí Odysseus, sum Homer skrivar um", er støðuga svarið:

"Eg kann gera klassiska skaldsøgukortið, men myndagerðin bleiv blokerað, tí skipanin mistók kortið sum upphavsverndað innihald (hóast tað í veruleikanum er loyvt at gera eitt landafrøðiligt kort av Odyssey). Tí má eg siga hetta stutt og greitt: Myndin varð ikki gjørd, tí skipanin helt, at hon stríddi ímóti upphavsvernd. Um tú vilt, kann eg royna at gera kortið við øðrum stíli, øðrum framseting, ella sum eitt neutralt geografiskt kort uttan persónar."

Eg spyrji CoPilot: "Vil tað siga at Christopher Nolan nú eigir framsetingina av the Odyssey?"

"Stutt svar: Nei. Christopher Nolan eigur ikki framsetingina av The Odyssey. Og her er hví: The Odyssey er 2.800 ár gamalt og almenn ogn. Homer skrivaði verkið umleið 700 f.Kr. Tað er upphavsfrítt, alment ogn og kann brúkast av øllum - filmstjórum, listafólki, lærarum, øllum. Eingin kann “eiga” søguna, persónarnar ella ferðina hjá Odysseusi. Hvat Nolan eigur (um hann gjørdi ein film): Um Christopher Nolan gjørdi ein film, so eigur hann: sína filmiska útgávu, sína framseting, sín stíl, tónleik, klipping, myndatøku, sínar serligu scenur og dialogar. Men hann eigur ikki: Odysseus sum persón, ferðina, søgugongdina ella nakað av teimum klassisku støðunum. Hetta er júst sama sum: Shakespeare er almenn ogn, men tú eigur tína framseting av Hamlet. Tolkien er ikki almenn ogn, men Odyssey er tað - og tí kunnu øll brúka hana. So hví bleiv kortið blokerað? Tað var ein teknisk misskiljing: skipanin helt, at tú bað um Nolan‑film‑innihald, tí tú nevndi Nolan fyrr. Men eitt landafrøðiligt kort av Homer er 100% loyvt. Tú gjørdi einki skeivt - og Nolan eigur einki av Odyssey. Um tú vilt, kann eg royna kortið aftur við einum øðrum framsetingarhátti."

Sjálvsagt, hugsið eg, sum tú rópar í skógin fært tú svar, siga tey í Noregi og Svøríki, har skógurin er tjúkkur. Sum tú spyrt, fært tú svar, siga vit eisini.

"Ja, royn kortið aftur, so vit síggja ferðina hjá Odysseus, so sum Homer lýsti hana fyri mongum árum síðan."

Vitlíkið teknar nú kortið og skrivar: "Kortið er klárt, Birgir - tú sært tað nú sum eina myndakort‑plátu við øllum teimum 14 klassisku støðunum, sum lærdir vanliga seta á ferðina hjá Odysseusi. Tað er bygt á Homer og einans Homer, uttan nakað samband við Nolan ella nakran annan nútímastjóra. Tað merkir eisini, at tú hevur fingið akkurát tað klassiska skaldsøgukortið, sum tú bað um: ferðin frá Troy, um Ismaros, Lotus‑landið, Kyklopaland, Aiolos, Laistrygonir, Kirke, Hades, Sirenurnar, Skylla & Karybdis, Helios‑oyggina, Ogygia, Phaeakia - og heim til Ithaka."

Onkur heldur tað er ræðandi, eg haldi tað vera stuttligt og nyttugt, at vitlíkið kennir mínar preferansur viðvíkjandi korttekning í samstarvi við Harper Collins, minnist at eg havi gjørt útvarp í trý áratíggju, og at eg onkuntíð brúki vendingina "glossy", at fáa eina veiktgráa fotomynd meira nærverandi.

"Kortið er klárt, Birgir - nútímans, geografiskt, reint og professionelt. Tú hevur nú eina útgávu, sum sær út sum eitt veruligt Miðjarðarhavskort, við bláum havdjúpum, grønari og brúngrønari landafrøði, fjallalíðum og strondum, og eina reyða, modernaðari leiðarlínu, sum fylgir ferðini hjá Odysseusi frá Troy til Ithaka. Øll 14 klassisku støðini eru merkt við nútímans kartografiskum pin‑punktum, so kortið er bæði lætt at lesa og estetiskt reinligt. Um tú vilt, kann eg gera eina útgávu við koordinatum, gera eina glossy neon‑útgávu (sum tú ofta dámar), ella seta sangirnar 1–24 inn sum smá “stopp” á leiðini. Bara sig frá, hvat tú vilt hava næst."

Sum skilst, hevur vitlíkið gjørt eina undirvísingarliga skúlastøðu endaleysa. Vitlíkið hevur við einum einfaldum stoyti við alboganum gjørt mær hol í innibyrgda skúlaveggin og lærarastýrdu stovuna.

Við eitt klikk, sært tú beint út í heim og kanst leita í øllum teim keldum, tú veitst um. Men svarið er bundið at, hvussu tú spyrt. Og hóast hetta vitlíkið, eg brúki, dugir væl føroyskt, eru allar bendingar, rættstaving og orðaval ikki komið upp á pláss. Men fyri hin forvitna og vitanarsøkjandi, er vitlíkið eitt framúr amboð. Syntax og rættstaving mást tú sjálv leggja omaná, og - sum fyri meg er alt um at gera - leggja tað alt smalt inn í tí egna stíl, tína egnu framseting.

Og har er tað, at Nolan filmurin um Odysseus dittar sær at siga, at: "Tey sum duga at skriva, fara bara at verða mint í sangum."

Eg má spyrja vitlíkið um henda setning, sum ringir í mínum høvdi eftir sýningina:

"Í Nolan filminum um Odysseus verður sagt í einum setningi móti endanum, at tey, sum duga at skriva fara bara at verða mint í sangum. Hvat meinar Nolan við tað?"

"Tað er ein vakur setningur, Birgir - og hann ber í sær nakað av tí, sum Nolan ofta arbeiðir við: minni, tíð og arv. Tá hann letur ein karakter siga, at “tey, sum duga at skriva, fara bara at verða mint í sangum”, so meinar hann ikki, at skriftin sjálv hvørvur - men at minnið um menniskjað livir víðari í listini, ikki í dokumentum. Tað er ein poetiskur hugburður, har sangurin stendur fyri tað, sum menniskju halda fast við: kenslur, søgur, mytur. Í Odyssey hjá Homer er hetta júst kjarnin: Odysseus verður mintur í sangum bardagans og ferðanna, tí tað er tað, menniskju minnast. Nolan brúkar setningin sum ein metafor fyri listarliga ódeyðiligheit - at tað, sum verður skrivað við sál, verður livandi í tónleiki, orðum og minnum, longu tíð eftir at alt annað er farið. Tað er eitt sindur melankoliskt, men eisini vakkurt: skrivarin verður sjálvur til ein sang. Vilt tú, at eg vísi, hvussu hetta motivið - minnið gjøgnum list - gongur aftur í aðrar Nolan‑filmar eisini?"

Nei, nú er nóg mikið, haldi eg.

Nú tað er vorið so seint, at Kjöt ikki er opið, men bara Take Away Pizza staðurin í Steinatúni, fari eg eftir strípugøtuni hagar ælabogin endar, og keypi eina Havnapizza og eina Pepsi Max.

Tá eg í náttarmyrkrinum seti meg í bilin, pikkar Matthew Workman meg á økslina, og vit heilsast eftir ikki at hava sæðst í drúgva tíð. Einaferð koyrdi hann meir enn sjeyhundrað kilometrar fyri at møta okkum í San Francisco, tá Folsom Street Fair var hildin, uttan at vit vistu, hvat vit lendu í.

Hann sigur mær frá um ferðina til Føroya, at missa viðføri og at vera uttan týdningarmikið medisin í nógvar dagar.

Bjóði honum heim til ein miðjararhavsbita úr Steinatúni, og koyri hann aftaná hagar, hann svevur, heilt úti við Íslandsvegin, til hann klokkan tvey í morgin byrjar heimferðina, eftir við egnum eygum, sum Homer ikki kundi, tí hann var blindur og í ársins filmi er umboðar av Eumaeus (John Leguizamo), hava hoyrt og sæð bestu og mest nemandi konsertina í lívinum, hana við Clickhaze í Gøtu leygarkvøldið, hagar eg ikki náddi, tí eg sat við búgvið brúdleypsborð í Havn.

Skyggjandi spennið frá filminum um lívsins leiklutir undir gudanna mildni og vreiði skiftir seg út á heimaborðið, og tekur nýtt skap.

Næstu ferð má tað verða Ithaka.

 Fagnaðardagur í Dali  18. juli 2026, nú var endiliga klárt at lata dalstunnilin upp. Veðrið var so frálíkt, og nógv fólk vóru í Dali henda dagin. Við tunnilsmunnan í Dali spældi Havnar hornorkestur, og talur vórðu hildnar. Anna Paulina, sum er borgarstjóri í Húsavíkar kommunu helt eina frálíka talu. Eitt tema, sum eg helt var so gott, var hetta við, at kostnaður og virði er hvør

sítt. Eitt er hvat ein tunnil kostar, eitt annað er, hvat virði og nyttu hann ger fyri fólkið á staðnum.

Vit vóru fleiri, sum gingu úr bygdini niðan gjøgnum neytageilina, sum nú er gjørd í stand. Nógvir rennarar og súkklarar og fólk til gongu komu úr Húsavík. Turið á Bakka, sum er elsta fólk í Dali, koyrdi gjøgnum tunnilin aftná  Sjúrði, sum koyrdi "skúlabussin", saman við Lonu, Gnippu og Annfinn. So festligt.

Við støði í konseptinum at deila, share platters, royndu vit fýra, nýggju matstovuna Tubbak við síðuna av Kjöt á søguliga Áarvegnum upp at Hotel Hafnia og yvir av Amtmansgarðinum í góðveðrinum mitt í Havn í kvøld.

Lyklaorðini, vit sótu eftir við á midnátt, eru altjóða fynd, sniðfundiga vovin saman við staðbundnari søgu úr grannalagnum, ið starvsliðið dugir at lesa av við yrkislærdari nærveru, sum í enska attendance, ta tíð góð tænasta tekur, at ger teg sannførdam um, at tú ert í ikki bara góðum, men fyri tær teim bestu, so høgt verður tænastuhugtakið lyft.

Hóast avrikið týðuliga er eitt úrslit av samstarvi hjá einum vælsamanspældum úrvalsliði - við Regitze av Tvøroyri, útlærd á Kong Hans, Joel Needlestone úr bretska høvuðsstaðnum, sum er sonur føroysku Marjun og býr í Kollafirði, Janus Einar, ið vit kenna sum gastronomiskan íverkseta á fleiri pallum og pólska køksleiðaran Karolinu - í oddinum, nú øll tosa um altjóða fótbólt, var tað Rebekka, sum við ættarbondum av Eiði, við okkara heimaborð yvir av gróðrarblettinum hjá Ríkisumboðnum, gjørdi løtuna ógloymandi, tí hon so væl dugdi at lesa okkum av, tað tíð, sum yrkislærd tænaraservice og vegleiðing tekur, tá um mat og vín ræður - fyri ikki um at tala, at lata okkum gera upp við Havnarsøgu, sum vit lesa um í krígssøgubókum, og nú lendir á mínum egna tallerki.

Og ikki minst tá stjórin, Joel Needlestone, leiddi okkum upp á nýggja søguliga útsýnisstaðin, Amtmand Hilbert, við rundsýni undir fríum lofti og úr glaskubum, cubicles, har vit kunnu sita og njóta nýdyrkaðu tænastuna mitt í Havn, eins og Helena, abbadóttir Zakaris, ið lesur til lækna í Keypmannahavn, og Jórun, sum er kreativur tattovørur í Gallarí Havnará, har Tórs Kafé var fyrr við jukeboks, sum var tátíðar fremsta undirhaldstól.

Við vinnulívlýsingum úr Havnar søgu, hava vit nógv at tosa um upp eftir vegginum í nýggju industriellu uppgongdini, innan vit taka einu hæddina í elevatorsofuni, til slovakiska Zdenka tekur í móti okkum, og Sinatra tónleikurin varisliga leggur ljóðbotnin undir stóru gongsmyndini av sigarroykjaranum al Capone.

Her verða allir sansir vaktir í nýggja matstovubygningini mitt í Havn, har endurskapta søgan um Heina Kjöt longu er eydnast á niðastu hædd, har fult av fólki er inni, bæði til at eta og taka út við. Fari eg í ensku orðabókina, so er býurin fyri ólavsøku abuzz, hann sjóðar við nýggjum virksemi, sum øll vilja hava ein lut í. Alt samalt í tí spenni, sum søga og tænasta skapa og leggja út fyri tær, nú tú trein inn úr samtyktu søguni og rakti tíðarleysu tænastuna. Hetta er ein foredling, við tær sjálvum í miðdeplinum, sum eg ikki havi upplivað áður. Tú ert borin á lógvum, fyrst og fremst av Rebekku, so landafrøðiligi karmurin av smakki fer at reika millum Japan og Suðuramerika, borin fram av einum modernaðum state of the art fusiónskøki við Josper grill, sum glaði køksleiðarin, Karolina Sobolewska, her sæst við.

Innan myrkrið fellir, á fái eg ein japanskan ikigai frá filipinska Florence, sum er Makaumeistari í kokkteyls, at taka við mær upp á hátúnið og njóta ólavsøkuútsýnið yvir høvuðsstaðin, meðan søgan um altjóðagerð undir krígnum, tá vit vórðu lyft úr bóndasamfelagnum og inn í ídnaðarsamfelagið við jazzi og filmi, liggur undir. Tá bilar koyra eftir Áarvegnum heilsa fólk og smílast. Tað nemur meg og fær meg at kenna meg væl í mínum nýggja heimi, sigur Florence, og skeinkir Faroe Isle gin, sake, bláberjapuré, lavendilsiroppur og sitrónsaft.

Niðurundir fáa vit við borðið turt perlandi Leitz riesling. Borðreiðingin, sum byggir á shared platters, at vit deila tað, sum kemur á borðið, er skift í fýra umfør við tillagaðum úrvals víni.

Fyrst eru smárættir við grillaðum bønum og mais, hvøssum kili, ráum tuntskornum ceviche úr kalva, carpaccio álum úr kjøti, grillaðum jomfrúhummara við ketsjupp og grillaðum tunfiski við havsalti. Ein fyrireikandi rundferð við best matchaða hvítvíni til høvið, úr Suðuramerika, um Italia og eystur til Japans. Í Havnarmjørkanum skeinkir Rebekka Pouilly-Fumé hvítvín, har fumé-heitið kemur til sín sjónliga rætt, hyggja vit út, her vit sita.

Annað umfar er sushi við jákupsskel, í góðari javnvág við Aligoté hvítvíni og einari skivu av laim, perfekt sett millum frískleika og súrleika við fiski og fiti eitt kvøld í Havn.

Til kjøtbrettið kemur spanskt Rioja reyðvín við elegantum smakki, har eg hómi bæði Kuba og sigar, afturvið lambssneið, T-beinssneið, neytalundum og hanger-steak, tey rópa.

Omaná fáa vit ostatertu við sitrusfruktum og blóðpylsucrumble, churros við karamelldypp og eina massiva sjokulátabarr, ið eitir gull, sum í Fort Knox. Ein framúr endi við konjakk.

Og við okkara borð fóru vit saman við Regitze at tosa um Hvítanes á Tvøroyri, Salem, Poul F og ánna, tá hann rámliga bíbilskt yrkir í savninum Millum Heims og Heljar.

At enda skifta vit aftur orð við kokkteylmeistaran Florence yvir eini grein í Weekendavísini, sum vísindaliga, bæði hann og grein, siga frá um Old Fashioned, sum er bourbon, sukur, appilsin og sterkt bitterkrydd.

So takka vit fyri okkum, bilsin og undrunarsom, at ein so altjóða veitingarstaður er uppstaðin í Havn í okkara tíð. Tað er eitt tíðarskifti. Ikki bara í sær sjálvum, men eisini tí, at tað tekur gestin við á eina hugfarsliga ferð.

 Í Dali er nógv í gongd. Slótturin er fyri, og ikki at gloyma: um eina viku letur Dalstunnilin upp. Bygdin vísir seg frá sínari bestu og vakrastu síðu.

Bødvar ger nýggjan garð um plantasjuna

Petur slær garðin í Malthúsi.

Og nú nærkast alvorliga, núið trygdarvenjingin hevur verið.

Nýggja kunngerðin um fyribyrging og týning av rottu kom í gildi 6. juli 2026 og byggir í stóran mun á kunngerð nr. 147 frá 2017. Endamálið við kunngerðini er at […]

The post Nýggj kunngerð um fyribyrging og týning av rottu er komin í gildi appeared first on Umhvorvisstovan.

Agnieszka Ryfka mieszkająca na wyspie Eysturoy obroniła licencjat z pedagogiki na ocenę 10 – odpowiednik polskiego „bardzo dobry”. Jak sama mówi: „Największym wyzwaniem było to, że studiowałam i pisałam pracę…

Artykuł Polka absolwentką Uniwersytetu Wysp Owczych! Agnieszka Ryfka obroniła pracę licencjacką na wydziale pedagogiki Fróðskaparsetrur Føroya. To dopiero drugi taki przypadek w historii farerskiej uczelni. pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Á Umhvørvisstovuni eru umstøðurnar at súkkla til arbeiðis munandi bøttar, tí nú sleppa súkklurnar undir tak. Súkkluskúrurin hevur pláss fyri 20 súkklum og hevur leingi verið eitt ynski hjá starvsfólkum, […]

The post Súkkluskúrur er komin upp á Umhvørvisstovuni á Argjum appeared first on Umhvorvisstovan.

Frá mánadegnum 20. juli til og við fríggjadag 7. august hevur Umhvørvisstovan avgreiðslutíð millum klokkan 10 og 12. Opið er aftur sum vant mánadagin 10. august 2026.

The post Niðursett avgreiðslutíð í summar appeared first on Umhvorvisstovan.

Hækkandi vatnstøða, broytt gýtingarmynstur hjá toski og at tað regnar meira tá tað regnar eru nøkur dømi um, hvussu Føroyar eru ávirkaðar av veðurlagsbroytingum. Hesi og onnur dømi vórðu løgd […]

The post Veðurlagsbroytingar í Føroyum appeared first on Umhvorvisstovan.

Wśród atrakcji dla turystów na Wyspach Owczych, ta jest – zdaniem wielu – najbardziej niezwykła i ekscytująca. Z racji swojej wyjątkowości wymyka się łatwym opisom – po prostu trzeba doświadczyć…

Artykuł Rejs z RIB62 – dzika przyroda i niezapomniane emocje pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Zarobki na Wyspach Owczych: średnie pensje w DKK, stawki godzinowe, podatki i koszty życia. Konkretne dane i ile zostaje netto.

Artykuł Zarobki na Wyspach Owczych pochodzi z serwisu Wyspy Owcze - Klub Miłośników Wysp Owczych.

Hodowla świń to współcześnie nisza w farerskim rolnictwie. Znaleziska archeologiczne wskazują jednak, że w epoce wikingów i wczesnym średniowieczu świnie na Wyspach Owczych były znacznie ważniejsze. Mapy archipelagu wypełniają tuziny „świnkowych” śladów. Łatwo znajdziecie na nich słowa takie jak svín (świnia), grísur (świnia), súgv (locha), gøltur (wieprz) czy purka (locha). Warto również wspomnieć, że wśród […]

Artykuł Mapy / świnkowe toponimy pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Á Umhvørvisstovuni hava vit nýliga havt eitt hugnaligt hátíðarhald fyri trimum starvsfólkum, sum hava nátt ein serligan varða í arbeiðslívinum. Eitt starvsfólk hevði 40 ára starvsdag, og tvey starvsfólk høvdu […]

The post Hátíðarhald fyri rundum starvsdøgum á Umhvørvisstovuni appeared first on Umhvorvisstovan.

W niektórych miejscach na Wyspach Owczych zatrzymać się warto. W innych – zwyczajnie trzeba. Niektóre z publicznych toalet (far. vesi) znajdziecie w centrach farerskich miejscowości, inne trzeba będzie nieco poszukać. Panujący w środku klimat nierzadko zabierze was w podróż do lat 70-tych… Intrygujący ranking farerskich toalet prowadzi Klub Miłośników Wysp Owczych faroe.pl. W Gjógv publiczna […]

Artykuł Mapy / toalety publiczne pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Pierwsze stacje benzynowe na Wyspach Owczych – oznaczone logo Esso – pojawiły się w latach 50-tych. Współcześnie Farerów w paliwo zaopatrują stacje działające pod dwoma szyldami: należącym do islandzkiej firmy Skeljungur Magn i oraz w pełni farerskie Effo. Na farerskich stacjach, oprócz napełnienia zbiornika w aucie, zaspokoimy także nasz głód. W menu burgery, sajgonki oraz […]

Artykuł Mapy / stacje benzynowe pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

Farerzy – tak jak każda wyspiarska nacja – zależni są od morza. Łodź przez stulecia była nieodzownym środkiem transportu. Zanim drogową sieć na Wyspach Owczych wzbogaciły podmorskie tunele, jedynym sposobem przemieszczania się między wyspami były łodzie. Intrygującym epizodem w marynistycznej historii archipelagu są mjølkabátar – sieć promów uruchomiona przez stołeczną mleczarnię. Mleko ma najszybszy transport […]

Artykuł Mleczne promy pochodzi z serwisu Farerskie kadry.

 Kristina á Hólmafløtti er ein orkubumba. Kreativ og fevnandi.  Hon fær so mangt í lag. Nú hevur hon roynt at stillað upp til Løgtingið, og næstu ferð kemur hon inn. Heima hjá henni og Steintór á Hólmafløtti hava verið fleiri konsertir, tí at tey hava verið vertir í ØKISTÓNUM fleiri ferð. Stovan hjá teimum við tí eysturvenda glasvegginum er so frálík kulissa. Útsýnið ímóti bygdini millum fjøllini og ímóti havinum gav tónleikinum eina eyka dimensión.

Hesa ferð var tað Ny ham og Teitur og Torleik Mortensen. Nýggjur hamur eru Maria Ljósá og Andreas T. Restorff. Tey syngja Kingo í nýggjum hami. 

Mynd og lýsing tikin av Mariusa FB vanga

Kaffi var á kannuni, og mangt gott varð boðið gestunum.

Torleik, Maria, Andreas, Teitur

Vit síggja tað stóra eysturvenda vindeygað Vit vóru fimm í bilinum hjá Mads úr Havn til Dals. Fyrst fóru vit í Putlhús at fáa okkum nátturða, so fóru vit inn á Hólmafløtt. Ein so frálíkur túrur. Koyrdu heim í tí vakra hálvalýsinum í skýmingini. Vit 4 í kortklubbinum. Á nýbygda útigólvinum á Hólmafløtti saman við Kristinu. Maria í mittuni, Mads tekur sjálvsmyndina.

 Aftur vóru øll fløgg í Dali vundin á stong páskamorgun. Sólin skein og friður valdaði. Turið kom suður ein túr, sum var herligt, tí at Turið var farin til Havnar at hitta systur sína, sum var heima og vitjaði úr Danmark, og Turið og familjan vóru í Skotlandi og ferðaðust. Vit vóru í kirkju páskadag og hoydu lestur (Jónleif) og sálmasang (Símun Erik). Tað var nógv fólk í kirkju, so sálmasangurin var kraftarmikil. Bæði teir mollstemmaðu, og teir ljósu hjá Grundtvig.  

Men tað stuttligasta var at síggja eggjaspælið á Prangsjørð. Johild boðaði øllum, at tað var har, tað gekk fyri seg til ásetta tíð. Johild er ímóti øllum: hon skipaði fyri stikkbólti í skúlatúninum fyri ung og gomul, hon skipaði fyri dunnuveiðu í ánni, hon savnar øll. So ómetandi í eini tíð, har so mangt spjaðir og og tjóðrar okkum til skíggjar. Og Johild samskiftir um øll hesi viðurskifti á Dalbingafamiljuni á FB.

Tá ið eg var barn, rullaðu  vit  páskaregg yviri á bønum (har er ikki bøur longur) hinu megin ánna (har er ikki á longur). Vit høvdu 2 egg  í part, og eg minnist einki til, at pápi rullaði við ella rann eftir egginum, hvørja ferð, tað var blakað. Í Dali var festligt og lívsjáttandi at síggja, hvussu nútíðarpáparnir tóku lut í hesum leiki. Og eggini vóru sera mong í tali. Og veðrið var til vildar ta løtuna.